Η Ελλάδα συνεχίζει να βρίσκεται στην κορυφή της Ευρώπης και στις πρώτες θέσεις του ΟΟΣΑ σε έμμεση φορολογία. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το 40,7% των συνολικών φορολογικών εσόδων της χώρας προέρχεται από έμμεσους φόρους – κυρίως ΦΠΑ και ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Πρόκειται για έναν από τους βασικότερους λόγους που η φορολογική πίεση στην κατανάλωση παραμένει υψηλή και πλήττει δυσανάλογα τη μεσαία τάξη.
Η κυβέρνηση προχωρά σε μια σειρά παρεμβάσεων με στόχο τη μείωση αυτού του βάρους: στοχευμένες μειώσεις ΦΠΑ, παροχές και επιστροφές φόρων, καθώς και αναπροσαρμογές σε επιμέρους κατηγορίες αγαθών. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτές οι παρεμβάσεις είναι αρκετές για να αλλάξουν την εικόνα.
Οι μειώσεις ΦΠΑ: Ανακούφιση, αλλά μικρή επίδραση στη συνολική εικόνα
Η μείωση ΦΠΑ σε βασικά προϊόντα είναι ένα μέτρο με άμεσο αντίκτυπο στο καλάθι του καταναλωτή. Οι μειώσεις αυτές όμως είναι περιορισμένες σε εύρος, δεν αλλάζουν τη δομή του φορολογικού συστήματος και δεν επηρεάζουν ουσιαστικά το ποσοστό 40,7%. Ο ΦΠΑ αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες των φορολογικών εσόδων της χώρας, επομένως μια γενικευμένη μείωση θα είχε μεγάλο δημοσιονομικό κόστος.
ΕΦΚ στα καύσιμα: Το μεγαλύτερο βάρος που παραμένει
Η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει έναν από τους υψηλότερους ειδικούς φόρους καυσίμων στην Ευρώπη. Η συζήτηση για μείωση του ΕΦΚ επανέρχεται συχνά, όμως οι προτεινόμενες παρεμβάσεις παραμένουν περιορισμένες, κυρίως λόγω της δημοσιονομικής σημασίας του φόρου. Ακόμη και όταν γίνονται προσωρινές μειώσεις, δεν αλλάζουν ουσιαστικά την κατανομή των εσόδων από έμμεση φορολογία.
Επιστροφές φόρου & επιδόματα: Υποστήριξη, αλλά όχι λύση
Οι επιστροφές ΦΠΑ και οι στοχευμένες ενισχύσεις βοηθούν τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά να αντιμετωπίσουν το κόστος ζωής, αλλά δεν αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο δομείται η φορολογία. Μειώνουν το αποτέλεσμα για συγκεκριμένες ομάδες, χωρίς να μειώνουν τον ίδιο τον φόρο.
Η μακροοικονομική πραγματικότητα: Τι απαιτείται για να μειωθεί η έμμεση φορολογία;
Για να μειωθεί ουσιαστικά η έμμεση φορολογία από το 40,7%, απαιτούνται:
– υψηλότερη ανάπτυξη,
– διεύρυνση της φορολογικής βάσης,
– βαθιές αλλαγές στη φορολόγηση της εργασίας και των επιχειρήσεων.
Καμία από αυτές τις προϋποθέσεις δεν υλοποιείται άμεσα. Επομένως, η συνολική εικόνα αλλάζει ελάχιστα, παρά τις επιμέρους παρεμβάσεις.
Συμπέρασμα: Τα μέτρα είναι θετικά — αλλά είναι “σταγόνα στον ωκεανό”
Οι παρεμβάσεις στη φορολογία συμβάλλουν στην ανακούφιση των νοικοκυριών, ειδικά των χαμηλών και μεσαίων στρωμάτων. Ωστόσο, δεν αντιμετωπίζουν το δομικό πρόβλημα: τη συστημικά υψηλή έμμεση φορολογία που περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα και επηρεάζει την κατανάλωση.
Σχόλιο SBC
Η συζήτηση για τη φορολογία στην Ελλάδα δεν μπορεί να περιορίζεται σε επιμέρους ελαφρύνσεις. Όσο η χώρα συνεχίζει να στηρίζεται υπερβολικά στο ΦΠΑ και στους έμμεσους φόρους, η οικονομία θα λειτουργεί με “βαρίδια” που πλήττουν κυρίως τη μεσαία τάξη. Τα μέτρα είναι ένα βήμα — όχι η λύση.
