Κλιμακώνεται η κρίση στο Ιράν, με τουλάχιστον τέσσερις νεκρούς και δεκάδες τραυματίες σε νέα επεισόδια, ενώ διαδηλώσεις για την ακρίβεια και την οικονομική ασφυξία έχουν παραλύσει δεκάδες πόλεις. Οι κινητοποιήσεις, που ξεκίνησαν ως κοινωνικοοικονομική διαμαρτυρία, αποκτούν πλέον ξεκάθαρα πολιτικά χαρακτηριστικά, επαναφέροντας μνήμες των αιματηρών γεγονότων του 2022-2023.
Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπη με το σοβαρότερο κύμα κοινωνικής αναταραχής των τελευταίων ετών, καθώς οι διαδηλώσεις για την ακρίβεια και την οικονομική κρίση έχουν μετατραπεί σε ευρύτερη πολιτική αμφισβήτηση του καθεστώτος. Σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων με έδρα τη Νορβηγία, τουλάχιστον τέσσερις άνθρωποι σκοτώθηκαν και περίπου τριάντα τραυματίστηκαν στην περιοχή Μαλεξανί, στην επαρχία Ιλάμ, όταν μέλη των Φρουρών της Επανάστασης φέρονται να άνοιξαν πυρ κατά διαδηλωτών, κυρίως Κούρδων.
Από την ακρίβεια στην πολιτική αμφισβήτηση
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου στην Τεχεράνη, με εμπόρους να κατεβάζουν ρολά σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον υπερπληθωρισμό, την κατάρρευση της αγοραστικής δύναμης και τον γενικευμένο οικονομικό μαρασμό. Μέσα σε λίγες ημέρες, το επίκεντρο μετατοπίστηκε: τα αρχικά κοινωνικοοικονομικά αιτήματα μετασχηματίστηκαν σε ανοιχτή πολιτική αμφισβήτηση, με συνθήματα κατά της ηγεσίας και του συστήματος διακυβέρνησης.
Σύμφωνα με καταμέτρηση του AFP, βασισμένη σε επίσημες ανακοινώσεις και τοπικά ΜΜΕ, διαδηλώσεις έχουν σημειωθεί τουλάχιστον σε τριάντα πόλεις, κυρίως μεσαίου μεγέθους, οι οποίες σε διάφορους βαθμούς έχουν «παραλύσει» από απεργίες, αποκλεισμούς δρόμων και μαζικές συγκεντρώσεις. ΜΚΟ με έδρα τις ΗΠΑ (HRANA) κάνει λόγο για κινητοποιήσεις σε τουλάχιστον 60 πόλεις, σε 25 από τις 31 ιρανικές επαρχίες, με 582 συλλήψεις και 15 νεκρούς συνολικά μέσα σε μία εβδομάδα.
Κλιμάκωση της βίας και ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης
Οι οργανώσεις Hengaw και Iran Human Rights αποδίδουν ευθέως την ευθύνη για τους τελευταίους θανάτους στους Φρουρούς της Επανάστασης, οι οποίοι εμφανίζονται να έχουν αναλάβει την «πρώτη γραμμή» της καταστολής. Βίντεο που κυκλοφόρησαν στα κοινωνικά δίκτυα δείχνουν πτώματα στο έδαφος και σκηνές πανικού, χωρίς ωστόσο να είναι δυνατή η άμεση ανεξάρτητη επαλήθευσή τους.
Επισήμως, οι ιρανικές αρχές αναγνωρίζουν τουλάχιστον 12 νεκρούς από την Τετάρτη, ανάμεσά τους και μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, επιχειρώντας να παρουσιάσουν την κρίση ως σύγκρουση με «ταραχοποιά στοιχεία» και όχι ως μαζική λαϊκή κινητοποίηση. Η αφήγηση αυτή στοχεύει αφενός στην εσωτερική νομιμοποίηση της καταστολής, αφετέρου στην αποτροπή διεθνούς καταδίκης και πιθανών κυρώσεων.
Εσωτερικές ρωγμές και διεθνείς πιέσεις
Το νέο κύμα διαμαρτυριών έρχεται σε μια συγκυρία όπου το ιρανικό καθεστώς βρίσκεται ήδη υπό έντονη πίεση: η οικονομία δοκιμάζεται από χρόνια κυρώσεων, κακοδιαχείριση και διαφθορά, ενώ η κοινωνία παραμένει βαθιά πολωμένη μετά τις φοιτητικές και γυναικείες κινητοποιήσεις του 2022-2023. Η συμμετοχή της κουρδικής μειονότητας στα πρόσφατα αιματηρά επεισόδια προσθέτει μια ακόμη διάσταση, εθνοτική αυτή τη φορά, σε μια ήδη εκρηκτική εξίσωση.
Παράλληλα, η διεθνής διάσταση δεν μπορεί να αγνοηθεί. Προηγούμενες δηλώσεις της Ουάσινγκτον, αλλά και ανοικτές παρεμβάσεις από περιφερειακούς αντιπάλους του Ιράν, τροφοδοτούν την καχυποψία της Τεχεράνης ότι οι κινητοποιήσεις αξιοποιούνται ή ενθαρρύνονται από ξένες δυνάμεις. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί το γεγονός ότι ο βασικός πυροδότης παραμένει η εσωτερική κοινωνικοοικονομική ασφυξία.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η τρέχουσα κρίση στο Ιράν δεν είναι ένα «στιγμιαίο» ξέσπασμα, αλλά ο επαναλαμβανόμενος παρονομαστής ενός συστήματος που αδυνατεί να απαντήσει στην οικονομική κατάρρευση και τη δημοκρατική διεκδίκηση. Αν οι αρχές επιλέξουν ξανά τη λογική της ωμής καταστολής χωρίς ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, το πιθανότερο είναι να κερδίσουν χρόνο, αλλά να βαθύνουν τις ρωγμές στο εσωτερικό, με κόστος που θα πληρωθεί αργότερα – ίσως πολύ ακριβότερα.
#Ιραν #Διαδηλωσεις #ΑνθρωπιναΔικαιωματα #ΜεσηΑνατολη
