Άκριβώς απέναντι από τον ποταμό Σπρέε η ‘Ανγκελα Μέρκελ έχει μπει σε καραντίνα στο διαμέρισμα της στο κέντρο της πόλης. Μετά από 14 και πλέον χρόνια στην ηγεσία, η Μέρκελ επέστρεψε στην πρώτη γραμμή της κρίσης και βρίσκεται ξανά στο στοιχείο της.

Στα 65 της χρόνια βρίσκεται αντιμέτωπη με την μεγαλύτερη πρόκληση της πολιτικής της καριέρας ως η πιο ισχυρή ηγέτιδα της Ευρώπης που καλείται να οδηγήσει τη χώρα της για να αντιμετωπίσει αυτό που περιγράφεται ως η μεγαλύτερη πρόκληση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ραγδαία υποστήριξη για το κόμμα της και ευρεία έγκριση των πολιτικών της. Ωστόσο, η ιστορία δεν θα την κρίνει για το πως αντιμετωπίζει την γερμανική οικονομία αλλά γι αυτό που θα κάνει για να βοηθήσει τα πιο αδύναμα μέλη της ΕΕ εν μέσω καταστροφής της δημόσιας υγείας εν καιρώ ειρήνης.

Η τελευταία κρίση που υπονόμευσε το έργο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ήταν οικονομική, καθώς η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Κύπρος έπρεπε να διασωθούν μεταξύ του 2010 και του 2015 για να διατηρηθεί το ευρώ. Αυτή τη φορά όμως πεθαίνουν άνθρωποι, χιλιάδες στην Ιταλία, την τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της ζώνης του ευρώ που κινδυνεύει να καταρρεύσει.

«Προφανώς είναι μια εμβληματική στιγμή», λέει ο Daniel S. Hamilton, καθηγητής της Σχολής Διεθνών Σπουδών Johns Hopkins, ο οποίος είναι συνάδελφος του Richard von Weizsaecker στην Ακαδημία Robert Bosch στο Βερολίνο.»Η κρίση περνά από τεστ την ευρωπαϊκή ενότητα» και η Γερμανία πάνω από όλες τις χώρες, έχει το μεγαλύτερο μερίδιο στη διατήρηση μιας ενωμένης Ευρώπης».

«Φτάσαμε σε ένα στάδιο όπου η Γερμανία θα πρέπει να αποδείξει ότι αποτελεί μέρος της λύσης για την αποκατάσταση της πίστης στο ευρωπαϊκό εγχείρημα». Ως η ισχυρότερη ηγέτιδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το δίλημμα της Μέρκελ είναι εάν θα ξεφύγει για να βοηθήσει το μπλοκ να βγει άθικτο από την πανδημία ή αν θα διακινδυνεύσει την διάσπαση της Ενωσης.  Ο ιταλός πρωθυπουργός Τζουζέπε Κόντε προειδοποίησε ότι η απάντηση στον Covid-19 θα μπορούσε να ενισχύσει τα εθνικιστικά, αντι-ευρωπαϊκά κόμματα που έχουν κερδίσει έδαφος σε όλη την Ευρώπη από την επίθεση της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους στα τέλη του 2009. Η διαφορά τώρα είναι ότι κάθε χώρα επηρεάζεται και η απειλή για την ακεραιότητα της ΕΕ είναι ακόμα πιο αισθητή.

Καθώς ο ιός εξαπλώθηκε, τα έθνη αποκατέστησαν τους συνοριακούς ελέγχους και ξεκίνησαν τα δικά τους μέτρα για να αντιμετωπίσουν το ξέσπασμα, ενώ η ΕΕ βρέθηκε σε αδιέξοδο.«Ο τρόπος με τον οποίο οι χώρες βοηθούν ή δεν βοηθούν η μια την άλλη μπορεί να διαμορφώσει τις αντιλήψεις για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση για πολύ καιρό», δήλωσαν οι Holger Schmieding και Kallum Pickering, οικονομολόγοι της Berenberg Bank. «Η έλλειψη αλληλεγγύης θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη συνοχή της ΕΕ και της ευρωζώνης». Οι προσδοκίες που βαρύνουν τον καγκελάριο είναι αποτέλεσμα τόσο της θέσης της Γερμανίας ως κυρίαρχου οικονομικού παράγοντα στο μπλοκ όσο και της μακράς εμπειρίας της Μέρκελ.

