Μετά από 15 χρόνια συνεχούς συρρίκνωσης, η στεγαστική πίστη στην Ελλάδα περνά ξανά σε θετικό έδαφος, ενώ η χώρα κατατάσσεται πλέον στις πέντε φθηνότερες της ευρωζώνης ως προς τα επιτόκια στεγαστικών. Η αποκλιμάκωση του κόστους δανεισμού δημιουργεί νέο πλαίσιο για την αγορά κατοικίας, αλλά και προκλήσεις για τη βιωσιμότητα του χρέους των νοικοκυριών.
Η ελληνική αγορά στεγαστικής πίστης γυρίζει σελίδα, καθώς για πρώτη φορά από τον Οκτώβριο του 2010 καταγράφεται θετική πιστωτική επέκταση στα στεγαστικά δάνεια, με τη δωδεκάμηνη μεταβολή να διαμορφώνεται στο 0,4% τον Νοέμβριο 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος. Παράλληλα, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε μία από τις φθηνότερες χώρες της ευρωζώνης όσον αφορά τα επιτόκια στεγαστικών δανείων.
Η Ελλάδα στην πεντάδα των φθηνότερων επιτοκίων
Τα τελευταία στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για το μέσο επιτόκιο στεγαστικών δανείων με σταθερότητα έως 5 χρόνια κατατάσσουν την Ελλάδα στην πέμπτη θέση των φθηνότερων χωρών της ευρωζώνης, με επιτόκιο 3,04% έναντι 3,35% στον μέσο όρο της ευρωζώνης. Πρόκειται για ουσιαστική βελτίωση μέσα στο 2025: η χώρα ξεκίνησε τη χρονιά από την ένατη θέση, με επιτόκιο 3,44% όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν 3,49%.
Η πτωτική πορεία είναι ακόμη πιο εμφανής αν συγκριθεί με τον Οκτώβριο 2023, αμέσως μετά την τελευταία αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ, όταν το μέσο επιτόκιο στεγαστικών στην Ελλάδα βρισκόταν στο 4,04%. Η μείωση κατά μία ποσοστιαία μονάδα σε δύο χρόνια αποτυπώνει την ταχύτερη αποκλιμάκωση σε σχέση με αρκετές χώρες του πυρήνα της ευρωζώνης.
Στην κορυφή της λίστας με τα φθηνότερα στεγαστικά βρίσκονται η Μάλτα (1,79%), η Πορτογαλία (2,73%), η Κροατία (2,75%) και η Κύπρος (2,85%), ενώ στον αντίποδα οι χώρες της Βαλτικής εμφανίζουν επιτόκια πολλαπλάσια: Λετονία 8,68%, Εσθονία 7,04%, Λιθουανία 4,74%. Μεταξύ των μεγάλων οικονομιών, η Γερμανία και το Βέλγιο βρίσκονται στο 3,56%, η Ολλανδία στο 3,70%, η Ιταλία στο 3,29% και η Γαλλία στο 3,22%.
Τι σημαίνει η επιστροφή σε θετική πιστωτική επέκταση
Η καταγραφή θετικής πιστωτικής επέκτασης στα στεγαστικά, έστω και οριακής, έχει κυρίως συμβολικό αλλά και ουσιαστικό βάρος. Σηματοδοτεί το κλείσιμο ενός ακόμη «κεφαλαίου» της βαθιάς δημοσιονομικής και τραπεζικής κρίσης, στη διάρκεια της οποίας η στεγαστική πίστη κατέρρευσε, οι νέες χορηγήσεις σχεδόν μηδενίστηκαν και η απομόχλευση των ισολογισμών ήταν μόνιμη τάση.
Η αύξηση του υπολοίπου των στεγαστικών κατά 0,4% υποδηλώνει ότι οι νέες εκταμιεύσεις πλέον υπερκαλύπτουν αποπληρωμές και διαγραφές, κάτι που συνδέεται τόσο με τη σταδιακή βελτίωση της πιστοληπτικής ικανότητας των νοικοκυριών όσο και με την πιο επιθετική εμπορική πολιτική των τραπεζών. Ταυτόχρονα, η αποκλιμάκωση των επιτοκίων σε συνδυασμό με τις υψηλές τιμές ακινήτων δημιουργεί νέο ισοζύγιο μεταξύ δόσης και αξίας κατοικίας.
Ωστόσο, η επιστροφή σε θετική πιστωτική επέκταση δεν συνεπάγεται αυτόματα μαζική «έκρηξη» στεγαστικών. Οι τράπεζες παραμένουν προσεκτικές, με αυστηρά κριτήρια χορήγησης, ενώ το υψηλό επίπεδο τιμών στην αγορά κατοικίας περιορίζει την πρόσβαση για τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Το ζητούμενο είναι αν η βελτίωση του κόστους δανεισμού θα μεταφραστεί σε αύξηση της ιδιοκατοίκησης ή κυρίως σε ενίσχυση της επενδυτικής ζήτησης για ακίνητα.
Κίνδυνοι και προοπτικές για την αγορά κατοικίας
Η σύγκλιση της Ελλάδας με τις φθηνότερες αγορές στεγαστικών της ευρωζώνης ενισχύει την ελκυστικότητα της εγχώριας αγοράς ακινήτων, ιδιαίτερα για μεσαία εισοδήματα που μέχρι πρόσφατα αποκλείονταν από τον δανεισμό. Παράλληλα, η διαφορά επιτοκίου με χώρες όπως η Γερμανία ή η Ολλανδία μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός προσέλκυσης επενδύσεων σε real estate, εφόσον διατηρηθεί η μακροοικονομική σταθερότητα.
Από την άλλη πλευρά, η ιστορική εμπειρία της περιόδου πριν από την κρίση δείχνει ότι η φθηνή πίστη χωρίς επαρκή έλεγχο κινδύνου μπορεί να οδηγήσει σε φούσκες τιμών και υπερχρέωση νοικοκυριών. Σε ένα περιβάλλον όπου ο πληθωρισμός παραμένει κοντά στο 3% και τα εισοδήματα δεν αυξάνονται με αντίστοιχο ρυθμό, η ικανότητα εξυπηρέτησης δανείων πρέπει να παρακολουθείται στενά.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η επιστροφή της στεγαστικής πίστης σε θετικό έδαφος είναι σαφής ένδειξη ομαλοποίησης του τραπεζικού συστήματος και της οικονομίας, αλλά δεν αποτελεί «λευκή επιταγή» για νέο κύκλο υπερδανεισμού. Το πραγματικό τεστ θα είναι αν η πιστωτική επέκταση θα στηρίξει βιώσιμη πρόσβαση στην κατοικία για τα νοικοκυριά και όχι απλώς νέα άνοδο τιμών και επενδυτικές «φούσκες» σε μια ήδη πιεσμένη αγορά ακινήτων.
#στεγαστικά #δάνεια #επιτόκια #οικονομία #αγορά_ακινήτων
