Η ΑΑΔΕ με “έξυπνο” τρόπο θα αξιοποιεί τα big data που έχει στη διάθεσή της και με data mining θα αξιολογεί ποιές φορολογικές υποθέσεις μπορεί να κρύβουν φοροδιαφυγή.
Όλα αυτά θα περιλαμβάνονται στο νέο νομοσχέδιο που θα έρθει την επόμενη εβδομάδα.
Τα νέα συστήματα θα έχουν τη δυνατότητα να αντλούν δεδομένα από μια τεράστια δεξαμενή πληροφοριών και στοιχείων για τα εισοδήματα, την ακίνητη και κινητή περιουσία, τις δαπάνες, τις καθημερινές συναλλαγές με καταστήματα, αλλά και τις τραπεζικές κινήσεις. Θα πρέπει δε να αναφερθεί ότι με τα νέα συστήματα θα καταστεί δυνατό να ανιχνεύονται σε πραγματικό χρόνο ύποπτα περιστατικά φοροδιαφυγής και λαθρεμπορίου, ενώ οι φορολογούμενοι θα κατηγοριοποιούνται ανάλογα με τη συμπεριφορά τους, όπως «στρατηγικός κακοπληρωτής», «πιθανότητα φοροδιαφυγής» κ.ά.Σε πρώτη φάση, μάλιστα, η τεχνητή νοημοσύνη θα ελέγχει άμεσα με την κατάθεσή τους όλες τις φορολογικές δηλώσεις και θα διαπιστώνει ποιες είναι αληθείς ή ψευδείς, δίνοντας παραχρήμα «σήμα κινδύνου» στις φορολογικές αρχές για να «ξεσκονίσουν» τον «ύποπτο» φορολογούμενο, ενώ ταυτόχρονα θα μπορεί να ανιχνεύει την ύπαρξη τυχόν κρυφών περιουσιακών στοιχείων.
Τι είναι, όμως, η εξόρυξη δεδομένων (data mining);
Εξόρυξη δεδομένων», λοιπόν, είναι η εξεύρεση μιας πληροφορίας ή προτύπων από μεγάλες βάσεις δεδομένων, με χρήση αλγορίθμων ομαδοποίησης ή κατηγοριοποίησης και των αρχών της στατιστικής, της τεχνητής νοημοσύνης, της μηχανικής μάθησης και των συστημάτων βάσεων δεδομένων.
Οι τεχνικές και τα εργαλεία εξόρυξης δεδομένων επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να προβλέπουν τις μελλοντικές τάσεις και να λαμβάνουν πιο ενημερωμένες επιχειρηματικές αποφάσεις.
Η «εξόρυξη δεδομένων» είναι επίσης ένα βασικό μέρος της ανάλυσης δεδομένων συνολικά και ένας από τους βασικούς κλάδους της επιστήμης δεδομένων, η οποία χρησιμοποιεί προηγμένες τεχνικές ανάλυσης για να βρει χρήσιμες πληροφορίες σε σύνολα δεδομένων.
Η αποτελεσματική εξόρυξη δεδομένων βοηθά σε διάφορες πτυχές του σχεδιασμού επιχειρηματικών στρατηγικών και της διαχείρισης των λειτουργιών.
Αυτό περιλαμβάνει λειτουργίες, που αφορούν τους πελάτες, όπως το μάρκετινγκ, τη διαφήμιση, τις πωλήσεις και την υποστήριξη πελατών, καθώς και την κατασκευή, τη διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας, τη χρηματοδότηση και το ανθρώπινο δυναμικό.
Τα βασικά στάδια
→ Συλλογή πληροφοριών
Εντοπίζονται και συγκεντρώνονται σχετικά δεδομένα για μια εφαρμογή αναλυτικών στοιχείων. Τα δεδομένα μπορεί να βρίσκονται σε διαφορετικά συστήματα πηγής, μια αποθήκη δεδομένων ή μια λίμνη δεδομένων, μια ολοένα και πιο κοινή αποθήκη σε περιβάλλοντα μεγάλων δεδομένων που περιέχουν ένα μείγμα δομημένων και μη δομημένων δεδομένων. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν εξωτερικές πηγές δεδομένων. Από όπου κι αν προέρχονται τα δεδομένα, ένας επιστήμονας δεδομένων τα μετακινεί συχνά σε μια λίμνη δεδομένων για τα υπόλοιπα βήματα της διαδικασίας.
