Οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών στην Ευρώπη βούτηξαν το 2025 κατά 44%, υποχωρώντας σε επίπεδα που θυμίζουν την απαρχή των σοβιετικών εξαγωγών τη δεκαετία του 1970. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνει την απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, ενώ η Μόσχα χάνει έναν στρατηγικό και εξαιρετικά προσοδοφόρο προορισμό.
Η ενεργειακή σχέση Ευρώπης – Ρωσίας εισέρχεται οριστικά σε φάση αποσύνθεσης. Το 2025, οι ροές ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω αγωγών περιορίστηκαν σε περίπου 18 δισ. κυβικά μέτρα, σημειώνοντας πτώση 44% σε σχέση με το 2024 και επιστρέφοντας σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί πριν από μισό αιώνα, στα πρώτα βήματα των σοβιετικών εξαγωγών.
Ιστορικό χαμηλό στις ροές και απώλεια εσόδων για τη Μόσχα
Με βάση τα στοιχεία του ENTSO-G, ο σημερινός όγκος ροών αποτελεί απλώς ένα κλάσμα των 175–180 δισ. κυβικών μέτρων που διοχετεύονταν ετησίως την περίοδο 2018–2019. Τότε, τα έσοδα για τη Gazprom και το ρωσικό δημόσιο ανέρχονταν σε δεκάδες δισ. ευρώ ετησίως, εδραιώνοντας μια σχέση αλληλεξάρτησης: η Ευρώπη εξασφάλιζε φθηνό καύσιμο, η Ρωσία σταθερές σκληρές ροές συναλλάγματος.
Η σημερινή εικόνα παραπέμπει στο 1975, όταν οι σοβιετικές εξαγωγές προς την Ευρώπη ήταν 19,3 δισ. κυβικά μέτρα, ενώ δύο χρόνια νωρίτερα δεν ξεπερνούσαν τα 6,8 δισ. κυβικά μέτρα. Η σύγκριση υπογραμμίζει ότι η Ρωσία έχει ουσιαστικά «ξαναγυρίσει» σε προ-πετρελαϊκής κρίσης εποχή ως προς την παρουσία της στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου.
Κλείνει ο ουκρανικός διάδρομος – Μοναδική δίοδος ο TurkStream
Καταλύτης της φετινής κατάρρευσης ήταν το οριστικό κλείσιμο της διαδρομής μέσω Ουκρανίας από 1ης Ιανουαρίου 2025, μετά τη λήξη και μη ανανέωση της πενταετούς συμφωνίας διαμετακόμισης. Μόνον ο αγωγός TurkStream παραμένει πλέον ενεργός ως οδός μεταφοράς ρωσικού αερίου προς την Ευρώπη.
Μέσω TurkStream τροφοδοτούνται χώρες της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης – μεταξύ των οποίων Σερβία, Ουγγαρία και Σλοβακία – ενώ εξυπηρετείται και η τουρκική αγορά. Οι ροές προς την Ευρώπη μέσω αυτής της διαδρομής αυξήθηκαν περίπου κατά 7% το 2025 έναντι του 2024, ωστόσο η άνοδος είναι αμελητέα σε σχέση με την απώλεια των 32 δισ. κυβικών μέτρων που διακινήθηκαν μέσω Ουκρανίας το 2024.
LNG: Προσωρινή «παράκαμψη» με ορίζοντα λήξης
Παρά το πλήγμα στις ροές αγωγών, η Ρωσία εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικό αποτύπωμα στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Με τα διαθέσιμα στοιχεία, παραμένει ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής LNG της ΕΕ, πίσω από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, αυτή η δίοδος έχει σαφή ημερομηνία λήξης, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευθεί για πλήρη διακοπή εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου – αγωγών και LNG – έως το τέλος του 2027.
Η προοπτική αυτή ωθεί την Ευρώπη να επιταχύνει τις επενδύσεις σε νέους τερματικούς σταθμούς LNG, εναλλακτικές πηγές προμήθειας (ΗΠΑ, Κατάρ, Ανατολική Μεσόγειος, Νορβηγία), αλλά και σε διασυνδετήριες υποδομές που θα επιτρέψουν την καλύτερη κατανομή των ποσοτήτων στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς. Παράλληλα, η ώθηση προς τις ΑΠΕ και την εξοικονόμηση ενέργειας μειώνει σταδιακά τη συνολική ζήτηση για φυσικό αέριο.
Γεωπολιτικές και στρατηγικές επιπτώσεις
Για τη Ρωσία, η συρρίκνωση της ευρωπαϊκής αγοράς σημαίνει απώλεια ενός σταθερού, υψηλής αξίας πελάτη και επιταχύνει την ανάγκη αναπροσανατολισμού προς την Ασία. Ωστόσο, οι υφιστάμενες και προγραμματισμένες υποδομές προς Κίνα και λοιπές ασιατικές αγορές δύσκολα μπορούν να υποκαταστήσουν πλήρως τις ευρωπαϊκές ροές σε όγκο και τιμή.
Για την Ευρώπη, η αποδέσμευση από το ρωσικό αέριο περιορίζει έναν κρίσιμο μοχλό γεωπολιτικής πίεσης της Μόσχας, αλλά συνοδεύεται από υψηλότερο ενεργειακό κόστος και αυξημένη εξάρτηση από άλλους προμηθευτές LNG. Το ενεργειακό ισοζύγιο της ηπείρου αναδιαμορφώνεται ριζικά, με τη δεκαετία του 2020 να καταγράφεται ως το οριστικό τέλος της εποχής της «φθηνής ρωσικής ενέργειας».
Σχόλιο SBCTV.gr: Η κατάρρευση των ρωσικών ροών αγωγού δεν είναι απλώς στατιστικό γεγονός αλλά δομική μετατόπιση ισχύος στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η Ευρώπη κερδίζει στρατηγική αυτονομία, πληρώνοντας όμως υψηλότερο λογαριασμό, ενώ η Ρωσία μετατρέπεται από «ενεργειακό κέντρο βάρους» της ηπείρου σε περιφερειακό προμηθευτή με αυξανόμενη εξάρτηση από την Ασία.
#Ρωσία #Ευρώπη #ΦυσικόΑέριο #LNG #Ενέργεια
