Μεταβολές στο προφίλ των επισκεπτών και μειωμένη μέση δαπάνη
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Eurobank με τίτλο «Πυλώνας τουρισμού: Βασικά χαρακτηριστικά, επίδραση στην οικονομία, προκλήσεις, ευκαιρίες και προτάσεις πολιτικής», το μοντέλο του ελληνικού τουρισμού αλλάζει αισθητά. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ότι οι αφίξεις αυξάνονται, αλλά οι επισκέπτες μένουν λιγότερες μέρες και δαπανούν λιγότερα χρήματα. Η τάση αυτή συνδέεται αφενός με μεταβολές στη διεθνή ζήτηση, αφετέρου όμως εγκυμονεί κινδύνους για την ποιότητα των υπηρεσιών και την προστασία του περιβάλλοντος, γεγονός που μακροπρόθεσμα μπορεί να υπονομεύσει την ελκυστικότητα της χώρας.
Ανάγκη για αύξηση της δαπάνης ανά επισκέπτη και στρατηγικό σχεδιασμό
Η μελέτη επισημαίνει ότι το μέλλον του ελληνικού τουρισμού δεν πρέπει να στηριχθεί στην απλή αύξηση των αφίξεων αλλά στην ενίσχυση της δαπάνης ανά ταξιδιώτη. Η βιωσιμότητα του τουριστικού προϊόντος εξαρτάται από τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και την αυθεντικότητα των εμπειριών. Αυτό απαιτεί στρατηγικό σχεδιασμό σε δημόσιες και ιδιωτικές υποδομές με έμφαση στη διατηρησιμότητα και στη συνεργασία με άλλους κλάδους της οικονομίας. Παράλληλα, οι τουριστικές υπηρεσίες οφείλουν να προσαρμόζονται στις διεθνείς τάσεις, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τα νέα δεδομένα της κλιματικής αλλαγής.
Ταξιδιωτικές εισπράξεις και αφίξεις σε αριθμούς
Στην πενταετία 2020-2024, παρά την πανδημία και τις ενεργειακές αναταράξεις, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ανέκαμψαν από τα 4,3 δισ. ευρώ (2,6% του ΑΕΠ) το 2020 στα 21,6 δισ. ευρώ (9,1% του ΑΕΠ) το 2024, χωρίς όμως να φτάσουν σε προ πανδημίας ποσοστά ως προς το ΑΕΠ. Από το 2011 έως το 2024, η αύξηση των εισπράξεων προήλθε κυρίως από την άνοδο των αφίξεων – που ανήλθαν το 2024 σε 40,7 εκατομμύρια ταξιδιώτες – ενώ η μέση δαπάνη μειώθηκε στα 530,6 ευρώ από 640,4 ευρώ το 2010. Παράλληλα, η μέση διάρκεια παραμονής υποχώρησε στις 5,9 διανυκτερεύσεις από 9,3 το 2010.
Οι επιδόσεις του 2025: άνοδος στις αφίξεις, διαφοροποιήσεις στις εισπράξεις
Στο πρώτο πεντάμηνο του 2025, οι διεθνείς αεροπορικές αφίξεις αυξήθηκαν κατά 5,9% σε σχέση με πέρυσι, φθάνοντας τα 6,3 εκατομμύρια. Η Κρήτη κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση, ακολουθούμενη από τα Δωδεκάνησα, τα Ιόνια Νησιά και την Πελοπόννησο, ενώ οι Κυκλάδες εμφάνισαν μείωση 15,3%. Την περίοδο Ιανουαρίου-Απριλίου, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ανήλθαν στα 2,157 δισ. ευρώ (+10,6%), κυρίως λόγω της ενίσχυσης των εισπράξεων από χώρες εκτός ΕΕ. Αντίθετα, οι εισπράξεις από χώρες της ΕΕ-27 παρουσίασαν οριακή μείωση, με τις αγορές της Γαλλίας και της Ιταλίας να εμφανίζουν σημαντικές απώλειες.
Η θέση της Ελλάδας στις βασικές αγορές
Η Ελλάδα διατηρεί υψηλή θέση στις επιλογές των Ευρωπαίων ταξιδιωτών. Βρίσκεται τρίτη στις προτιμήσεις των Γερμανών και των Γάλλων, πέμπτη στο Ηνωμένο Βασίλειο και τρίτη για τους Ιταλούς, ενώ στους Ισπανούς κατατάσσεται έκτη. Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από έρευνα του ΙΝΣΕΤΕ για το προφίλ βασικών αγορών εισερχόμενου τουρισμού. Η άνοδος της χώρας μας οφείλεται και στη μείωση της δημοφιλίας ανταγωνιστικών προορισμών, όπως η Αυστρία και η Γαλλία για τους Γερμανούς, αλλά και η Γερμανία για τους Ισπανούς.
Νέα μοτίβα στη συμπεριφορά των ταξιδιωτών
Περισσότεροι από 7 στους 10 Γερμανούς, Βρετανούς, Ισπανούς και Ιταλούς σχεδιάζουν ταξίδι στο εξωτερικό τους επόμενους 12 μήνες, ενώ στη Γαλλία το ποσοστό φθάνει το 60%. Οι περισσότεροι δηλώνουν ότι θα ξοδέψουν τα ίδια ή περισσότερα χρήματα από πέρυσι, με τις δαπάνες ανά διανυκτέρευση να κυμαίνονται κυρίως μεταξύ 66-145 ευρώ, ανάλογα με την αγορά. Ενισχύεται επίσης η τάση για έγκαιρες κρατήσεις, ιδιαίτερα σε Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι δημοφιλέστερες μορφές διακοπών και μετακινήσεων
Η παραλία παραμένει πρώτη επιλογή, ακολουθούμενη από city breaks, ταξίδια στη φύση και επισκέψεις σε αξιοθέατα. Κυρίαρχο μέσο μεταφοράς παραμένει το αεροπλάνο, με προτίμηση σε πτήσεις έως 3 ωρών, ενώ αυξάνεται η χρήση αυτοκινήτου και τρένου. Ταξίδια με σύντροφο ή οικογένεια κυριαρχούν, αν και καταγράφεται αξιοσημείωτη αύξηση στους Γερμανούς που ταξιδεύουν μόνοι.
Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία είναι διττή: ο ελληνικός τουρισμός καταγράφει συνεχή άνοδο στις αφίξεις, αλλά η μέση δαπάνη υποχωρεί. Η πρόκληση για το επόμενο διάστημα είναι η μετάβαση σε ένα μοντέλο που θα στηρίζεται στην ποιότητα, στη βιωσιμότητα και στην ενίσχυση της αυθεντικής εμπειρίας, εξασφαλίζοντας μακροπρόθεσμη δυναμική και υψηλότερα οφέλη για την οικονομία.
