Μια εβδομάδα ανατροπών στη διεθνή σκηνή, με τον Ντόναλντ Τραμπ να ανακοινώνει συμφωνία-πλαίσιο για τη Γροιλανδία και να θεσμοθετεί το νέο «Board of Peace» με ισόβια προεδρία του. Η Ευρώπη κρατά αποστάσεις, ενώ η Συρία και το κουρδικό ζήτημα υπενθυμίζουν τα όρια της αμερικανικής ισχύος.
Η εκπομπή «The World This Week» του France 24 καταγράφει μια εβδομάδα έντονων γεωπολιτικών κινήσεων, όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να αναδιαμορφώσουν τους κανόνες του διεθνούς συστήματος, από τον Βόρειο Ατλαντικό μέχρι τη Μέση Ανατολή. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εμφανίζεται να κεφαλαιοποιεί την ισχύ των ΗΠΑ τόσο σε οικονομικό όσο και σε θεσμικό επίπεδο, προκαλώντας ανησυχία σε Ευρώπη και Καναδά.
Η συμφωνία για τη Γροιλανδία και η ρήξη με το παλιό δυτικό υπόδειγμα
Στο Νταβός, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι πέτυχε «τα πάντα όσα θέλαμε, πλήρη ασφάλεια» σε μια συμφωνία-πλαίσιο για τη Γροιλανδία, κλείνοντας προς όφελος της Ουάσινγκτον την κλιμακούμενη αντιπαράθεση με τη Δανία και την τοπική κυβέρνηση. Ο Λευκός Οίκος προβάλλει τη συμφωνία ως υπόδειγμα σκληρής διαπραγμάτευσης τύπου «Art of the Deal», που εξασφαλίζει στρατηγικό έλεγχο σε μια περιοχή κρίσιμη για την Αρκτική, τη ναυσιπλοΐα και τις στρατιωτικές υποδομές του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, επικριτές, μεταξύ των οποίων και ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, προειδοποιούν ότι η προσέγγιση αυτή υπονομεύει την παραδοσιακή δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονταν συναινετικά και με σεβασμό προς τους εταίρους. Η κριτική εστιάζει στο ότι η Ουάσινγκτον πλέον αντιμετωπίζει ακόμη και συμμάχους ως αντισυμβαλλομένους σε σκληρά παζάρια ισχύος, με την Ευρώπη να εμφανίζεται διχασμένη ανάμεσα στην ανάγκη στρατηγικής σχέσης με τις ΗΠΑ και στον φόβο απώλειας αυτονομίας.
Το «Board of Peace»: νέος θεσμός ή παρακάμψη του ΟΗΕ;
Παράλληλα, η δημιουργία του «Board of Peace» ως επίσημου διεθνούς οργάνου, με αρχική αποστολή τη διαχείριση του πολέμου στη Γάζα, εξελίσσεται σε πολύ ευρύτερο εγχείρημα. Με τη σφραγίδα του ΟΗΕ στη γέννησή του, το όργανο επανασχεδιάστηκε ώστε να έχει παγκόσμια εντολή «επίλυσης συγκρούσεων και διασφάλισης της ειρήνης».
Το προβληματικό σημείο είναι η θεσμική αρχιτεκτονική: ισόβια προεδρία στον Τραμπ, συνδρομές ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων για τα κράτη-μέλη και ανοιχτή πρόσκληση συμμετοχής στον Βλαντίμιρ Πούτιν. Για πολλούς Ευρωπαίους αυτό συνιστά de facto παράλληλο σύστημα με τον ΟΗΕ, όπου η αμερικανική πολιτική ηγεσία αποκτά υπερεξουσίες χωρίς αντίστοιχους μηχανισμούς λογοδοσίας. Γι’ αυτό και οι περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες κρατούν επιφυλακτική στάση, φοβούμενες ότι η συμμετοχή θα νομιμοποιήσει μια δομή που μετατρέπει την «ειρήνη» σε εργαλείο γεωπολιτικής επιρροής και χρηματοοικονομικής εξάρτησης.
Συρία και Κούρδοι: ο παλιός πόλεμος, τα ίδια διλήμματα
Στη Συρία, η ανακοινωθείσα κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στην προσωρινή κυβέρνηση και τις κουρδικές δυνάμεις ήρθε μετά από σφοδρές μάχες και σημαντικές εδαφικές απώλειες για τους Κούρδους. Η διαφυγή κρατουμένων του Ισλαμικού Κράτους επαναφέρει τον κίνδυνο αναζωπύρωσης της τζιχαντιστικής απειλής, ενώ η φράση «κανένας φίλος, μόνο τα βουνά» επανέρχεται ως πικρή υπενθύμιση της εγκατάλειψης τους από Δύση και περιφερειακούς παίκτες.
Για την Ευρώπη, η αστάθεια στη Συρία δεν είναι μακρινό πρόβλημα: αφορά άμεσα τη μεταναστευτική πίεση, την τρομοκρατική απειλή και την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου. Ωστόσο, η ήπειρος εμφανίζεται θεσμικά αδύναμη να επηρεάσει τις εξελίξεις, εγκλωβισμένη ανάμεσα στην αμερικανική πρωτοβουλία και τη ρωσοτουρκική επιρροή.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η εβδομάδα αυτή δείχνει ότι οι ΗΠΑ του Τραμπ δεν αρκούνται πλέον στο να ηγούνται του υπάρχοντος συστήματος, αλλά επιχειρούν να το ξαναγράψουν, από την κυριαρχία στην Αρκτική μέχρι την αρχιτεκτονική της διεθνούς ειρήνης. Η Ευρώπη, διχασμένη και θεσμικά αργή, κινδυνεύει να παγιδευτεί σε ρόλο θεατή, την ώρα που νέα «ιδιωτικοποιημένα» σχήματα ισχύος, όπως το Board of Peace, απειλούν να υποκαταστήσουν τον πολυμερή κόσμο του ΟΗΕ. Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη ενεργού ευρωπαϊκής στρατηγικής στη γειτονιά μας, από τη Συρία μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο.
#ΗΠΑ #Τραμπ #Γροιλανδία #Ευρώπη #Συρία #ΟΗΕ
