Με τους δυο πολέμους που κληροδότησαν οι προηγούμενες χρονιές στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή αλλά και με νέες εστίες έντασης άρχισε το 2024, μια χρονιά που θα έχει σημαντικά γεγονότα για τον πλανήτη, όπως είναι οι εκλογές σε μια σειρά μεγάλων κρατών ανάμεσα τους και οι ΗΠΑ. Τους κινδύνους που ελλοχεύουν το νέος έτος για την παγκόσμια ειρήνη αλλά και την οικονομία «προβλέπουν» τρια μεγάλα ειδησεογραφικά μέσα, το Sky News, οι N.Y. Times και το Politico.
«Το 2024 θα είναι μια χρονιά κινδύνου για τον κόσμο μας, η δημοκρατία, η ειρήνη ακόμα και η ελευθερία θα κινδυνεύσουν από μια παλίρροια» είναι η δυστοπική πρόβλεψη του Sky News, που απαριθμεί τα κρίσιμα γεγονότα. «Η Δύση απέτυχε να ανατρέψει την εισβολή της Ρωσίας σε ένα ευρωπαϊκό έθνος. Η αντεπίθεση της Ουκρανίας, ενισχυμένη από τη Δύση, δεν έχει κατορθώσει πολλά πράγματα. Ο πρόεδρος της Ρωσία, Βλαντιμίρ Πούτιν, υποστηρίζεται από μια «σκοτεινή» λέσχη με ένα κοινό χαρακτηριστικό – το ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Οι αγιατολάχ της Τεχεράνης έχουν στείλει drones και ο εκκεντρικός δεσπότης της Πιονγκγιάνγκ έχει προμηθεύσει ένα εκατομμύριο οβίδες από τον Αύγουστο. Αντίθετα, η Ευρώπη υποσχέθηκε στην Ουκρανία την ίδια δωρεά πυρομαχικών τον Μάιο, αλλά μέχρι στιγμής έχει στείλει μόνο 300.000».
Και το Politico αναφέρεται στον οικονομικό αντίκτυπο της ρωσοουκρανικής ένοπλης αντιπαράθεσης.«Οι πετρελαιοπαραγωγοί στον Κόλπο βοήθησαν τη Ρωσία να πουλήσει το πετρέλαιο της και η Κίνα απολαμβάνει το μπόνους με τις φθηνές εισαγωγές καυσίμων καθώς και βρίσκει τεράστια κέρδη σε μια ρωσική αγορά απελπισμένη για τις εξαγωγές της».
Η Ανατολή επιτίθεται στη Δύση
Το Sky δίνει χαρακτήρα «πολέμου των πολιτισμών» στη διαμάχη. «Τα μέλη του κλαμπ της αυτοσυντήρησης των αυταρχικών έχουν βρει κοινή αιτία στο όνειρό τους να ανατρέψουν τη δυτική κυριαρχία. Δεν ήταν χωρίς ελαττώματα, αλλά η δυτική ηγεμονία μας κράτησε σχετικά ασφαλείς και ευημερούντες από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι εχθροί της επιδιώκουν να αποδυναμώσουν αυτή την τάξη και να την αντικαταστήσουν με τη δική τους. Αν τα καταφέρουν είναι πιο πιθανό να δημιουργήσουν χάος».
Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι η αναζωπύρωση της πολιτικής ισχύος ενός ανθρώπου που θέλει να γίνει σαν αυτούς. «Η πρώτη περίοδος του Ντόναλντ Τραμπ ως πρόεδρος χαρακτηρίστηκε περισσότερο από χάος και ανικανότητα παρά κακία. Αυτό τον κράτησε «εν ζωή» στην πολιτική. Αυτή τη φορά, όμως, αυτός και οι βοηθοί του επεξεργάζονται μια ατζέντα. Δεν φαίνεται να ευνοεί ούτε τη δημοκρατία ούτε την ελευθερία» σημειώνουν στο Sky News.
Μετανάστευση, εκλογές και πόλεμοι αναστατώνουν την Ευρώπη
Τρία μεγάλα θέματα είναι πιθανό να κυριαρχήσουν στις συζητήσεις στην Ευρώπη το 2024 κατά τα τρια μέσα: μετανάστευση, εκλογές και πόλεμος. Στο ρεπορτάζ του Sky γίνεται αναφορά και για τη χώρα μας. «Περισσότεροι από 270.000 μετανάστες έφτασαν στην Ευρώπη το 2023, με 3.546 να αναφέρονται ως νεκροί ή αγνοούμενοι, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ. Το 2024 θα μπορούσε να δει μια αλλαγή στην κατεύθυνση του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι αιτούντες άσυλο και οι μετανάστες μετά από μια συμφωνία της τελευταίας στιγμής με την ΕΕ. Πρόκειται να περιλαμβάνει τον ταχύτερο έλεγχο των παράτυπων αφίξεων και οι χώρες πρώτης γραμμής όπως η Ιταλία και η Ελλάδα θα έχουν αυστηρότερο έλεγχο στα σύνορά τους και μεγαλύτερη εξουσία απέλασης όσων αιτούντων άσυλο απέτυχαν να το καταφέρουν».
