Η αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες γύρω από τη Γροιλανδία αναδεικνύεται σε ακόμη ένα «στρατηγικό ξυπνητήρι» για την Ευρώπη. Παρά τις κρίσεις των τελευταίων 25 ετών, η ΕΕ παραμένει αδύναμη και εξαρτημένη από την αμερικανική ισχύ σε άμυνα και γεωπολιτική.
Η πρόσφατη ένταση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και ευρωπαϊκών χωρών με επίκεντρο τη Γροιλανδία έδωσε την αφορμή στον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να μιλήσει για «στρατηγικό ξυπνητήρι για όλη την Ευρώπη». Δίπλα στους ηγέτες της Δανίας και της αυτόνομης Γροιλανδίας, ο Μακρόν υπενθύμισε ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την Αρκτική, αλλά τη συνολική ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να δρα συλλογικά χωρίς την ομπρέλα των ΗΠΑ.
Ο Φεντερίκο Σαντοπίντο, ανώτερος ερευνητής στο γαλλικό ινστιτούτο IRIS, μιλώντας στο France 24, τόνισε ότι η Ευρώπη έχει ήδη δεχθεί πολλά «στρατηγικά ξυπνητήρια» τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά σε κάθε νέα κρίση ανακαλύπτει πως παραμένει αδύναμη και εξαρτημένη από την Ουάσιγκτον.
Επαναλαμβανόμενα «ξυπνητήρια» χωρίς πραγματική αφύπνιση
Από τους πολέμους στα Βαλκάνια τη δεκαετία του 1990 έως την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία και τον πόλεμο στην Ουκρανία, κάθε κρίση φώτισε το ίδιο κενό: η Ευρώπη δεν διαθέτει αυτόνομη στρατιωτική ισχύ, ενιαία στρατηγική σκέψη ούτε επαρκή βιομηχανική βάση άμυνας. Η σημερινή αντιπαράθεση για τη Γροιλανδία, σε ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού για πόρους, θαλάσσιες οδούς και στρατιωτικά ερείσματα στην Αρκτική, απλώς επιβεβαιώνει το δομικό πρόβλημα.
Η εξάρτηση από τις ΗΠΑ δεν είναι μόνο στρατιωτική αλλά και πολιτική: η στρατηγική κατεύθυνση του ΝΑΤΟ, οι αποφάσεις για κρίσιμες επιχειρήσεις και η αποτροπή απέναντι στη Ρωσία στηρίζονται πρωτίστως στην αμερικανική ισχύ. Παρά τις συζητήσεις για «στρατηγική αυτονομία» της ΕΕ, τα κράτη-μέλη συχνά διχάζονται ανάμεσα στον φόβο αποδυνάμωσης του ΝΑΤΟ και στην ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής κυριαρχίας.
Η Γροιλανδία ως σύμβολο γεωπολιτικής ευαλωτότητας
Η Γροιλανδία, αυτόνομη περιοχή του Βασιλείου της Δανίας, έχει μετατραπεί σε κομβικό πεδίο αντιπαράθεσης λόγω της γεωστρατηγικής της θέσης στην Αρκτική και των πιθανών φυσικών πόρων της. Η αμερικανική παρουσία μέσω βάσεων και η ευρύτερη συζήτηση για τον έλεγχο της περιοχής αναδεικνύουν πόσο ευάλωτη είναι η Ευρώπη όταν τα συμφέροντά της τέμνονται με τις φιλοδοξίες μεγάλων δυνάμεων όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα.
Ο Σαντοπίντο επισημαίνει ότι, 25 χρόνια μετά τις πρώτες μεγάλες συζητήσεις για κοινή ευρωπαϊκή άμυνα, η Ένωση εξακολουθεί να «μην έχει την ικανότητα να ενεργεί συλλογικά χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες». Αυτό δεν αφορά μόνο την ανάπτυξη στρατευμάτων, αλλά και την ικανότητα ταχείας λήψης αποφάσεων, την κοινή χρηματοδότηση εξοπλισμών και τη βιομηχανική αυτάρκεια σε κρίσιμα οπλικά συστήματα.
Το διακύβευμα για την επόμενη μέρα
Η συζήτηση γύρω από τη Γροιλανδία και τις αρκτικές ισορροπίες έρχεται σε μια στιγμή που η διατλαντική σχέση δοκιμάζεται: εμπορικές τριβές, διαφορετικές προσεγγίσεις σε Κίνα και Μέση Ανατολή, αλλά και η εσωτερική πολιτική αβεβαιότητα στις ΗΠΑ. Για την Ευρώπη, η επιλογή δεν είναι «με ή χωρίς Αμερική», αλλά αν θα μπορεί να σταθεί ως αξιόπιστος εταίρος και όχι ως παθητικός εξαρτώμενος.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπόθεση της Γροιλανδίας λειτουργεί ως καθρέφτης της ευρωπαϊκής στρατηγικής ανωριμότητας: η ΕΕ μιλά για αυτονομία αλλά επενδύει ανεπαρκώς σε άμυνα, βιομηχανία και κοινή στρατηγική κουλτούρα. Αν δεν μετατρέψει τα «στρατηγικά ξυπνητήρια» σε δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα και σκληρές δημοσιονομικές αποφάσεις, η ήπειρος θα συνεχίσει να αιφνιδιάζεται από κρίσεις που η ίδια έχει προαναγγείλει εδώ και δεκαετίες.
#Ευρώπη #ΗΠΑ #Γροιλανδία #ΝΑΤΟ #ΣτρατηγικήΑυτονομία