Είναι μια από τους λίγους ηγέτες σε όλο τον κόσμο που εξακολουθούν να βρίσκονται στην εξουσία και ταυτόχρονα ήταν από αυτούς που χειρίστηκαν τις συνέπειες της χρηματοπιστωτικής κρίσης.  Κατά τη διάρκεια της κρίσης στη ζώνη του ευρώ, η κυβέρνηση Ομπάμα συγκρούστηκε με την κυβέρνηση της Μέρκελ γι αυτό που θεωρούσε ως ανεπαρκή προθυμία να χρησιμοποιήσει την οικονομική δύναμη της Γερμανίας για να σταματήσει την αναταραχή.

Η αίσθηση στην Ελλάδα και αλλού στην Ευρώπη ήταν ότι η Γερμανία είχε ιδιαίτερη ευθύνη να βοηθήσει και να εξιλεωθεί για τον ρόλο της ως κατακτητή κατά τον Β ‘Παγκόσμιο Πόλεμο. Το ίδιο αφήγημα επαναλαμβάνεται. Οι Ιταλοί περιφερειακοί ηγέτες και δήμαρχοι με μια ολοσέλιδη καταχώρηση στην Frankfurter Allgemeine Zeitung, υπενθύμισαν αυτή τη βδομάδα στη Γερμανία τι είχε πράξει το 1953 και την κάλεσαν να επιδείξει το Βερολίνο την ίδια αλληλεγγύη για το χρέος.

«Είναι αλληλεγγύη που εσείς οι Γερμανοί δείξατε σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες μετά τον πόλεμο και μέχρι την επανένωση». «Αγαπητοί Γερμανοί φίλοι, η μνήμη βοηθά στη λήψη των σωστών αποφάσεων.»Ωστόσο, τέτοιες εκκλήσεις αποτυγχάνουν να αναγνωρίσουν την εγχώρια πολιτική πραγματικότητα της διατήρησης ενός συμπαγούς συνασπισμού και του γερμανικού κοινού κάτι που η Μέρκελ εξισορρόπησε Η εξαίρεση ήταν η μεταναστευτική κρίση του 2015-2016, όταν η απόφασή της να ανοίξει τα σύνορα για τους πρόσφυγες από τη Συρία δίχασε τη γερμανική κοινωνία περισσότερο από οποιαδήποτε στιγμή από την επανένωση της.

Η Μέρκελ έχει μάθει από τα λάθη της. Στο εβδομαδιαίο μήνυμά της το περασμένο Σάββατο, υπογράμμισε τις προσπάθειες της κυβέρνησης να φέρει την ασφάλεια «σε αυτούς τους αβέβαιους καιρούς» και τόνισε τις «διαπραγματεύσεις» της με τους συναδέλφους ηγέτες της ΕΕ την περασμένη εβδομάδα κατά τη διάρκεια μιας τηλεδιάσκεψης διάρκειας έξι ωρών. Οι ηγέτες της ΕΕ δεν κατάφεραν να δώσουν κοινή απάντηση στην πανδημία.

O Kόντε κάλεσε τη Γερμανία και την Ολλανδία να άρουν τις επιφυλάξεις τους και να υποστηρίξουν τα «έκτακτα» μέτρα. Είναι ένας από τους εννέα ηγέτες της ΕΕ που προτρέπουν τη χρήση κορωνών για την καταπολέμηση της κρίσης.

Ο Schmieding, επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg και βετεράνος της ελληνικής κρίσης, δήλωσε ότι η λογική για τα κορωνοομόλογα είναι πλέον «συντριπτική». Υπογράμμισε την αντίθεση μεταξύ των αποφασιστικών ενεργειών της κυβέρνησης να προστατεύσει τη γερμανική οικονομία με ένα πακέτο αξίας περίπου 750 δισεκατομμυρίων ευρώ και την ανεπαρκή υποστήριξή της για μια «ισχυρή» κοινή ευρωπαϊκή απάντηση. Η Γερμανία θεωρεί ότι δαπανά πολλά για να προωθήσει την οικονομία της ως βασική γραμμή άμυνας για την Ευρώπη στο σύνολό της, σύμφωνα με ανώτερο κυβερνητικό αξιωματούχο. Ένα άλλο πρόγραμμα τόνωσης εξετάζεται μετά την πανδημία για να ξεκινήσει η ανάκαμψη, δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Ολαφ Σολτς σε τηλεοπτική συνέντευξη του Bloomberg.

