Με σταθερούς ρυθμούς προχωρά η εφαρμογή των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης της ΕΕ (NextGenerationEU), σύμφωνα με τη δεύτερη ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δόθηκε στη δημοσιότητα.
Αναλυτικότερα, όσον αφορά στην εφαρμογή των εθνικών σχεδίου των κρατών-μελών που χρηματοδοτούνται από το Μέσο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ή αλλιώς το RRF), του βασικού εργαλείου μεταρρύθμισης και επενδύσεων, ύψους 800 δισεκατομμυρίων ευρώ του NextGenerationEU, η έκθεση αναφέρει ότι έχει σημειωθεί πρόοδος, καθώς έχουν εκταμιευθεί 153.4 δισεκατομμύρια ευρώ για την υλοποίηση των συμφωνημένων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων.
Γενικότερα, η έκθεση διαπιστώνει ότι η συνολική εφαρμογή του RRF εξελίσσεται σταθερά. Ενδεικτικά αναφέρει ότι πάνω από 6 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν συμμετάσχει στην εκπαίδευση και κατάρτιση, περίπου 5.8 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν επωφεληθεί από μέτρα προστασίας από καταστροφές που σχετίζονται με το κλίμα (πλημμύρες, πυρκαγιές) ή 22 εκατομμύρια μεγαβάτ κατανάλωσης ενέργειας έχουν εξοικονομηθεί, χάρη στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που εφαρμόζουν τα κράτη-μέλη της ΕΕ.
Σχετικά με το ζήτημα της διαφάνειας, η Επιτροπή αγωνίζεται για υψηλή σαφήνεια στην εφαρμογή του RRF, ακόμη και πέρα από τις νομικές απαιτήσεις. Παράλληλα, όσον αφορά στον έλεγχο και την εποπτεία, η έκθεση δείχνει πώς το 2023, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, η Επιτροπή ενίσχυσε περαιτέρω την ευρωστία του πλαισίου ελέγχου της για την παροχή πρόσθετης διασφάλισης για την τακτική χρήση των κονδυλίων του RRF και την αποτελεσματική προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, συμπληρώνοντας έτσι την πρωταρχική ευθύνη που φέρουν τα κράτη μέλη.
Αναφορικά με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ελλάδας, αυτό στοχεύει στην αντιμετώπιση των βασικών προκλήσεων που σχετίζονται με την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την απασχόληση, τις δεξιότητες και την κοινωνική συνοχή, τις ιδιωτικές επενδύσεις και τον οικονομικό και θεσμικό μετασχηματισμό. Αποτελείται από 68 μεταρρυθμίσεις και 106 επενδύσεις που υποστηρίζονται από 17.4 δισεκατομμύρια ευρώ σε επιχορηγήσεις (μη επιστρεπτέα στήριξη) και 12.7 δισεκατομμύρια ευρώ σε δάνεια, για την περίοδο 2021-2026. Επιχορηγήσεις και δάνεια αντιπροσωπεύουν το 14.5% του ελληνικού ΑΕΠ το 2022.
Μέχρι σήμερα η Eπιτροπή έχει εκταμιεύσει 11.1 δισεκατομμύρια ευρώ προς την χώρα μας, στο πλαίσιο του RRF, εκ των οποίων τα 5.75 δισεκατομμύρια ευρώ είναι επιχορηγήσεις και τα 5.35 δισεκατομμύρια ευρώ είναι δάνεια. Ειδικότερα, τον Αύγουστο του 2021 η Ελλάδα έλαβε προχρηματοδότηση 3.96 δισεκατομμυρίων ευρώ. Επιπλέον, έλαβε μια πρώτη πληρωμή 3.56 δισεκατομμυρίων ευρώ τον Απρίλιο του 2022, ακολουθούμενη από μια δεύτερη πληρωμή ύψους 3.6 δισεκατομμυρίων ευρώ τον Ιανουάριο του 2023. Οι προαναφερθείσες πληρωμές εγκρίθηκαν αφού η Ελλάδα εκπλήρωσε όλα τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που σχετίζονται με τα αντίστοιχα αιτήματα πληρωμών.
Επί του παρόντος η Επιτροπή αξιολογεί το τρίτο αίτημα πληρωμής της Ελλάδας, ύψους 1.72 δισεκατομμυρίων ευρώ που υποβλήθηκε το Μάιο του 2023.
Την ίδια ώρα τονίζει ότι “Η εφαρμογή του RRP της Ελλάδας μέχρι στιγμής έχει προχωρήσει καλά, ωστόσο αντιμετωπίζει ορισμένες προκλήσεις στο μέλλον”.
Ειδικότερα, σχετικά με το ελληνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας η έκθεση της Επιτροπής επισημαίνει τα εξής: “Ενώ η Ελλάδα έχει ξεκινήσει δυναμικά, υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι στο μέλλον, οι οποίοι δικαιολογούν συνεχείς προσπάθειες για τη διατήρηση και την ενίσχυση της δυναμικής εφαρμογής. Το σχέδιο περιλαμβάνει σημαντικό αριθμό μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που, λόγω του μεγέθους του, αντιπροσωπεύουν μεγάλο διοικητικό φόρτο. Σε αυτό το στάδιο, η υλοποίηση του σχεδίου φθάνει σε μια φάση που θα βασίζεται στις περιφερειακές και τοπικές διοικήσεις, των οποίων η διοικητική και εκτελεστική ικανότητα είναι γενικά αδύναμη. Η ολοκλήρωση μιας σειράς μέτρων του σχεδίου απαιτεί μια σειρά προπαρασκευαστικών βημάτων, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών δημοσίων συμβάσεων. Η διασφάλιση της έγκαιρης προόδου με αυτά θα απαιτήσει συνεχή ισχυρό συντονισμό και βοήθεια προς τους τοπικούς και περιφερειακούς φορείς υλοποίησης”.
Τέλος, προς υπενθύμιση η Ελλάδα υπέβαλε ένα τροποποιημένο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (RRP) στην Επιτροπή στις 31 Αυγούστου 2023 και ζήτησε πρόσθετα δάνεια “στο πλαίσιο των τρεχουσών γεωπολιτικών και οικονομικών εξελίξεων”. Το αναθεωρημένο σχέδιο της Ελλάδας περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και ένα νέο κεφάλαιο REPowerEU με πρόσθετες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που σχετίζονται με ενεργειακές ανακαινίσεις για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και επιχειρήσεις κοινής ωφελείας, τη δημιουργία αγοράς για ανανεώσιμες πηγές υδρογόνου, βιο-μεθανίου και δέσμευσης άνθρακα, χρήση και αποθήκευση, την αυξημένη διείσδυση ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με μέτρα για την προώθηση της αποθήκευσης ενέργειας, καθώς και μεταρρυθμίσεις για την προώθηση της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας και τη μετάβαση προς ένα έξυπνο δίκτυο και κοινή χρήση ενέργειας. Η αξιολόγηση της Επιτροπής για το αναθεωρημένο αίτημα της Ελλάδας βρίσκεται σε εξέλιξη.