Το αρμόδιο τμήμα του Sky News για την Ευρώπη σημειώνει την ιδιαίτερη σημασία των επικείμενων ευρωεκλογών. «Οι εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Ιούνιο αυξάνουν την πίεση γύρω από τη συζήτηση για τη μετανάστευση, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν αύξηση της υποστήριξης των ακροδεξιών κομμάτων σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία. Υπάρχει φόβος ότι τα κέρδη της σκληρής δεξιάς σε αυτές τις εκλογές θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην «κανονικοποίηση» των ακροδεξιών ιδεολογιών σε ολόκληρη την Ευρώπη».
Το 2024 θα είναι επίσης καθοριστικό για την Ουκρανία, την ώρα που ο Βλαντιμίρ Πούτιν διεκδικεί μια ακόμα επανεκλογή του στις προεδρικές εκλογές αυτού του έτους, προκειμένου να παρατείνει την παραμονή του στην εξουσία, μετά από 23 χρόνια.
«Η αμφιταλαντευόμενη διεθνής δέσμευση, το αδιέξοδο στο πεδίο της μάχης και οι αυξανόμενες απώλειες έκαναν την αντίστροφη μέτρηση για το νέο έτος δύσκολη. Το 2024, αντιμέτωπη με μια τολμηρή Ρωσία, η Ουκρανία θα χρειαστεί να εξασφαλίσει συνεχή οικονομική, στρατιωτική και δημόσια υποστήριξη σε μια εποχή που τόσο η Ευρώπη όσο και οι ΗΠΑ θα πάνε στις κάλπες. Οι πρώτοι μήνες του έτους θα μπορούσαν να είναι καθοριστικοί για την απελευθέρωση της τόσο αναγκαίας βοήθειας της ΕΕ, αφού η Ουγγαρία μπλοκάρει 50 δισεκατομμύρια ευρώ (43 δισεκατομμύρια λίρες), τα οποία θα βοηθήσουν στη στήριξη της κυβέρνησης τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Τέλος, το 2024 θα μπορούσε να δει την περαιτέρω επέκταση του ΝΑΤΟ, με τη Σουηδία να ελπίζει να ενταχθεί τελικά στη συμμαχία αφού η εφαρμογή της έχει σταματήσει από την Τουρκία και την Ουγγαρία» σημειώνουν οι ανταποκριτές του Sky στην Ευρώπη.
Κίνα-Ταϊβάν και Ινδία-Πακιστάν πιθανές νέες εστίες
Για το μεγάλο βρετανικό δίκτυο, η Ασία μπορεί να «κρύβει» και νέες εντάσεις μέσα στον χρόνο, με τη διελκυστίνδα για την Ταϊβάν ανάμεσα στην Κίνα και τη Δύση αλλά και την αντιπαράθεση Ινδίας-Πακιστάν, που έχουν και οι δυο εκλογές, να είναι μια ακόμη ενδεχόμενη κρίση.
«Το Πακιστάν έχει δει έντονες πολιτικές και οικονομικές αναταραχές για περισσότερα από δύο χρόνια τώρα. Στις αρχές Φεβρουαρίου πρόκειται να διεξαχθούν εκλογές. Αλλά η ανεξάρτητη επιτροπή ανθρωπίνων δικαιωμάτων της χώρας λέει ότι υπάρχουν λίγες πιθανότητες να είναι ελεύθερες και δίκαιες». Ανεξάρτητοι παρατηρητές κατηγορούν την κυβέρνηση του Πακιστάν του Χαν, που υποστηρίζεται από τον στρατό, για πρακτικές καταστολής και αυξημένης λογοκρισίας στα μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο ένα μεγάλο κύμα διαδηλώσεων απειλεί την παντοδυναμία του.
Ευκολότερο έργο αναμένεται να έχει ο Ν. Μόντι, ο Ινδός πρωθυπουργός, που φαίνεται να διατηρεί ισχυρό προβάδισμα σε όλες τις δημοσκοπήσεις, ιδίως στον πολυπληθή Βορρά της χώρας του.
ΝΥΤ: Χάος στην παγκόσμια οικονομία
Μια σειρά από σημάδια υποδεικνύουν οι New York Times για την παγκόσμια οικονομία, που «προφητεύουν» ύφεση, νομισματικές αναταράξεις και αυξήσεις σε αγαθά και υπηρεσίες.