Η ευρωπαϊκή διαφωνία εντείνεται μετά και τον «τοξικό διάλογο» που κατευθύνεται από τους γερμανούς συντηρητικούς, σύμφωνα με τον οποία οι νότιοι εκμεταλλεύονται τώρα την ευκαιρία να οδηγήσουν το Βερολίνο σε μια «μεταβατική ένωση», λέει η Jana Puglierin, επικεφαλής του Γραφείου του Βερολίνου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων.  «Ταυτόχρονα, «δεν είναι χρήσιμο να πιέζετε τη Μέρκελ και να κατηγορείτε τη Γερμανία για όλα», είπε.

Η Μέρκελ «είναι πραγματικά φιλοευρωπαϊα και θέλει να κρατήσει την ΕΕ ενωμένη λέει ο Puglierin και προσθέτει «Μην περιμένετε όμως να συμφωνήσει σε κάτι που δεν είναι δυνατό. Οι δημοσκοπήσεις στη Γερμανία δείχνουν ότι στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι Γερμανοί εγκρίνουν τους χειρισμούς της κυβέρνησης Μέρκελ κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Περίπου το 74% των ερωτηθέντων στην έρευνα Politbarometer του ZDF την περασμένη εβδομάδα δήλωσαν ότι τα μέτρα ήταν σωστά, ενώ το 79% δήλωσε ότι η Μέρκελ κάνει καλή δουλειά. Η καγκελάριος παραμένει η πιο δημοφιλής πολιτικός της Γερμανίας.

Ωστόσο, η Μέρκελ είναι απρόθυμη να εγκρίνει τα κορωνο-ομόλογα. Υποστηρίζει την ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, ενός ταμείου διάσωσης που δημιουργήθηκε το 2012 για να βοηθήσει τα μέλη του ευρώ. Ο Ολαφ Σολτς από την πλευρά του δήλωσε ότι η Γερμανία είναι έτοιμη να βοηθήσει την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να βοηθήσει τις ευρωπαϊκές τράπεζες να αντιμετωπίσουν την κρίση ρευστότητας και ότι υποστηρίζει την χαλάρωση των κανόνων του ελλείμματος της ΕΕ και βλέπει τον πολυετή προϋπολογισμό του μπλοκ ως ένα άλλο εργαλείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Αυτό ισοδυναμεί με ένα ισχυρό πακέτο χωρίς τη χρήση κορωνοομολόγων λέει ο Σολτς.

Ο Hamilton του Johns Hopkins συνέκρινε την κατάσταση με έναν τυφώνα. Παραμένει άγνωστο ποια θα είναι η απάντηση για την επόμενη μέρα. Καθώς η Μέρκελ ζυγίζει την απάντησή της, έχει ένα σημαντικό γεγονός στο ημερολόγιό της, το οποίο χρησιμεύει ως υπενθύμιση της ανάγκης για ευρωπαϊκή ενότητα: η 8η Μαΐου είναι η 75η επέτειος από το τέλος του πολέμου στην Ευρώπη, γνωστή στη Γερμανία ως Ημέρα της Απελευθέρωσης.

Η πρόσθετη βοήθεια της Γερμανίας προς τα κράτη της Ευρώπης που έχουν πληγεί περισσότερο από την πανδημία ίσως αποτελεί την τελευταία πράξη της Μέρκελ για την αντιμετώπιση μιας κρίσης από την θέση της καγκελάριου. Πάντα πίστευα ότι για την Μέρκελ ποτέ δεν ίσχυε το Πρώτα η Γερμανία αλλά το Πρώτα η Ευρώπη, δήλωσε ο Puglierin στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων.

«Ποιος άλλος θα μπορούσε αν δεν μπορεί η Μέρκελ»

Πηγή: Bloomberg

Share This