Παρά τα πλήγματα από ΗΠΑ και Ισραήλ και τις εσωτερικές αναταράξεις, το Ιράν διατηρεί ένα επικίνδυνο μείγμα στρατιωτικών, υβριδικών και οικονομικών εργαλείων αποτροπής και αντιποίνων. Η κλιμάκωση στην περιοχή ανεβάζει τον κίνδυνο ενός πολυεπίπεδου πολέμου που θα ξεπεράσει τα σύνορα της Μέσης Ανατολής.
Η ταχεία προσέγγιση της αμερικανικής ναυτικής αρμάδας προς τη Μέση Ανατολή και η ρητορική κλιμάκωση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης επαναφέρουν στο προσκήνιο το ερώτημα: πώς θα αντιδράσει το Ιράν σε ένα ενδεχόμενο αμερικανικό πλήγμα. Παρά την εμφανή αποδυνάμωση από τις ισραηλινές και αμερικανικές επιχειρήσεις του 2024-2025 και τις εσωτερικές κοινωνικές πιέσεις, το καθεστώς εξακολουθεί να διαθέτει ένα επικίνδυνο οπλοστάσιο επιλογών, από πυραυλικά πλήγματα μέχρι οικονομικό εκβιασμό μέσω της ενέργειας.
Πυραυλική ισχύς και drones ως εργαλείο αποτροπής
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που μεταφέρει το CNN, η Ισλαμική Δημοκρατία διατηρεί χιλιάδες πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη ικανά να πλήξουν αμερικανικές βάσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή, αλλά και το Ισραήλ. Η εμπειρία του «πολέμου των 12 ημερών» το 2025 έδειξε ότι, ακόμη και απέναντι σε προηγμένα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας, μέρος των ιρανικών πυραύλων και drones μπορεί να διαπερνά την ασπίδα προστασίας.
Παρά τις στοχευμένες επιχειρήσεις ΗΠΑ–Ισραήλ σε αποθήκες και γραμμές παραγωγής, η Τεχεράνη φέρεται να έχει ήδη αναπληρώσει σημαντικό μέρος των αποθεμάτων της. Η χρήση drones τύπου Shahed στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία απέδειξε την αποτελεσματικότητα χαμηλού κόστους, «αναλώσιμων» UAV ως εργαλείου φθοράς. Παράλληλα, το Ιράν έχει αναπτύξει πάνω από 20 τύπους βαλλιστικών πυραύλων μικρού, μέσου και μεγαλύτερου βεληνεκούς, ικανούς να απειλήσουν ακόμη και στόχους στη νότια Ευρώπη, ενισχύοντας τον παράγοντα αποτροπής.
Δίκτυο συμμάχων και πόλεμος δι’ αντιπροσώπων
Το περιφερειακό δίκτυο συμμάχων του Ιράν –πολιτοφυλακές στο Ιράκ, Χεζμπολάχ στον Λίβανο, Χούθι στην Υεμένη– έχει δεχθεί σοβαρά πλήγματα, ιδίως από τις ισραηλινές επιχειρήσεις των τελευταίων δύο ετών. Ωστόσο, παραμένει λειτουργικό ως μηχανισμός πίεσης και κλιμάκωσης χωρίς άμεση ιρανική εμπλοκή.
Οργανώσεις όπως η Καταέμπ Χεζμπολάχ και η Χαρακάτ αλ Νουτζάμπα στο Ιράκ, καθώς και η Χεζμπολάχ και οι Χούθι, έχουν δηλώσει ότι θα κινηθούν σε υποστήριξη της Τεχεράνης σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης. Η δράση τους μπορεί να εκτείνεται από επιθέσεις σε αμερικανικές δυνάμεις και υποδομές στην περιοχή, μέχρι στοχοποίηση ναυτιλιακών και ενεργειακών στόχων, όπως έχει ήδη συμβεί στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Περσικό Κόλπο τα προηγούμενα χρόνια.
Η ενεργειακή ασφυξία ως παγκόσμιο όπλο
Το ισχυρότερο –αλλά και πιο ριψοκίνδυνο– εργαλείο της Τεχεράνης είναι η δυνατότητά της να διαταράξει τη ροή ενέργειας και εμπορίου στα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται πάνω από το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και σημαντικό μέρος του LNG. Ακόμη και μερική παρεμπόδιση θα μπορούσε, σύμφωνα με αναλυτές, να εκτοξεύσει τις τιμές, να διαρρήξει αλυσίδες εφοδιασμού και να ενισχύσει τον πληθωρισμό διεθνώς, με ορατό τον κίνδυνο παγκόσμιας ύφεσης.
Το Ιράν έχει επενδύσει επί δεκαετίες σε ασύμμετρα ναυτικά μέσα –μικρά σκάφη, υποβρύχια, νάρκες, drones– ικανά να απειλήσουν τη ναυσιπλοΐα σε κρίσιμα σημεία, όπως ο Περσικός Κόλπος και τα Στενά του Ορμούζ. Το ιστορικό προηγούμενο των ναρκοθετήσεων τη δεκαετία του 1980 και οι επιθέσεις σε τάνκερ το 2019 δείχνουν ότι η Τεχεράνη δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει αυτό το εργαλείο, αν κρίνει ότι διακυβεύεται η επιβίωσή της.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η εικόνα που αναδύεται δεν είναι ενός ανίσχυρου, αλλά ενός «τραυματισμένου θηρίου» με δυνατότητα να προκαλέσει δυσανάλογο κόστος, ειδικά μέσω της ενέργειας και της ναυτιλίας. Για την Ελλάδα, με ισχυρή ναυτιλία και εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές πετρελαίου και LNG, μια κρίση στα Στενά του Ορμούζ ή στην Ερυθρά Θάλασσα δεν θα είναι απλώς γεωπολιτική είδηση, αλλά άμεση απειλή για κόστος ενέργειας, πληθωρισμό και θαλάσσιο εμπόριο.
#Ιράν #ΗΠΑ #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια #ΣτενάΤουΟρμούζ #Ναυτιλία
