Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιαν κατηγόρησε ανοιχτά ΗΠΑ, Ισραήλ και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι εκμεταλλεύονται την οικονομική κρίση της χώρας για να υποδαυλίσουν τις βίαιες διαδηλώσεις. Οι ταραχές, που ξέσπασαν στα τέλη του 2025 λόγω εκτίναξης του πληθωρισμού και του κόστους ζωής, έχουν αντιμετωπιστεί με σκληρή καταστολή και χιλιάδες νεκρούς ή συλληφθέντες, σύμφωνα με οργανώσεις δικαιωμάτων.
Σε τηλεοπτικό του διάγγελμα, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιαν επιχείρησε να μετατοπίσει την ευθύνη για το πρωτοφανές κύμα κοινωνικής αναταραχής στο εσωτερικό της χώρας, κατηγορώντας ευθέως τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και την Ευρώπη ότι «εκμεταλλεύτηκαν την οικονομική κρίση» για να «διαλύσουν το έθνος». Οι δηλώσεις του έρχονται μετά από εβδομάδες μαζικών διαδηλώσεων σε ολόκληρη τη χώρα, με αφορμή την κατακρήμνιση της οικονομίας, την εκτόξευση του πληθωρισμού και τη δραματική αύξηση του κόστους ζωής.
Η αφήγηση της Τεχεράνης και η διεθνής πίεση
Ο Πεζεσκιαν υποστήριξε ότι η κινητοποίηση δεν αποτελεί απλώς «κοινωνική διαμαρτυρία», αλλά συνιστά συντονισμένη επιχείρηση αποσταθεροποίησης. Κατονόμασε τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και «Ευρωπαίους ηγέτες» ως πολιτικούς που «προκαλούν, σπέρνουν διχόνοια και παρέχουν πόρους, παρασύροντας αθώους ανθρώπους» στο κίνημα διαμαρτυρίας.
Η ρητορική αυτή υπηρετεί διπλό στόχο: αφενός να ενοποιήσει την εσωτερική κοινή γνώμη γύρω από την κυβέρνηση μέσω της επίκλησης εξωτερικών εχθρών· αφετέρου να απονομιμοποιήσει τις διαδηλώσεις, παρουσιάζοντάς τες ως προϊόν ξένης χειραγώγησης και όχι ως αυθόρμητη κοινωνική έκρηξη απέναντι στην οικονομική κατάρρευση και τη διαφθορά.
Την ίδια στιγμή, η διεθνής πίεση προς την Τεχεράνη κλιμακώνεται. Το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ συνεδρίασε εκτάκτως, χαρακτηρίζοντας τη βία κατά των διαδηλωτών ως τη χειρότερη από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Οργανώσεις δικαιωμάτων κάνουν λόγο για χιλιάδες νεκρούς ή κρατούμενους, μαζικές συλλήψεις, δολοφονίες διαδηλωτών και σχεδόν ολοκληρωτικό μπλακάουτ στο διαδίκτυο.
Κλιμάκωση με ΗΠΑ, Ισραήλ και ΕΕ
Στην Ουάσινγκτον, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι «η βοήθεια στους διαδηλωτές έρχεται», ενώ έχει ταυτόχρονα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης ως απάντηση στην καταστολή. Παράλληλα, έχει καλέσει σε «νέα ηγεσία» στο Ιράν, στέλνοντας σαφές μήνυμα αλλαγής καθεστώτος, που η Τεχεράνη αξιοποιεί για να ενισχύσει την αφήγηση περί ξένης συνωμοσίας.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, έχει ενισχύσει την περιφερειακή στρατιωτική του παρουσία, γεγονός που τροφοδοτεί περαιτέρω την ένταση στον ήδη εύφλεκτο χώρο της Μέσης Ανατολής. Στην Ευρώπη, η αντίδραση πήρε θεσμικό χαρακτήρα: η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέγραψε το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) στον κατάλογο τρομοκρατικών οργανώσεων, σε άμεση σύνδεση με την καταστολή των διαδηλώσεων.
Η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας δήλωσε ότι «η καταστολή δεν μπορεί να μείνει αναπάντητη», υπενθυμίζοντας ότι ήδη ισχύουν εκτεταμένες κυρώσεις για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το πυρηνικό πρόγραμμα και τη στήριξη της Τεχεράνης στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η ίδια άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επιπλέον στοχευμένων μέτρων.
Οικονομική κατάρρευση και εσωτερική νομιμοποίηση
Στον πυρήνα της κρίσης βρίσκεται η βαριά οικονομική ασφυξία: πληθωρισμός που διαβρώνει τα εισοδήματα, κατάρρευση του νομίσματος, ανεργία και εκτεταμένη φτώχεια. Η σύνδεση της κοινωνικής έκρηξης αποκλειστικά με ξένες παρεμβάσεις αγνοεί τις βαθιές δομικές παθογένειες της ιρανικής οικονομίας και του πολιτικού συστήματος, αλλά εξυπηρετεί βραχυπρόθεσμα τη διατήρηση της εσωτερικής συνοχής του καθεστώτος.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η επιλογή του Πεζεσκιαν να προσωποποιήσει την κρίση σε Τραμπ, Νετανιάχου και «Ευρωπαίους ηγέτες» δείχνει καθεστώς που φοβάται περισσότερο την κοινωνική παρά τη στρατιωτική απειλή. Όσο η Τεχεράνη αντιμετωπίζει την οργή των πολιτών ως προϊόν ξένης συνωμοσίας και όχι ως σύμπτωμα βαθιάς οικονομικής και πολιτικής αποτυχίας, η πιθανότητα ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων παραμένει ελάχιστη, ενώ ο κίνδυνος μιας ανεξέλεγκτης περιφερειακής κλιμάκωσης αυξάνεται.
#Ιράν #Διαδηλώσεις #ΗΠΑ #Ισραήλ #ΕΕ #Κυρώσεις #ΑνθρώπιναΔικαιώματα