«Στην εξαμηνιαία έκθεσή της για τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές, η Παγκόσμια Τράπεζα προέβλεψε ότι η αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής θα επιβραδυνθεί περαιτέρω το 2024, υποχωρώντας στο 2,4% από 2,6%. Αν και η παγκόσμια οικονομία ήταν εκπληκτικά ανθεκτική, η έκθεση προειδοποίησε ότι οι προβλέψεις της υπόκεινται σε αυξημένη αβεβαιότητα λόγω των δύο πολέμων, της μειωμένης κινεζικής οικονομίας και των αυξανόμενων κινδύνων φυσικών καταστροφών που προκαλούνται από την υπερθέρμανση του πλανήτη» προλογίζουν οι NYT.
Κατά το έγκυρο διεθνές μέσο η παγκόσμια ανάπτυξη προβλέπεται να επιβραδυνθεί για τρίτη συνεχόμενη χρονιά το 2024. Οι αναπτυσσόμενες χώρες επωμίζονται το κύριο βάρος της επιβράδυνσης, με το υψηλό κόστος δανεισμού και τους αναιμικούς όγκους του εμπορίου να επιβαρύνουν τις οικονομίες τους.«Χωρίς μια σημαντική διόρθωση πορείας, η δεκαετία του 2020 θα χαθεί ως μια δεκαετία χαμένων ευκαιριών», δήλωσε ο Indermit Gill, επικεφαλής οικονομολόγος του Ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας.
«Η πρόσφατη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, που συνοδεύεται από την εισβολή της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Ουκρανία, αύξησε τους γεωπολιτικούς κινδύνους», ανέφερε η έκθεση. «Η κλιμάκωση της σύγκρουσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε άνοδο των τιμών της ενέργειας, με ευρύτερες επιπτώσεις στην παγκόσμια δραστηριότητα και τον πληθωρισμό».
Οι πρόσφατες επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους στην Ερυθρά Θάλασσα από την υποστηριζόμενη από το Ιράν πολιτοφυλακή Χούτι έχουν ήδη επηρεάσει το διεθνές εμπόριο αυξάνοντας τις τιμές του πετρελαίου και τους ναύλους και τα τέλη ασφάλισης, ενώ εκτρέπουν τη θαλάσσια κυκλοφορία σε μια πολύ μεγαλύτερη και δαπανηρότερη διαδρομή γύρω από την Αφρική.
Οικονομολόγοι της Capital Economics έγραψαν σε έκθεσή τους αυτόν τον μήνα ότι ο αναπροσανατολισμός των εμπορικών πλοίων μακριά από την Ερυθρά Θάλασσα είναι απίθανο να οδηγήσει σε αναζωπύρωση του παγκόσμιου πληθωρισμού, αλλά πρότειναν ότι εάν ο πόλεμος γίνει μια ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση θα μπορούσε να δημιουργήσει πληθωριστικούς κινδύνους. Οι διακοπές στα ναυτιλιακά δρομολόγια ακολουθούν ένα έτος κατά το οποίο, εκτός από τις παγκόσμιες υφέσεις, η ανάπτυξη του παγκόσμιου εμπορίου ήταν η πιο αργή τα τελευταία 50 χρόνια, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα».
Πτώση στο πετρέλαιο, αναστάτωση λόγω Κίνας
Η εκτίμηση, ωστόσο, των New York Times είναι πως η τιμή του πετρελαίου θα πέσει ενώ προειδοποιεί για την επέκταση της κακής οικονομικής εικόνας της Κίνας και σε άλλα συνδεόμενα κράτη με ισχυρές οικονομίες. «Εάν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν διευρυνθεί, η Παγκόσμια Τράπεζα αναμένει ότι οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου θα μειωθούν φέτος, καθώς η ανάπτυξη εξασθενεί και η παραγωγή πετρελαίου αυξάνεται. Πέρα από τους συνεχιζόμενους πολέμους, τα σημάδια ευθραυστότητας στην κινεζική οικονομία παραμένουν επίσης ανησυχητικά.
Οι οικονομολόγοι της Παγκόσμιας Τράπεζας επεσήμαναν την παρατεταμένη αδυναμία στον τομέα των ακινήτων της Κίνας και τις χαμηλές καταναλωτικές δαπάνες ως απόδειξη ότι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο θα συνεχίσει να έχει χαμηλότερη απόδοση φέτος. Πρότειναν ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει αντίθετους ανέμους για ορισμένους από τους εμπορικούς εταίρους της Κίνας στην Ασία.
Η κινεζική ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 4,5% φέτος από 5,2 % το 2023. Εκτός της ύφεσης που προκαλείται από την πανδημία, αυτή θα ήταν η πιο αργή ανάπτυξη της Κίνας τα τελευταία 30 χρόνια. Η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι επίσης έτοιμες για ένα ακόμη έτος ασθενούς παραγωγής το 2024.
