Η Τράπεζα της Ελλάδος διαπιστώνει ότι οι κυκλικοί συστημικοί κίνδυνοι παραμένουν περιορισμένοι και διατηρεί αμετάβλητο στο 0,5% το επιδιωκόμενο αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας από την 1η Οκτωβρίου 2026. Η απόφαση στέλνει μήνυμα σταθερότητας για το τραπεζικό σύστημα, αλλά και προειδοποίησης για εστίες συσσώρευσης κινδύνων σε επιμέρους τομείς.
Η τριμηνιαία αξιολόγηση της Τράπεζας της Ελλάδος για το α΄ τρίμηνο του 2026 καταγράφει ένα «ουδέτερο» περιβάλλον κινδύνου για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, με τους κυκλικούς συστημικούς κινδύνους να χαρακτηρίζονται ακόμη περιορισμένοι. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΤτΕ αποφασίζει να μην αλλάξει το επιδιωκόμενο ποσοστό του θετικού αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας, το οποίο παραμένει στο 0,5% με ημερομηνία εφαρμογής την 1η Οκτωβρίου 2026.
Πώς διαβάζει η ΤτΕ τον κύκλο πιστώσεων και κινδύνου
Η ανάλυση της κεντρικής τράπεζας στηρίζεται στον συνδυασμό ενός «μηχανικού» δείκτη –της τυποποιημένης διαφοράς των πιστώσεων προς το ΑΕΠ– και μιας δέσμης πρόσθετων δεικτών που αποτυπώνουν τη συσσώρευση κινδύνων. Ο λεγόμενος οδηγός αποθέματος ασφαλείας, όπως ορίζεται στη Σύσταση ΕΣΣΚ/2014/1 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, παραμένει στο μηδέν. Αιτία είναι ότι η διαφορά πιστώσεων προς ΑΕΠ παραμένει αρνητική από το γ΄ τρίμηνο του 2012 και, με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, διαμορφώθηκε στο β΄ τρίμηνο του 2025 στις -21,8 ποσοστιαίες μονάδες.
Με απλά λόγια, το επίπεδο του δανεισμού στην οικονομία εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά της μακροχρόνιας τάσης, άρα δεν καταγράφεται υπερβολική πιστωτική επέκταση που θα δικαιολογούσε ένα πολύ υψηλότερο «μαξιλάρι» κεφαλαίου. Ωστόσο, η ΤτΕ δεν περιορίζεται σε αυτόν τον δείκτη. Παρακολουθεί στενά τις πιστωτικές εξελίξεις προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά, τη δανειακή επιβάρυνση του ιδιωτικού τομέα, τις τάσεις στις τιμές οικιστικών και επαγγελματικών ακινήτων, τις εξωτερικές ανισορροπίες (όπως το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών), καθώς και δείκτες για τον τραπεζικό τομέα και τις αγορές κεφαλαίου.
Πρώιμες εστίες κινδύνου και η στρατηγική του θετικού αποθέματος
Η εικόνα που προκύπτει από τους πρόσθετους δείκτες είναι διττή. Από τη μία πλευρά, αναδεικνύεται η απαρχή συσσώρευσης κυκλικών συστημικών κινδύνων σε συγκεκριμένους τομείς: στη χρηματοδότηση των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων, στις αυξανόμενες τιμές των οικιστικών ακινήτων και στην επιδείνωση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Από την άλλη, η συνολική αποτίμηση παραμένει ότι δεν υπάρχει ακόμη υπέρμετρη πιστωτική επέκταση στο σύστημα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Τράπεζα της Ελλάδος έχει υιοθετήσει μια προληπτική στρατηγική: τη διατήρηση θετικού αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ακόμη και σε ουδέτερο περιβάλλον κινδύνου. Το «μαξιλάρι» αυτό ενεργοποιείται σε πρώιμο στάδιο του οικονομικού και χρηματοπιστωτικού κύκλου, όταν οι κίνδυνοι δεν είναι ούτε υποτονικοί ούτε αυξημένοι, ώστε να χτίζονται κεφαλαιακά αποθέματα προτού ο κύκλος γυρίσει αρνητικά.
Σήμερα, για την περίοδο από 1 Οκτωβρίου 2025 έως 30 Σεπτεμβρίου 2026, τα πιστωτικά ιδρύματα τηρούν αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα 0,25%, βάσει προηγούμενης απόφασης της Εκτελεστικής Επιτροπής. Από την 1η Οκτωβρίου 2026, ο στόχος ανεβαίνει στο 0,5%, με την ΤτΕ να στέλνει μήνυμα ότι θέλει τις τράπεζες καλύτερα θωρακισμένες ενόψει ενός πιο ώριμου πιστωτικού κύκλου.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η απόφαση της ΤτΕ ισορροπεί ανάμεσα στην ανάγκη να μην «πνιγεί» η πιστωτική επέκταση και στην υποχρέωση να χτιστούν έγκαιρα κεφαλαιακά αποθέματα για την επόμενη κρίση. Το σήμα προς τις τράπεζες είναι σαφές: η εποχή της άνετης κερδοφορίας με χαμηλούς κινδύνους δεν θα διαρκέσει για πάντα και απαιτείται πειθαρχία στη χορήγηση δανείων, ιδιαίτερα σε κλάδους με έντονη άνοδο, όπως τα ακίνητα. Για την πραγματική οικονομία, η διατήρηση ουδέτερου περιβάλλοντος κινδύνου σημαίνει ότι η πρόσβαση σε χρηματοδότηση μπορεί να συνεχίσει να βελτιώνεται, αλλά χωρίς τις υπερβολές του παρελθόντος που οδήγησαν στην κρίση.
#ΤράπεζαΤηςΕλλάδος #συστημικοίκίνδυνοι #τράπεζες #κεφαλαιακόαπόθεμα
