Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) θέτει για το 2026 μια φιλόδοξη ατζέντα θεσμικών και στρατηγικών αλλαγών στην ΕΕ, με αιχμή την άμυνα, τη δημογραφία και την ανταγωνιστικότητα. Στόχος είναι η προσαρμογή της Ευρώπης στις ανατροπές της παγκόσμιας ισορροπίας ισχύος ανάμεσα σε ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία.
Το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, η μεγαλύτερη πολιτική ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επιχειρεί να μετατοπίσει τον άξονα της ευρωπαϊκής συζήτησης από τη διαχείριση κρίσεων σε μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό. Στη συνάντηση ηγετών του ΕΛΚ στο Ζάγκρεμπ, ο επικεφαλής του κόμματος Μάνφρεντ Βέμπερ παρουσίασε ένα συνεκτικό πακέτο προτεραιοτήτων για το 2026, βασισμένο στην «καλύτερη εφαρμογή» της Συνθήκης της Λισαβόνας και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ισχύος σε ένα όλο και πιο ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον.
Θεσμική αναθεώρηση: από την ομοφωνία στην πλειοψηφία
Κεντρικό στοιχείο της πρότασης είναι η διεύρυνση της χρήσης της ειδικής πλειοψηφίας στο Συμβούλιο, ειδικά σε τομείς εξωτερικής πολιτικής, ασφάλειας, κυρώσεων και δημοσιονομικών αποφάσεων της ΕΕ. Σήμερα, ζητήματα όπως οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας απαιτούν ομοφωνία, κάτι που επιτρέπει σε ένα μόνο κράτος-μέλος να μπλοκάρει κρίσιμες αποφάσεις, όπως συνέβη πρόσφατα με το βέτο του Σλοβάκου πρωθυπουργού Ρόμπερτ Φίτσο σε πακέτο μέτρων κατά της Μόσχας.
Το ΕΛΚ θεωρεί ότι αυτή η δυνατότητα μεμονωμένου μπλοκαρίσματος υπονομεύει την αξιοπιστία και την ταχύτητα αντίδρασης της Ένωσης. Χωρίς να ζητά επίσημη αναθεώρηση των Συνθηκών, προκρίνει μια πιο «επιθετική» ερμηνεία και χρήση των υπαρχόντων εργαλείων της Συνθήκης της Λισαβόνας, ώστε να περιοριστεί η ομηρία της ΕΕ από εθνικά βέτο σε στρατηγικά ζητήματα.
Ευρωπαϊκή άμυνα και ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη ρήτρα αμοιβαίας βοήθειας του άρθρου 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ, που υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να παράσχουν «βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που διαθέτουν» αν ένα μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση. Ο Βέμπερ υποστήριξε ότι η διατύπωση αυτή είναι, σε νομικό επίπεδο, ισχυρότερη ακόμη και από το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, αλλά παραμένει ουσιαστικά ανενεργή, αφού δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο.
Το ΕΛΚ ζητεί ένα ολοκληρωμένο, «360 μοιρών» δόγμα ασφάλειας, που θα καλύπτει συμβατικές και μη συμβατικές απειλές, από κρατικούς και μη κρατικούς δρώντες. Στο επίκεντρο τίθενται η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, η κοινή προμήθεια οπλικών συστημάτων, η εμβάθυνση της εσωτερικής αγοράς άμυνας, αλλά και η θωράκιση έναντι κυβερνοεπιθέσεων, υβριδικών επιχειρήσεων και εκστρατειών παραπληροφόρησης που στοχεύουν θεσμούς και κοινωνίες της ΕΕ.
Ανταγωνιστικότητα, μετανάστευση και δημογραφική κρίση
Η στρατηγική του ΕΛΚ για την ανταγωνιστικότητα στηρίζεται στη μείωση γραφειοκρατίας, στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και στη διαφοροποίηση κρίσιμων εφοδιαστικών αλυσίδων, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση της Ευρώπης από γεωπολιτικά ρευστές περιοχές. Παράλληλα, το κόμμα τοποθετεί στην πρώτη γραμμή την τεχνολογική καινοτομία –τεχνητή νοημοσύνη, ημιαγωγούς, βιοτεχνολογία– ως μοχλούς οικονομικής ισχύος και στρατηγικής αυτονομίας.
Στο πεδίο της μετανάστευσης και των συνόρων, το ΕΛΚ υποστηρίζει αυστηρότερα κριτήρια παραδεκτού για αιτήσεις ασύλου, ταχύτερες επιστροφές όσων δεν δικαιούνται προστασία και σημαντική ενίσχυση της φύλαξης των εξωτερικών συνόρων, με αναβαθμισμένο ρόλο της Frontex και αξιοποίηση προηγμένων ψηφιακών συστημάτων όπως το Entry/Exit System.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη δημογραφική πρόκληση, την οποία ο Βέμπερ χαρακτήρισε «το πιο σημαντικό ζήτημα που δεν συζητείται επαρκώς στον δημόσιο διάλογο». Το ΕΛΚ προτείνει μια συνολική «Δημογραφική Στρατηγική για την Ευρώπη», με ενσωμάτωση δημογραφικών κριτηρίων στη δημοσιονομική διακυβέρνηση και στα διαρθρωτικά ταμεία, ενίσχυση των πολιτικών στήριξης οικογένειας, προώθηση της διαγενεακής αλληλεγγύης, αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και μια πιο στοχευμένη, «διαχειρίσιμη» μετανάστευση για κάλυψη κενών δεξιοτήτων.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η ατζέντα του ΕΛΚ αποτυπώνει τη σταδιακή μετατόπιση της ΕΕ από μια ένωση κανονιστικής ισχύος σε ένωση σκληρής ισχύος και στρατηγικής αυτονομίας. Αν υλοποιηθεί, θα περιορίσει τα εθνικά βέτο, θα ενισχύσει τον ρόλο των μεγάλων χωρών και θα αναβαθμίσει την ευρωπαϊκή άμυνα, αλλά ταυτόχρονα θα οξύνει τις ενδοευρωπαϊκές τριβές ανάμεσα σε «φεντεραλιστές» και «κυριαρχιστές». Για χώρες όπως η Ελλάδα, η συζήτηση για την αμοιβαία άμυνα, τα σύνορα και τη δημογραφία δεν είναι αφηρημένη θεωρία, αλλά κρίσιμος παράγοντας για ασφάλεια, ανάπτυξη και βιωσιμότητα του κοινωνικού κράτους.
#ΕΛΚ #ΕΕ #Άμυνα #Δημογραφικό #Μετανάστευση #Ανταγωνιστικότητα
