Η Ευρωπαϊκή Ένωση, με εξαίρεση την Ουγγαρία, χαράσσει σαφή απόσταση από τη στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, επιμένοντας στον απόλυτο σεβασμό του διεθνούς δικαίου και της λαϊκής βούλησης. Η υπόθεση Μαδούρο μετατρέπεται σε τεστ αντοχής για την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική και την αρχιτεκτονική ασφάλειας του ΟΗΕ.
Η ένοπλη επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, που οδήγησε στην ανατροπή και σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και τη μεταφορά του σε κέντρο κράτησης στη Νέα Υόρκη, άνοιξε ένα νέο, εξαιρετικά επικίνδυνο κεφάλαιο στη διεθνή πολιτική σκηνή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντέδρασε με κοινή δήλωση, την οποία στήριξαν 26 από τα 27 κράτη-μέλη – με μοναδική εξαίρεση την Ουγγαρία – επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στην αποδοκιμασία του καθεστώτος Μαδούρο και στην απόρριψη της μονομερούς στρατιωτικής δράσης.
Η γραμμή της ΕΕ: σεβασμός διεθνούς δικαίου και λαϊκής βούλησης
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας υπενθυμίζει στη δήλωσή της ότι «υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, οι αρχές του διεθνούς δικαίου και ο Χάρτης του ΟΗΕ πρέπει να τηρούνται». Η αναφορά στον ΟΗΕ δεν είναι τυπική· η ΕΕ δείχνει προς το Συμβούλιο Ασφαλείας, επισημαίνοντας ότι τα μέλη του φέρουν «ιδιαίτερη ευθύνη» να υπερασπίζονται αυτούς τους κανόνες ως θεμέλιο της διεθνούς αρχιτεκτονικής ασφάλειας.
Ταυτόχρονα, η Ένωση επαναλαμβάνει τη γνωστή της θέση ότι ο Μαδούρο «στερείται δημοκρατικής νομιμοποίησης» και ότι η λύση για τη Βενεζουέλα περνά αποκλειστικά από τη βούληση του λαού της. Η φράση-κλειδί της ανακοίνωσης – «ο σεβασμός της βούλησης του λαού της Βενεζουέλας παραμένει ο μόνος τρόπος για να αποκαταστήσει η χώρα τη δημοκρατία και να επιλύσει την τρέχουσα κρίση» – συνιστά έμμεση κριτική τόσο στο αυταρχικό καθεστώς Μαδούρο όσο και στη στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ.
Η ΕΕ επιπλέον καλεί «όλες τις πλευρές» σε αυτοσυγκράτηση, επιμένοντας σε ειρηνική λύση. Στο κείμενο αναγνωρίζεται η ανάγκη καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος και της διακίνησης ναρκωτικών – τομέας στον οποίο ο Μαδούρο αντιμετωπίζει κατηγορίες ναρκο-τρομοκρατίας στις ΗΠΑ από το 2020. Όμως η Ένωση ξεκαθαρίζει ότι τέτοιες προκλήσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται «μέσω διαρκούς συνεργασίας» και «με πλήρη σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας».
Ρήγμα με την Ουγγαρία και στρατηγικό δίλημμα για τη Δύση
Η άρνηση της Ουγγαρίας να συνυπογράψει τη δήλωση φωτίζει για ακόμη μία φορά το εσωτερικό ρήγμα της ΕΕ στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και κράτους δικαίου. Αν και δεν έχουν δοθεί εξηγήσεις από τη μόνιμη αντιπροσωπεία της Βουδαπέστης, η στάση αυτή ευθυγραμμίζεται με την ευρύτερη πολιτική της ουγγρικής κυβέρνησης, που συχνά διαφοροποιείται από την κοινή γραμμή των «27» σε ζητήματα Ρωσίας, Ουκρανίας ή Μέσης Ανατολής.
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η υπόθεση Βενεζουέλα εξελίσσεται σε δοκιμασία για τη συνοχή της Δύσης. Οι ΗΠΑ προβάλλουν την επέμβαση ως αναγκαίο βήμα κατά ενός καθεστώτος που συνδέεται με το ναρκο-έγκλημα, ενώ η ΕΕ επιχειρεί να διατηρήσει μια πιο νομικιστική, πολυμερή προσέγγιση, φοβούμενη ότι η επαναφορά της λογικής των μονομερών επεμβάσεων θα απονομιμοποιήσει περαιτέρω το διεθνές σύστημα κανόνων.
Παρά τις διατυπώσεις περί «στενής επαφής» με τις ΗΠΑ και άλλους εταίρους, η ευρωπαϊκή δήλωση καταδεικνύει την αμηχανία των Βρυξελλών: η ΕΕ δεν επιθυμεί να εμφανιστεί ως υπερασπιστής ενός απονομιμοποιημένου καθεστώτος, αλλά ούτε μπορεί να αποδεχθεί ως νέο «κανονικό» την ανατροπή κυβερνήσεων μέσω νυχτερινών στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η Βενεζουέλα λειτουργεί ως καθρέφτης της στρατηγικής σύγχυσης της Δύσης: οι ΗΠΑ επανέρχονται σε δόγματα ωμής ισχύος, ενώ η ΕΕ εγκλωβίζεται ανάμεσα στην ηθικολογία περί δημοκρατίας και στην απροθυμία να συγκρουστεί ανοιχτά με την Ουάσιγκτον. Αν η Ένωση δεν μετατρέψει τις αρχές του διεθνούς δικαίου σε συνεπή, εφαρμόσιμη πολιτική – και όχι σε ρητορικό καταφύγιο – κινδυνεύει να παραμείνει θεατής σε μια νέα εποχή επιλεκτικής κυριαρχίας και ad hoc επεμβάσεων.
#ΕΕ #Βενεζουέλα #ΔιεθνέςΔίκαιο #ΗΠΑ
