Νέα έκθεση της ΕΚΤ και του ESRB κατατάσσει την Ελλάδα στις πέντε πιο ευάλωτες χώρες της ευρωζώνης έναντι γεωπολιτικών σοκ, με έμφαση στον τρόπο που αυτά μεταδίδονται σε πληθωρισμό, κόστος δανεισμού και πιστωτική επέκταση. Παράλληλα, οι ελληνικές τράπεζες εισέρχονται σε πρωτόγνωρη άσκηση «αντίστροφων» stress tests για να αποτυπωθεί πόσο αντέχουν σε ένα σενάριο βίαιης γεωπολιτικής κλιμάκωσης.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σε κοινή μελέτη με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ESRB) για τον γεωπολιτικό κίνδυνο και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, στέλνει σαφές μήνυμα προς την Αθήνα: το ελληνικό τραπεζικό σύστημα ανήκει στην ομάδα των πιο ευαίσθητων της ευρωζώνης απέναντι σε εξωτερικά γεωπολιτικά σοκ. Η αξιολόγηση αυτή δεν μένει σε θεωρητικό επίπεδο, καθώς ήδη «τρέχει» μια νέα γενιά stress tests, ειδικά σχεδιασμένη για τέτοιου τύπου κινδύνους.
Η Ελλάδα στην ομάδα με τη μεγαλύτερη πιστωτική συρρίκνωση
Η έκθεση της ΕΚΤ χρησιμοποιεί ως βασικό παράδειγμα τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και το ενεργειακό σοκ που ακολούθησε. Οι περικοπές στη ροή φυσικού αερίου και ο φόβος πλήρους διακοπής προς την Ευρώπη εκτόξευσαν τις τιμές ενέργειας, τροφοδότησαν τον πληθωρισμό το 2022-2023 και ανάγκασαν τη νομισματική πολιτική σε απότομες αυξήσεις επιτοκίων. Το αποτέλεσμα ήταν μια απότομη σύσφιξη των χρηματοδοτικών συνθηκών.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΚΤ ομαδοποιεί τα κράτη-μέλη ανάλογα με το πώς αντέδρασαν η εμπιστοσύνη (ζήτηση) και το κόστος δανεισμού (προσφορά). Η Ελλάδα κατατάσσεται μαζί με Βέλγιο, Ιταλία, Ολλανδία και Αυστρία στην ομάδα χωρών που υπέστησαν τη μεγαλύτερη πιστωτική συρρίκνωση, λόγω συνδυασμού μεγάλης πτώσης εμπιστοσύνης και απότομης ανόδου του κόστους χρήματος.
Η ΕΚΤ αποδίδει το φαινόμενο στο «κανάλι ανατιμολόγησης κινδύνου» και στο «κανάλι προσδοκιών»: οι αγορές ανατιμολογούν επιθετικά τον κίνδυνο και οι προσδοκίες για το μέλλον επιδεινώνονται, οδηγώντας σε ακόμη αυστηρότερους όρους χρηματοδότησης. Αυτό καθιστά τα τραπεζικά συστήματα των συγκεκριμένων χωρών πιο ευάλωτα σε νέους γύρους γεωπολιτικής αστάθειας.
Αντίστροφα stress tests: οι ίδιες οι τράπεζες γράφουν το «χειρότερο σενάριο»
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ΕΚΤ εγκαινιάζει για το πρώτο εξάμηνο του 2026 μια θεματική άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για 110 συστημικές τράπεζες υπό την άμεση εποπτεία της. Πρόκειται για «αντίστροφα stress tests»: αντί η ΕΚΤ να επιβάλει ένα κοινό δυσμενές μακροοικονομικό σενάριο, ορίζει ως δεδομένο ένα αρνητικό αποτέλεσμα – μείωση του δείκτη κεφαλαίου κοινών μετοχών κατηγορίας 1 (CET1) κατά τουλάχιστον 300 μονάδες βάσης – και ζητά από κάθε τράπεζα να προσδιορίσει ποιο γεωπολιτικό σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει εκεί.
Οι τράπεζες οφείλουν να χαρτογραφήσουν τα πιο κρίσιμα γεωπολιτικά γεγονότα για το δικό τους προφίλ κινδύνου και να εκτιμήσουν όχι μόνο την επίπτωση στην κεφαλαιακή επάρκεια, αλλά και στις ροές ρευστότητας και στις συνθήκες χρηματοδότησης. Επισήμως, η άσκηση δεν αποσκοπεί σε άμεση αναπροσαρμογή κεφαλαιακών απαιτήσεων (Pillar 2 Guidance), αλλά θα τροφοδοτήσει ποιοτικά την Εποπτική Διαδικασία Ελέγχου και Αξιολόγησης (SREP) του 2026. Τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα θα δημοσιοποιηθούν το καλοκαίρι του 2026.
Γεωπολιτική και πληθωρισμός: η ελληνική ιδιαιτερότητα
Τη διάγνωση της ΕΚΤ ενισχύει και πρόσφατη μελέτη του SUERF, υπογεγραμμένη από τους οικονομολόγους της Τράπεζας της Ελλάδος Σοφία Λαζαρέτου και Γιώργο Παλαιοδήμο. Το βασικό εύρημα είναι ότι ο γεωπολιτικός κίνδυνος συνδέεται άμεσα και διαχρονικά με τα μεγάλα πληθωριστικά σοκ στην Ελλάδα των τελευταίων 50 ετών. Λόγω της υψηλής στάθμισης ενέργειας και τροφίμων στο καλάθι του Έλληνα καταναλωτή, κάθε διεθνές γεωπολιτικό επεισόδιο μεταφράζεται γρήγορα σε άνοδο τιμών.
Η επίδραση στον πληθωρισμό από παγκόσμια γεωπολιτικά σοκ είναι έντονη και παρατεταμένη, έως και δύο χρόνια μετά το γεγονός, σε αντίθεση με τα εγχώρια επεισόδια αβεβαιότητας που έχουν πιο βραχύ ορίζοντα. Ενδιαφέρον έχει ότι, παρά την άνοδο της αβεβαιότητας, η αρνητική επίπτωση στο πραγματικό ΑΕΠ εμφανίζεται σχετικά ήπια, κάτι που οι συγγραφείς αποδίδουν στις συντονισμένες δημοσιονομικές και νομισματικές παρεμβάσεις (π.χ. μέτρα στήριξης για το ενεργειακό κόστος) που λειτούργησαν ως «μαξιλάρι» για την οικονομία.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η ΕΚΤ ουσιαστικά προειδοποιεί ότι η γεωπολιτική έχει μετατραπεί σε δομικό, όχι περιστασιακό, κίνδυνο για την Ελλάδα: επηρεάζει πληθωρισμό, επιτόκια, εμπιστοσύνη και τελικά την ικανότητα των τραπεζών να χρηματοδοτούν την οικονομία. Τα αντίστροφα stress tests είναι μια άσκηση ωριμότητας για τις ελληνικές τράπεζες: θα ξεχωρίσουν όσες μπορούν να αναγνωρίσουν έγκαιρα τα αδύναμα σημεία τους και να χτίσουν πραγματικά σχέδια άμυνας, πριν το επόμενο σοκ χτυπήσει την πόρτα.
#ΕΚΤ #Τράπεζες #ΓεωπολιτικόςΚίνδυνος #StressTests #Πληθωρισμός
