Το Κοινοβούλιο έδωσε το τελικό «πράσινο φως» σε νέους κανόνες που υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις να μειώσουν τον αρνητικό αντίκτυπό τους στα ανθρώπινα δικαιώματα και το περιβάλλον.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε με 374 ψήφους υπέρ, 235 κατά και 19 αποχές τη νέα οδηγία για τη δέουσα επιμέλεια, η οποία είχε ήδη συμφωνηθεί επί της αρχής με το Συμβούλιο. Η οδηγία ορίζει ότι οι εταιρείες και όλες οι επιχειρήσεις με τις οποίες αυτές συνεργάζονται, για παράδειγμα στο πλαίσιο του εφοδιασμού, της παραγωγής ή της διανομής, θα πρέπει να προλαμβάνουν, να εξαλείφουν ή να μειώνουν τις δυσμενείς επιπτώσεις που προκαλούν οι δραστηριότητές τους στα ανθρώπινα δικαιώματα και στο περιβάλλον. Έτσι, κάθε επιχείρηση θα πρέπει να διασφαλίζει ότι τα προϊόντα της δεν έχουν προέλθει από εργασία σε καθεστώς δουλείας, παιδική εργασία ή εργασιακή εκμετάλλευση και ότι δεν συμβάλλουν στην απώλεια βιοποικιλότητας, τη ρύπανση ή την καταστροφή του περιβάλλοντος.
Προσέγγιση βάσει εκτίμησης κινδύνου και σχέδια μετάβασης
Οι κανόνες αφορούν εταιρείες από την ΕΕ και τις μητρικές τους εταιρείες που έχουν περισσότερους από 1.000 εργαζομένους και παγκόσμιο κύκλο εργασιών άνω των 450 εκατ. ευρώ, καθώς και επιχειρήσεις δικαιόχρησης («franchise»), αδειοδοτημένες εταιρείες και υπεργολάβους, που συγκροτούν μια κοινή εταιρική ταυτότητα και που έχουν παγκόσμιο κύκλο εργασιών άνω των 80 εκατ. ευρώ, αν τουλάχιστον 22,5 εκατ. ευρώ του τζίρου τους προέρχονται από δικαιώματα εκμετάλλευσης στην ΕΕ. Οι ίδιοι κανόνες θα εφαρμόζονται επίσης και για εταιρείες, μητρικές εταιρείες και εταιρείες δικαιόχρησης ή αδειοδοτημένες επιχειρήσεις εκτός ΕΕ, των οποίων ο τζίρος στην ΕΕ φτάνει στα προαναφερθέντα επίπεδα. Όλες αυτές οι επιχειρήσεις θα πρέπει να ενσωματώνουν τη δέουσα επιμέλεια στις πολιτικές τους, να επενδύουν στους αντίστοιχους κλάδους, να ζητούν συμβατικές εγγυήσεις από τους εταίρους τους, να βελτιώνουν το επιχειρηματικό τους σχέδιο και να στηρίζουν τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις με τις οποίες συνεργάζονται, ώστε να διασφαλίζουν τη συμμόρφωσή τους με τις νέες υποχρεώσεις. Θα πρέπει επίσης να καταρτίσουν ένα σχέδιο που θα διασφαλίσει ότι το επιχειρηματικό μοντέλο τους εξυπηρετεί τον στόχο που έχει θέσει η Συμφωνία του Παρισιού να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη σε 1,5°C.
Πρόστιμα και αποζημίωση των θυμάτων
Τα κράτη μέλη οφείλουν να παρέχουν στις επιχειρήσεις αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τις υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας, συγκεντρώνοντας σε έναν ιστότοπο ή δικτυακή πλατφόρμα τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Θα πρέπει επίσης να θεσπίσουν ή να ορίσουν μια εποπτική αρχή που θα διερευνά τις περιπτώσεις όπου οι εταιρείες δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες και θα επιβάλλει σχετικές κυρώσεις. Οι κυρώσεις αυτές θα περιλαμβάνουν τη δημοσιοποίηση των στοιχείων των εταιρειών, καθώς και πρόστιμα έως και 5% του καθαρού παγκόσμιου κύκλου εργασιών τους. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόκειται να θεσπίσει ένα Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εποπτικών Αρχών, με σκοπό να στηρίξει τη συνεργασία και να ενισχύσει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ τους. Οι επιχειρήσεις θα είναι υπεύθυνες για τις ζημίες που προκαλούνται όταν παραβιάζουν τις υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας και θα πρέπει να αποζημιώνουν πλήρως τα θύματά τους.
