Η Πορτογαλία ψηφίζει σε μια προεδρική αναμέτρηση που μοιάζει με τεστ αντοχής της δημοκρατίας απέναντι στην εκρηκτική άνοδο της ακροδεξιάς. Ο Αντρέ Βεντούρα, ηγέτης του κόμματος «Αρκετά», διεκδικεί με σοβαρές πιθανότητες την πρωτιά στον πρώτο γύρο και θέση στον δεύτερο.
Οι κάλπες άνοιξαν σήμερα στην Πορτογαλία για τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, με το διακύβευμα να υπερβαίνει κατά πολύ την τυπικά περιορισμένη ισχύ του ανώτατου πολιτειακού αξιώματος. Η εκρηκτική άνοδος της ακροδεξιάς, που ήδη αποτελεί αξιωματική αντιπολίτευση, απειλεί να αναδιατάξει οριστικά τον πολιτικό χάρτη της χώρας και να επιβεβαιώσει μια βαθιά μετατόπιση του εκλογικού σώματος προς τα δεξιά.
Ο Αντρέ Βεντούρα στο επίκεντρο της αναμέτρησης
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο 43χρονος Αντρέ Βεντούρα, πρόεδρος του ακροδεξιού κόμματος Σέγκα («Αρκετά»), διεκδικεί ακόμη και την πρώτη θέση στον σημερινό πρώτο γύρο. Παρότι θεωρείται ότι έχει ελάχιστες πιθανότητες να κερδίσει στον δεύτερο γύρο της 8ης Φεβρουαρίου, η παρουσία του στον τελικό γύρο θα συνιστά ήδη ιστορική τομή για τη μεταπολιτευτική Πορτογαλία.
Ο Βεντούρα είχε καταγράψει μόλις 11,9% στις προεδρικές του 2021, όμως σε λιγότερο από πέντε χρόνια η ακροδεξιά εκτοξεύθηκε: στις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου 2025 έλαβε 22,8% και 60 έδρες, ξεπερνώντας τους σοσιαλιστές και αναδεικνυόμενη σε αξιωματική αντιπολίτευση απέναντι στην κεντροδεξιά κυβέρνηση του Λουίς Μοντενέγκρου. Το think tank Teneo σημειώνει ότι μια νέα ισχυρή επίδοση θα «επιβεβαιώσει την κυριαρχία της άκρας δεξιάς στο πολιτικό τοπίο» και θα οξύνει τη σύγκρουση μεταξύ παραδοσιακής και αναδυόμενης δεξιάς.
Ο ίδιος ο Βεντούρα κλείνει την καμπάνια με κλιμάκωση της ρητορικής «νόμου και τάξης», αυτοπαρουσιαζόμενος ως «υποψήφιος του λαού» και ζητώντας από τα υπόλοιπα δεξιά κόμματα «να μην του βάλουν εμπόδια» σε ενδεχόμενο δεύτερο γύρο απέναντι στον σοσιαλιστή αντίπαλο.
Κατακερματισμένο κέντρο και αγωνία για τη δημοκρατία
Η άλλη όψη της αναμέτρησης είναι ο κατακερματισμός του κεντρώου και παραδοσιακού κομματικού χώρου. Ο σοσιαλιστής Αντόνιο Ζουζέ Σεγκούρου εμφανίζεται με οριακό προβάδισμα έναντι του φιλελεύθερου ευρωβουλευτή Ζουάου Κοτρίμ Φιγκερέντου στη μάχη για τη δεύτερη θέση, ενώ υπολογίσιμες πιθανότητες να περάσουν στον δεύτερο γύρο έχουν επίσης ο υποψήφιος της κυβερνώσας δεξιάς, Λουίς Μαρκς Μεντς, και ο ανεξάρτητος ναύαρχος ε.α. Ενρίκε Γκουβάια ι Μέλου.
Ο Σεγκούρου, 63 ετών, επιχειρεί να μετατρέψει την εκλογή σε ανάχωμα απέναντι στην ακροδεξιά, καλώντας «όλους τους δημοκράτες, προοδευτικούς και ουμανιστές» να συσπειρωθούν γύρω από την υποψηφιότητά του και να υπερασπιστούν τη δημοκρατία και τις δημόσιες υπηρεσίες, σε μια χώρα όπου η υγεία και η παιδεία βρίσκονται στο επίκεντρο της κοινωνικής δυσαρέσκειας.
Παρά το ότι ο πρόεδρος της Πορτογαλίας δεν διαθέτει εκτελεστικές αρμοδιότητες, ο θεσμικός του ρόλος κάθε άλλο παρά διακοσμητικός είναι: λειτουργεί ως διαιτητής σε περιόδους κρίσης, με τη δυνατότητα διάλυσης της Βουλής και προκήρυξης εκλογών. Στο πλαίσιο αυτό, η επιλογή προσώπου στο ανώτατο αξίωμα αποκτά βαρύτητα για τη σταθερότητα του συστήματος, ειδικά σε μια συγκυρία ανόδου ριζοσπαστικών δυνάμεων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας μόνο μία φορά –το 1986– χρειάστηκε δεύτερος γύρος προεδρικών εκλογών. Το γεγονός ότι σήμερα αυτό θεωρείται σχεδόν βέβαιο δείχνει το βάθος της πολιτικής μετάβασης που βιώνει η Πορτογαλία.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η πορτογαλική κάλπη λειτουργεί ως εργαστήριο για ολόκληρη την Ευρώπη: η εκλογική κανονικοποίηση της ακροδεξιάς, ακόμη και σε χώρες με ισχυρή δημοκρατική μνήμη, αποκαλύπτει τα όρια των παραδοσιακών κομμάτων να απαντήσουν σε κοινωνική ανασφάλεια, ανισότητες και κρίση εμπιστοσύνης. Το αποτέλεσμα –και κυρίως η διαφορά δυνάμεων στον πρώτο γύρο– θα αποτελέσει ισχυρό σήμα για τις ευρωπαϊκές ισορροπίες και για το πώς θα κινηθούν οι κεντρώες και κεντροαριστερές δυνάμεις απέναντι στο νέο ακροδεξιό ρεύμα.
#Πορτογαλία #Εκλογές #ΠροεδρικέςΕκλογές #Ακροδεξιά #Ευρώπη