→ Προετοιμασία δεδομένων
Αυτό το στάδιο περιλαμβάνει ένα σύνολο βημάτων για την προετοιμασία των δεδομένων για εξόρυξη. Ξεκινά με την εξερεύνηση δεδομένων, τη δημιουργία προφίλ και την προεπεξεργασία, ακολουθούμενη από εργασίες καθαρισμού δεδομένων για τη διόρθωση σφαλμάτων και άλλων προβλημάτων ποιότητας δεδομένων. Ο μετασχηματισμός δεδομένων γίνεται επίσης για να γίνουν τα σύνολα δεδομένων συνεπή, εκτός εάν ένας επιστήμονας δεδομένων θέλει να αναλύσει αφιλτράριστα ακατέργαστα δεδομένα για μια συγκεκριμένη εφαρμογή.
→ Εξόρυξη δεδομένων
Μόλις προετοιμαστούν τα δεδομένα, ένας επιστήμονας δεδομένων επιλέγει την κατάλληλη τεχνική εξόρυξης δεδομένων και στη συνέχεια εφαρμόζει έναν ή περισσότερους αλγόριθμους για να κάνει την εξόρυξη. Σε εφαρμογές μηχανικής εκμάθησης, οι αλγόριθμοι πρέπει συνήθως να εκπαιδεύονται σε δείγματα συνόλων δεδομένων για να αναζητήσουν τις πληροφορίες που αναζητούνται προτού εκτελεστούν με το πλήρες σύνολο δεδομένων.
→ Ανάλυση και ερμηνεία δεδομένων
Τα αποτελέσματα της εξόρυξης δεδομένων χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία αναλυτικών μοντέλων που μπορούν να βοηθήσουν στη λήψη αποφάσεων και σε άλλες επιχειρηματικές ενέργειες. Ο επιστήμονας δεδομένων ή άλλο μέλος μιας ομάδας επιστήμης δεδομένων πρέπει επίσης να κοινοποιεί τα ευρήματα σε στελέχη επιχειρήσεων και χρήστες, συχνά μέσω οπτικοποίησης δεδομένων και χρήσης τεχνικών αφήγησης δεδομένων.
Τεχνητή Νοημοσύνη και ΑΑΔΕ
Μέσω της τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης οι αρχές θα μπορούν να εντοπίζουν υποθέσεις φοροδιαφυγής και να διασταυρώνουν τις κινήσεις των φορολογούμενων, να έχουν πλήρη εικόνα για την εισοδηματική και περιουσιακή τους κατάσταση ακόμα και να διαπιστώνουν ποιες φορολογικές δηλώσεις είναι ανακριβείς. Το σύστημα, που θα χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης θα έχει τη δυνατότητα να αντλεί δεδομένα από μία τεράστια δεξαμενή πληροφοριών και στοιχείων για τα εισοδήματα, την ακίνητη και κινητή περιουσία, τις δαπάνες, τις συναλλαγές, τις τραπεζικές κινήσεις.
Η ΑΑΔΕ σχεδιάζει να εφαρμόσει το νέο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης στο σύνολο της φορολογίας εντοπίζοντας περιπτώσεις απάτης στο φόρο εισοδήματος, ΦΠΑ, σε δασμούς , ειδικούς φόρους κατανάλωσης, συναλλαγές κ.λ.π.
Θυμίζουμε ότι στις 14 Ιουνίου 2023 ψηφίστηκε από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ένα Νομοσχέδιο ορόσημο: Η Ευρωπαϊκή Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη (European Al Act), που θέτει τους πρώτους κανόνες στον κόσμο στον οικείο τομέα.
Εννοείται ότι όλα αυτά θα γίνουν σε συνδυασμό και με άλλες παρεμβάσεις για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και θα περιλαμβάνονται στο νέο νομοσχέδιο που θα έρθει την επόμενη εβδομάδα. Θα περιλαμβάνει τις εξής παρεμβάσεις:
Οι παρεμβάσεις που προωθούνται
→ Ολοκληρώνεται η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS τους πρώτους μήνες του 2024. Έτσι θα πιστοποιείται ότι κάθε συναλλαγή POS θα καταγράφεται στην ταμειακή μηχανή και τα δεδομένα θα διαβιβάζονται σε σχεδόν πραγματικό χρόνο στην ΑΑΔΕ.
→ Επεκτείνεται η υποχρέωση κατοχής συστήματος ηλεκτρονικών πληρωμών (EFT/POS) στους υπόλοιπους κλάδους της λιανικής αγοράς που σήμερα δεν έχουν την υποχρέωση. Σημειώνεται ότι οι ηλεκτρονικές συναλλαγές οδήγησαν στην αύξηση των εσόδων από τον ΦΠΑ και στον περιορισμό της διακίνησης «μαύρου» χρήματος και η επέκτασή τους θα διευρύνει τη φορολογική βάση, θα διευκολύνει το έργο των ελεγκτικών μηχανισμών και θα περιορίσει τα περιθώρια φοροδιαφυγής.
