Νέα μελέτη της ΕΚΤ δείχνει ότι ο πληθωρισμός τροφίμων στην Ευρωζώνη παραμένει επίμονα υψηλότερος από τα προ πανδημίας επίπεδα, παρά τη γενικότερη αποκλιμάκωση των τιμών. Καθοριστικό ρόλο παίζουν συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων αλλά και το αυξημένο μισθολογικό κόστος στο λιανεμπόριο.
Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα στην Ευρωζώνη αποδεικνύεται πολύ πιο «σκληρός» από όσο θα ήθελε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Σύμφωνα με νέα μελέτη της ΕΚΤ, ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης τιμών τροφίμων στο ενδεκάμηνο Ιανουαρίου–Νοεμβρίου 2025 διαμορφώθηκε στο 2,9%, αισθητά πάνω από τον μακροχρόνιο προ πανδημίας μέσο όρο του 2,2%.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η επιμονή αυτή δεν είναι γενικευμένη, αλλά οφείλεται σε λίγες, αλλά εξαιρετικά επιβαρυντικές κατηγορίες προϊόντων.
Λίγα προϊόντα, μισή σχεδόν της ανόδου του δείκτη
Η ανάλυση της ΕΚΤ δείχνει ότι κρέας, καφές, τσάι, κακάο, σοκολάτα και γλυκά εξηγούν πάνω από το 50% της αύξησης του ετήσιου πληθωρισμού τροφίμων, παρότι το συνολικό βάρος τους στο καλάθι είναι μικρότερο από 25%. Σε αντίθεση, οι περισσότερες άλλες κατηγορίες τροφίμων έχουν σε μεγάλο βαθμό ομαλοποιηθεί μετά την έκρηξη της διετίας 2022–2023, όταν τον Μάρτιο 2023 ο δείκτης τροφίμων είχε εκτιναχθεί στο 15,5%.
Η πρώτη φάση της κρίσης τιμών συνδέθηκε με την πανδημία και την κλιματική αλλαγή, μέσω ακραίων καιρικών φαινομένων που χτύπησαν παραγωγές. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία επιδείνωσε δραματικά την κατάσταση σε σιτάρι, δημητριακά, ζάχαρη, αυγά και γαλακτοκομικά. Ακολούθησε η εκτίναξη του ελαιολάδου λόγω μειωμένης παραγωγής στις μεσογειακές χώρες και, πιο πρόσφατα, η έντονη άνοδος τιμών σε κρέας, σοκολάτα, κακάο και καφέ.
Καφές, σοκολάτα και βόειο κρέας: οι νέοι «πρωταγωνιστές»
Οι διεθνείς τιμές του καφέ υπερδιπλασιάστηκαν στις αρχές 2025 σε σχέση με τις αρχές 2024, ακολούθησε πτώση περίπου 28% μέχρι τον Ιούλιο και νέα άνοδος σχεδόν 40% μέχρι τον Νοέμβριο, πριν αρχίσει εκ νέου αποκλιμάκωση. Η ΕΚΤ υπενθυμίζει ότι τόσο οι αυξήσεις όσο και οι μειώσεις στις διεθνείς τιμές περνούν με σημαντική χρονική υστέρηση στα ράφια, όπως έχει τεκμηριώσει και το ΔΝΤ.
Στη σοκολάτα, η έκρηξη τιμών ξεκίνησε από το δεύτερο εξάμηνο 2023 και κορυφώθηκε τον Απρίλιο 2024. Έκτοτε υπάρχει διόρθωση, αλλά τα επίπεδα παραμένουν ιστορικά υψηλά, αντανακλώντας κυρίως τα προβλήματα παραγωγής κακάο σε βασικές χώρες.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του βοείου κρέατος. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι τιμές παραγωγού στην Ευρώπη ήταν κατά μέσο όρο αυξημένες κατά 28% σε ετήσια βάση στα τέλη Νοεμβρίου 2025. Η παραγωγή στην ΕΕ στο εννεάμηνο 2025 μειώθηκε κατά 3,7%, με μεγάλες πτώσεις σε Γερμανία (-6,8%), Γαλλία και Ισπανία (-2,8%), γεγονός που οδήγησε σε άνοδο των εισαγωγών βόειου κρέατος κατά 14,2% στο οκτάμηνο.
Ο FAO καταγράφει αύξηση 5,1% στον δείκτη τιμών κρέατος το 2025, με βόειο και πρόβειο να ανεβαίνουν απότομα λόγω ισχυρής παγκόσμιας ζήτησης και περιορισμένης προσφοράς. Αντίθετα, χοιρινό και κοτόπουλο εμφανίζουν πτωτικές ή οριακά πτωτικές τάσεις.
Μισθολογικό κόστος και προοπτικές για το 2026
Το μοντέλο της ΕΚΤ εντοπίζει και έναν δεύτερο, εσωτερικό παράγοντα: την αύξηση των μισθών σε κλάδους όπως το εμπόριο, οι μεταφορές και τα καταλύματα. Οι αμοιβές ανά εργαζόμενο σε αυτούς τους τομείς παραμένουν το 2025 σημαντικά πάνω από τα προ πανδημίας επίπεδα, αυξάνοντας το λειτουργικό κόστος της αλυσίδας τροφίμων και περιορίζοντας την ταχύτητα με την οποία περνούν οι διεθνείς μειώσεις τιμών στον καταναλωτή.
Παρά την επίμονη εικόνα, η ΕΚΤ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός τροφίμων θα υποχωρήσει αισθητά το 2026, κοντά στο 2% προς τα τέλη του έτους. Η πρόβλεψη βασίζεται στην εξασθένηση του αντίκτυπου των προηγούμενων διεθνών αυξήσεων έως το καλοκαίρι και στην προοδευτική ενσωμάτωση των χαμηλότερων τιμών εισροών στα ράφια.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η μελέτη της ΕΚΤ αποκαλύπτει ότι ο πληθωρισμός τροφίμων έχει μετατραπεί από «σοκ ενέργειας και πρώτων υλών» σε πιο δομικό φαινόμενο, όπου η κλιματική αστάθεια, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και το μισθολογικό κόστος αλληλεπιδρούν. Για τους Ευρωπαίους καταναλωτές –και ιδιαίτερα για τις πιο ευάλωτες ομάδες– αυτό σημαίνει ότι η πίεση στο καλάθι δεν θα εξαφανιστεί μαγικά με τη γενική αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, ενώ για τις κεντρικές τράπεζες η «τελευταία μίλι» της επιστροφής στον στόχο αποδεικνύεται το πιο δύσκολο.
#EKT #πληθωρισμός #τρόφιμα #Ευρωζώνη
