Η τηλεφωνική επικοινωνία Τραμπ – Ερντογάν έρχεται σε μια κρίσιμη καμπή για το συριακό μέτωπο και τον πόλεμο στη Γάζα, με την Άγκυρα να δοκιμάζει ρόλο ρυθμιστή. Το υπό αμερικανική ηγεσία «Συμβούλιο Ειρήνης» και η στάση απέναντι στις κουρδικές δυνάμεις αναδεικνύονται σε κομβικά σημεία τριβής.
Η επικοινωνία του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν ήταν μια τυπική διπλωματική ανταλλαγή ευχών. Έγινε ενώ η υποστηριζόμενη από την Τουρκία νέα κυβέρνηση της Συρίας ανακοινώνει κατάπαυση του πυρός με τις κουρδικές Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), μετά από ημέρες συγκρούσεων, και ενώ η Ουάσινγκτον προωθεί την αμφιλεγόμενη πρωτοβουλία για το «Συμβούλιο Ειρήνης» με επίκεντρο τη Γάζα.
Συρία: Νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας χωρίς τους Κούρδους στο επίκεντρο
Σύμφωνα με την τουρκική προεδρία, ο Ερντογάν τόνισε στον Τραμπ ότι η Άγκυρα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Συρία και θεωρεί κρίσιμη την ενότητα, την «αρμονία» και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας. Στην πράξη, αυτό σημαίνει στήριξη στη νέα κυβέρνηση της Δαμασκού, η οποία –με την υποστήριξη της Τουρκίας– προωθεί μια τάξη πραγμάτων που περιορίζει δραστικά τον αυτόνομο ρόλο των κουρδικών SDF.
Η Δαμασκός κατέλαβε αυτή την εβδομάδα εκτάσεις στη βορειοανατολική Συρία και έδωσε προθεσμία τεσσάρων ημερών στις SDF να ενσωματωθούν στις κεντρικές κρατικές δομές. Οι ΗΠΑ, κύριος μέχρι τώρα σύμμαχος των SDF, αναγνώρισαν ότι η συνεργασία τους με την οργάνωση «αλλάζει φύση» μετά την ανάδειξη της νέας κυβέρνησης, στέλνοντας μήνυμα σταδιακής αποστασιοποίησης.
Για την Άγκυρα, οι SDF αποτελούν προέκταση του PKK και άρα στρατηγική απειλή. Δεν είναι τυχαίο ότι η τουρκική ηγεσία επαινεί τις κινήσεις της Δαμασκού εναντίον τους, επιχειρώντας να μετατρέψει έναν πρώην εχθρό σε τακτικό εταίρο απέναντι στον κοινό αντίπαλο: τον κουρδικό παράγοντα.
Γάζα και «Συμβούλιο Ειρήνης»: Φιλοδοξίες Άγκυρας, καχυποψία διεθνώς
Το δεύτερο σκέλος της συζήτησης Τραμπ – Ερντογάν αφορούσε τη Γάζα. Ο Τούρκος πρόεδρος ευχαρίστησε τον Αμερικανό ομόλογό του για την πρόσκληση συμμετοχής στο υπό αμερικανική ηγεσία «Συμβούλιο Ειρήνης της Γάζας» και, όπως ανακοινώθηκε, η Τουρκία εξετάζει ακόμη αν θα ενταχθεί στην πρωτοβουλία, διαβεβαιώνοντας ότι θα συνεχίσει τον συντονισμό με την Ουάσινγκτον.
Η Άγκυρα έχει καταγγείλει την ισραηλινή επίθεση στη Γάζα ως «γενοκτονία» και διεκδικεί ρόλο προστάτη των Παλαιστινίων, κάτι που το Ισραήλ απορρίπτει κατηγορηματικά. Η συμμετοχή της σε ένα όργανο που θα εποπτεύει τις υποθέσεις της Γάζας θα ενίσχυε θεαματικά το περιφερειακό της αποτύπωμα, αλλά ταυτόχρονα τροφοδοτεί φόβους για υπονόμευση των υφιστάμενων πολυμερών δομών.
Ειδικοί για τα ανθρώπινα δικαιώματα προειδοποιούν ότι ένα συμβούλιο υπό την ηγεσία του Τραμπ, με αρμοδιότητα σε ξένο έδαφος, θα θύμιζε αποικιοκρατική διοίκηση. Διπλωμάτες εκφράζουν επίσης ανησυχία πως ένα τέτοιο σχήμα, με παγκόσμιες φιλοδοξίες, θα μπορούσε να διαβρώσει τον ρόλο των Ηνωμένων Εθνών ως βασικού πυλώνα της διεθνούς νομιμότητας.
Ενδεικτικό των αμερικανικών προθέσεων είναι η σύνθεση του Συμβουλίου: σε αυτό έχουν τοποθετηθεί ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός και στενός σύμβουλος του Τραμπ. Πρόκειται για ένα μίγμα πολιτικής ισχύος, στρατηγικής εμπειρίας και οικογενειακής επιρροής στον Λευκό Οίκο.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η κλήση Τραμπ σε Ερντογάν αναδεικνύει ότι Ουάσινγκτον και Άγκυρα, παρά τις συγκρούσεις συμφερόντων, παραμένουν αναγκαστικοί εταίροι στη διαχείριση της μεταπολεμικής Συρίας και της Γάζας. Η Τουρκία επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τον ρόλο της ως «αναντικατάστατου» παίκτη ανάμεσα σε Δαμασκό, Κούρδους και ΗΠΑ, ενώ το αμερικανικό «Συμβούλιο Ειρήνης» φανερώνει την πρόθεση του Τραμπ να χτίσει παράλληλες δομές επιρροής εκτός ΟΗΕ. Το αν αυτό θα οδηγήσει σε σταθεροποίηση ή σε νέα στρώματα αστάθειας, θα κριθεί από το κατά πόσο οι περιφερειακές φιλοδοξίες της Άγκυρας θα μπορέσουν να συμβαδίσουν με μια αξιόπιστη διεθνή αρχιτεκτονική ασφάλειας.
#Τραμπ #Ερντογάν #Συρία #Γάζα #ΗΠΑ #Τουρκία
