Η δημοπρασία δυναμικότητας της 26ης Ιανουαρίου για τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου λειτουργεί ως κρίσιμο τεστ για τη βιωσιμότητα του ελληνικού σχεδίου μετατροπής σε κόμβο LNG προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία. Η χαμηλή έως ανύπαρκτη ζήτηση στον προηγούμενο γύρο, τα ρυθμιστικά ερωτήματα και ο έντονος ανταγωνισμός από εναλλακτικές διαδρομές δημιουργούν κλίμα απαισιοδοξίας στην αγορά.
Σε ένα από τα πιο κρίσιμα ορόσημα από την έναρξη λειτουργίας του οδηγείται ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου, καθώς η δημοπρασία δυναμικότητας της Δευτέρας 26 Ιανουαρίου αντιμετωπίζεται από την αγορά ως πραγματικό «crash test». Το έργο αποτελεί κεντρικό κρίκο στη στρατηγική της Ελλάδας να εξελιχθεί σε κόμβο διαμετακόμισης LNG – κυρίως από τις ΗΠΑ – προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και μέχρι την Ουκρανία. Ωστόσο, η μέχρι σήμερα εμπορική του πορεία και το αρνητικό προηγούμενο της άγονης δημοπρασίας του Δεκεμβρίου βαραίνουν το κλίμα.
Περιορισμένες ποσότητες, υψηλό ρίσκο και βραχυχρόνιος ορίζοντας
Για τον Φεβρουάριο οι προσφερόμενες ποσότητες είναι αισθητά μειωμένες: η ημερήσια δυναμικότητα πέφτει περίπου στις 26.000 MWh, έναντι 51.000 MWh που είχαν διατεθεί τον Δεκέμβριο χωρίς να εκδηλωθεί ουσιαστικό ενδιαφέρον. Η μείωση αποδίδεται στο κύμα ψύχους στα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, που έχει εκτοξεύσει τη ζήτηση και έχει οδηγήσει τους traders να «κλειδώσουν» χωρητικότητα στη διασύνδεση Βουλγαρίας–Ρουμανίας.
Σε μηνιαία βάση, οι διαθέσιμες ποσότητες μέσω του Διαδρόμου φτάνουν περίπου τις 728.000 MWh, δηλαδή κάτω από την ενέργεια ενός τυπικού πλήρους φορτίου LNG (περίπου 1 TWh). Αυτό καθιστά δυσκολότερη τη διαμόρφωση ανταγωνιστικής εμπορικής στρατηγικής, αυξάνει το επενδυτικό ρίσκο και αναζωπυρώνει τη συζήτηση για την ανάγκη διάθεσης πιο μακροπρόθεσμων προϊόντων δέσμευσης δυναμικότητας, αντί αποκλειστικά βραχυπρόθεσμων δημοπρασιών.
Ανταγωνισμός για την Ουκρανία και ο ρόλος της Naftogaz
Καθοριστικός παράγοντας για την επιτυχία του εγχειρήματος είναι η ουκρανική ζήτηση. Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της Ουκρανίας καλύπτεται μέσω Ουγγαρίας και Πολωνίας, διαδρομές που θεωρούνται οικονομικά ελκυστικότερες λόγω μικρότερης απόστασης και χαμηλότερων μεταφορικών χρεώσεων. Η πρόσφατη αναβάθμιση του πολωνικού μετρητικού σταθμού Hermanowice, που από τον Φεβρουάριο αυξάνει τη δυναμικότητα προς Ουκρανία από 600.000 σε 720.000 κυβικά μέτρα την ώρα, ενισχύει περαιτέρω τον ανταγωνισμό.
Σε αυτό το πλαίσιο, το βλέμμα στρέφεται στη στάση της Naftogaz και στην ενεργοποίηση – ή μη – της συμφωνίας προθέσεων με τη ΔΕΠΑ για την περίοδο Ιανουαρίου–Μαρτίου 2026, η οποία προβλέπει υλοποίηση μέσω της Atlantic–See LNG Trade (κοινοπραξία ΔΕΠΑ–Ακτωρ). Η απουσία ουκρανικών παραγγελιών τον Ιανουάριο οδήγησε τη ΔΕΠΑ να απέχει από τη δημοπρασία του Δεκεμβρίου, εξέλιξη που αν επαναληφθεί θα υπονομεύσει εκ νέου το σήμα αξιοπιστίας του Διαδρόμου.
Ρυθμιστικές εκκρεμότητες και μήνυμα προς τις Βρυξέλλες
Πέρα από τις εμπορικές προκλήσεις, εκκρεμεί και το ρυθμιστικό ζήτημα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει καταγγελίες traders για τη δομή των προϊόντων του Κάθετου Διαδρόμου (Route 1, Route 2, Route 3), ως προς το κατά πόσο η ενιαία, οριζόντια δέσμευση χωρητικότητας ανά διαδρομή συμμορφώνεται με το κοινοτικό πλαίσιο που απαιτεί ξεχωριστή κατακύρωση δυναμικότητας ανά υποδομή. Η υποψία ότι το τρέχον μοντέλο μπορεί να δημιουργεί στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό καθιστά τις δημοπρασίες λιγότερο ελκυστικές για μεγάλους διεθνείς παίκτες, ενώ η απόφαση της Κομισιόν αναμένεται έως τον Απρίλιο.
Έτσι, η δημοπρασία της 26ης Ιανουαρίου, με περιορισμένες ποσότητες, υψηλές ταρίφες, αυξημένο γεωπολιτικό και αγοραιακό ρίσκο και ανοιχτά ρυθμιστικά ερωτήματα, αποκτά βαρύνουσα σημασία. Το άμεσο αποτέλεσμα θα δείξει αν ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να σταθεί εμπορικά στις σημερινές συνθήκες, αλλά κυρίως θα στείλει μήνυμα σε Βρυξέλλες, επενδυτές και περιφερειακούς εταίρους για το αν απαιτούνται βαθιές προσαρμογές στο μοντέλο λειτουργίας, ώστε το έργο να εξελιχθεί σε πραγματικό πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας για την Ανατολική Ευρώπη.
Σχόλιο SBCTV.gr: Αν η Δευτέρα επιβεβαιώσει την απουσία σοβαρού ενδιαφέροντος, το αφήγημα της Ελλάδας ως περιφερειακού hub LNG θα χρειαστεί επανασχεδιασμό: χωρίς ρυθμιστική ευελιξία, ανταγωνιστική τιμολόγηση και δεσμεύσεις-άγκυρες από παίκτες όπως η Naftogaz, ο Κάθετος Διάδρομος κινδυνεύει να μείνει μια υποδομή υψηλής στρατηγικής φιλοδοξίας αλλά χαμηλής πραγματικής χρήσης.
#ΦυσικόΑέριο #ΚάθετοςΔιάδρομος #LNG #Ενέργεια
