Η θεαματική σύλληψη και απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές ειδικές δυνάμεις δεν ισοδυναμεί αυτόματα με το τέλος του τσαβισμού. Το Καράκας εισέρχεται σε μια κρίσιμη μεταβατική φάση, όπου στρατός, εσωτερικοί διάδοχοι και αντιπολίτευση διεκδικούν λόγο στην επόμενη μέρα.
Η αιφνιδιαστική επιχείρηση αμερικανικών κομάντο που οδήγησε στη σύλληψη και απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο από τη Βενεζουέλα ανατρέπει βίαια το πολιτικό σκηνικό, χωρίς όμως να ακυρώνει αυτομάτως το καθεστώς που οικοδομήθηκε γύρω από τον τσαβισμό. Η Ουάσινγκτον, δια του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, δηλώνει ότι δεν σχεδιάζει περαιτέρω στρατιωτικές επιχειρήσεις, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται ικανοποιημένος για την «απομάκρυνση» του Μαδούρο. Ωστόσο, το κεντρικό ερώτημα δεν είναι πλέον τι θα συμβεί στον ίδιο τον πρώην πρόεδρο, αλλά ποιος –και με ποια νομιμοποίηση– θα κυβερνήσει τη Βενεζουέλα.
Οι τρεις πιθανοί διάδοχοι και ο ρόλος του στρατού
Στο εσωτερικό του τσαβιστικού συστήματος εξουσίας αναδεικνύονται τρία πρόσωπα ως φυσικοί διεκδικητές της διαδοχής: η αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκεζ, ο υπουργός Εσωτερικών Ντιοσντάδο Καμπέλο και ο υπουργός Άμυνας Βλαντιμίρ Παντρίνο. Και οι τρεις έσπευσαν να εμφανιστούν στην τηλεόραση λίγες ώρες μετά την επιχείρηση, στέλνοντας μήνυμα συνέχειας του καθεστώτος και αποτροπής ενός πολιτικού κενού που θα μπορούσε να οδηγήσει σε χάος.
Καμπέλο και Παντρίνο διαθέτουν ισχυρά ερείσματα στις ένοπλες δυνάμεις, οι οποίες αποτελούν τον πραγματικό πυλώνα του τσαβισμού. Η συνοχή και οι εσωτερικές ισορροπίες του στρατού θα κρίνουν εάν θα υπάρξει συναινετική λύση διαμοιρασμού της εξουσίας ή, αντίθετα, μια σκληρή εσωτερική σύγκρουση για τον έλεγχο του κράτους, της πετρελαϊκής εταιρείας PDVSA και των δικτύων προσόδων και λαθρεμπορίου.
Η Ροντρίγκεζ, αν και πολιτικά και οικονομικά ιδιαίτερα ισχυρή, δεν έχει την ίδια οργανική επιρροή στις στρατιωτικές δομές. Αυτό περιορίζει, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, τις πιθανότητές της να επιβληθεί χωρίς μια ρητή συμφωνία με την ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων. Το πιθανότερο σενάριο είναι μια μεταβατική αρχιτεκτονική εξουσίας όπου ο στρατός θα λειτουργεί ως τελικός εγγυητής.
Η αντιπολίτευση, η διεθνής νομιμοποίηση και το μέλλον του τσαβισμού
Παράλληλα, η αντιπολίτευση με επικεφαλής τη Μαρία Κορίνα Ματσάδο αντιμετωπίζει ένα κρίσιμο στρατηγικό δίλημμα. Έχοντας διεκδικήσει τη νίκη στις εκλογές του Ιουλίου 2024 και καταγγέλλοντας νοθεία, δεν αρκείται σε μια «αλλαγή προσώπου» στην κορυφή του ίδιου καθεστώτος. Η απομάκρυνση Μαδούρο, ιδίως με ξένη στρατιωτική εμπλοκή, δημιουργεί κίνδυνο η αντιπολίτευση να εμφανιστεί είτε ως ουρά ενός ελεγχόμενου από τον στρατό μεταβατικού σχήματος, είτε ως δύναμη που νομιμοποιεί εκ των υστέρων την αμερικανική επέμβαση.
Η επόμενη μέρα θα κριθεί από τρεις παραμέτρους: πρώτον, από το εάν ο τσαβισμός θα μπορέσει να ανασυγκροτηθεί γύρω από νέο ηγέτη χωρίς να διαρραγεί η εσωτερική του συνοχή· δεύτερον, από το εάν η αντιπολίτευση θα επιτύχει να επιβάλει μια πραγματική μεταβατική διαδικασία με διεθνείς εγγυήσεις, εκλογές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις· και τρίτον, από το πώς θα τοποθετηθούν βασικοί εξωτερικοί παίκτες, όπως οι ΗΠΑ, αλλά και χώρες που μέχρι σήμερα στήριζαν ή διατηρούσαν δεσμούς με το Καράκας.
Σε κάθε περίπτωση, ο τσαβισμός ως δίκτυο συμφερόντων, ιδεολογίας και εξάρτησης του κράτους από τα έσοδα του πετρελαίου δεν εξαφανίζεται με τη σύλληψη ενός προσώπου, ακόμη κι αν αυτό είναι ο ίδιος ο Μαδούρο. Η μάχη που ξεκινά τώρα αφορά όχι μόνο το ποιος θα κάθεται στο προεδρικό μέγαρο, αλλά το αν θα μεταβληθεί ουσιαστικά το μοντέλο εξουσίας της Βενεζουέλας ή αν θα αναπαραχθεί με νέα πρόσωπα.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η απαγωγή Μαδούρο είναι περισσότερο καταλύτης αναδιάταξης δυνάμεων παρά το τέλος του τσαβισμού· το πραγματικό διακύβευμα είναι αν ο στρατός και οι ελίτ θα επιτρέψουν μια ελεγχόμενη μετάβαση ή θα παγιώσουν ένα νέο, εξίσου αυταρχικό, μετα-μαδουρικό καθεστώς με διεθνές άλλοθι την «αντιναρκωτική» εκστρατεία.
#Βενεζουέλα #Μαδούρο #τσαβισμός #ΗΠΑ