→ Καθίστανται (εντός του 2024) υποχρεωτικά τα ηλεκτρονικά τιμολόγια ώστε οι συναλλαγές να διασταυρώνονται και να επαληθεύονται σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα αυξάνονται, αυτοματοποιούνται και ψηφιοποιούνται οι έλεγχοι των φορολογικών αρχών. Πλέον τα έσοδα που δηλώνονται δεν μπορούν να υπολείπονται από αυτά που προκύπτουν από την ηλεκτρονική πληροφόρηση, ενώ ως τιμολόγια εξόδων θα προσμετρώνται για φορολογικούς σκοπούς μόνο όσα έχουν διαβιβαστεί ηλεκτρονικά στο myDATA.
→ Εφαρμόζονται καθολικά τα ηλεκτρονικά βιβλία (myDATA). Τα έσοδα που δηλώνονται δεν μπορεί να υπολείπονται από αυτά που προκύπτουν από την ηλεκτρονική πληροφόρηση (myDATA, ταμειακές-POS), ενώ ως τιμολόγια εξόδων θα προσμετρώνται για φορολογικούς σκοπούς μόνο όσα έχουν διαβιβαστεί ηλεκτρονικά στο myDATA. Η επέκταση του myDATA βρίσκεται σε εξέλιξη και η πλήρης εφαρμογή θα ολοκληρωθεί εντός του 2024.
→ Απαγορεύεται η χρήση μετρητών στις αγοραπωλησίες ακινήτων. Δηλαδή η αγοραπωλησία θα γίνεται μόνο με τραπεζικά μέσα πληρωμής και τα συμβόλαια αγοραπωλησίας ακινήτων θα αναγράφουν υποχρεωτικά την εξόφληση του τιμήματος μεταβίβασης αποκλειστικά με τραπεζικά μέσα πληρωμής.
→ Ενεργοποιείται το ψηφιακό δελτίο αποστολής (πιλοτικά από τις αρχές του 2024 και πλήρως πριν από το τέλος του ίδιου έτους) με στόχο να γίνεται σε πραγματικό χρόνο (real time) η παρακολούθηση των διακινούμενων αγαθών.
→ Αυξάνεται το πρόστιμο χρήσης μετρητών άνω των 500 ευρώ, σε ποσό διπλάσιο της συναλλαγής, με ενίσχυση των ελέγχων για εφαρμογή του μέτρου μέσω ψηφιακής πληροφόρησης.
→ Θεσμοθετείται η πληρωμή της πλειονότητας των κοινωνικών και προνοιακών επιδομάτων (επιδόματα τέκνων, επίδομα γέννησης, επιδόματα ανεργίας) μέσω χρεωστικών καρτών. Στόχος είναι σε συνδυασμό με την διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS, να αποκλείεται η διοχέτευση των επιδομάτων προς την παραοικονομία.
→ Αποκλείονται οι παραβάτες λαθρεμπορίας από συνεργασία με όλες τις εταιρείες εμπορίας καυσίμων, με νομοθετική ρύθμιση με την οποία θεσμοθετείται η υποχρέωση λήψης μέτρων δέουσας επιμέλειας στην εφοδιαστική αλυσίδα καυσίμων, η δημιουργία μητρώου παραβατών και η απαγόρευση συνεργασίας με παραβάτες λαθρεμπορίας. Στόχος, το νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο να ενισχύσει την υποχρέωση και την ευθύνη όσων συμμετέχουν στην εφοδιαστική αλυσίδα καυσίμων να προβαίνουν στους αναγκαίους ελέγχους για τα πρόσωπα με τα οποία συναλλάσσονται και να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου.
→ Στον τομέα των βραχυχρόνιων μισθώσεων θεσμοθετείται συνδυασμός παρεμβάσεων με στόχο την αντιμετώπιση αθέμιτου ανταγωνισμού με τα ξενοδοχεία (στις περιπτώσεις που η δραστηριότητα αυτά αποκτά επιχειρηματικά χαρακτηριστικά χωρίς, έως τώρα, να συνοδεύεται από τις αντίστοιχες υποχρεώσεις), αλλά και την αντιμετώπιση των δευτερογενών αρνητικών επιπτώσεων στην κτηματαγορά και τα ενοίκια.
Βέβαια μένει να τα δούμε και στην πράξη όλα αυτά. Τα πάντα κρίνονται εκ του αποτελέσματος……
Παναγιώτης Ράγγος-Λογιστής Φοροτεχνικός Α΄ Τάξης
