Τη μετατροπή της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης σε στρατηγικό εργαλείο για την έρευνα, την καινοτομία και τη συμμετοχική δημοκρατία περιγράφει ο υφυπουργός Ανάπτυξης Σταύρος Καλαφάτης. Στο επίκεντρο τίθεται η διασύνδεση επιχειρήσεων, ερευνητικών φορέων και πολιτών, με κίνητρα, θεσμικές εγγυήσεις και ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές πολιτικές.
Τη μετάβαση από την παραδοσιακή, φιλανθρωπικού τύπου Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (ΕΚΕ) σε ένα ολοκληρωμένο, στρατηγικό εργαλείο για την οικοδόμηση «κοινωνίας της γνώσης» περιγράφει ο υφυπουργός Ανάπτυξης, αρμόδιος για την Έρευνα και την Καινοτομία, Σταύρος Καλαφάτης. Όπως τονίζει, η ΕΚΕ μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για ενεργούς πολίτες, υπεύθυνες επιχειρήσεις και ένα πιο ώριμο οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας.
Από τη χορηγία στην επένδυση γνώσης
Ο Στ. Καλαφάτης περιγράφει ένα νέο μοντέλο ΕΚΕ, στο οποίο οι επιχειρήσεις δεν περιορίζονται σε αποσπασματικές δράσεις, αλλά επενδύουν συστηματικά στη γνώση και τις δεξιότητες. Ενδεικτικά, αναφέρει εκπαιδευτικά προγράμματα STEM για μαθητές και φοιτητές σε περιοχές με χαμηλή πρόσβαση στην επιστήμη, με συμμετοχή ερευνητών και εθελοντών εργαζομένων.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται προγράμματα mentoring και skills-based volunteering, όπου στελέχη επιχειρήσεων υποστηρίζουν startups, spinoffs και ερευνητικές ομάδες σε ζητήματα επιχειρηματικής ανάπτυξης. Η στόχευση είναι διπλή: αφενός η ενίσχυση της καινοτομικής επιχειρηματικότητας, αφετέρου η δημιουργία γεφυρών μεταξύ αγοράς και ερευνητικού οικοσυστήματος.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην «επιστήμη των πολιτών», με δράσεις όπως η παρακολούθηση περιβαλλοντικών δεικτών, της αστικής θερμικής νησίδας ή της ποιότητας του αέρα. Μέσω αυτών, οι τοπικές κοινωνίες συνδέονται με ερευνητικά κέντρα, ενώ οι επιχειρήσεις αναλαμβάνουν ρόλο ενεργού διαμεσολαβητή.
Θεσμικό πλαίσιο, κίνητρα και ευρωπαϊκή ευθυγράμμιση
Καθοριστικός, σύμφωνα με τον υφυπουργό, είναι ο ρόλος της πολιτείας στη διαμόρφωση πλαισίου που ενθαρρύνει αυτές τις συνέργειες. Αναφέρεται σε φορολογικά και άλλα κίνητρα για στοχευμένες δωρεές προς ερευνητικούς φορείς, αλλά και σε θεσμική θωράκιση της διαφάνειας και της ανεξαρτησίας της έρευνας, ώστε η ΕΚΕ «να μην εκλαμβάνεται ως αγορά επιρροής».
Προτείνεται επίσης η θεσμοθέτηση εθνικών βραβείων και δεικτών αναγνώρισης για εταιρείες που συνδέουν υποδειγματικά την ΕΚΕ με την επιστήμη, καθώς και ψηφιακές πλατφόρμες που φέρνουν σε επαφή ερευνητικούς οργανισμούς, επιχειρήσεις και εθελοντές. Στο επίπεδο στρατηγικής, η εθνική πολιτική Έρευνας και Καινοτομίας οργανώνεται γύρω από «αποστολές» όπως η πράσινη μετάβαση, η κλιματική ουδετερότητα, η ανθεκτική υγεία, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η κοινωνική συνοχή.
Όλα αυτά ενσωματώνονται στην Εθνική Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης (S3) 2021-2027, που κατευθύνει δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις σε τομείς όπου η ελληνική οικονομία μπορεί να συνδυάσει ανταγωνιστικότητα και βιωσιμότητα: καθαρές τεχνολογίες, έξυπνη αγροδιατροφή, βιώσιμο τουρισμό, υγεία.
ESG, CSRD και οι προκλήσεις για τις επιχειρήσεις
Ο Στ. Καλαφάτης συνδέει την ΕΚΕ με τα κριτήρια ESG, υπογραμμίζοντας ότι αυτά «ορίζουν το πλαίσιο» μέσα στο οποίο η έρευνα και η καινοτομία αποκτούν κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Σημαντικό εργαλείο θεωρείται και η νέα ευρωπαϊκή οδηγία για την αναφορά εταιρικής βιωσιμότητας (CSRD), η οποία υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να δημοσιοποιούν εκτεταμένα δεδομένα βιωσιμότητας.
Η συμμόρφωση με την CSRD δημιουργεί ζήτηση για μεθοδολογίες μέτρησης, ψηφιακά εργαλεία και εξειδικευμένες υπηρεσίες, τα οποία μπορούν να παραχθούν από το οικοσύστημα έρευνας και τις νεοφυείς επιχειρήσεις. Παράλληλα, η προώθηση συμπράξεων επιχειρήσεων και ερευνητικών φορέων με σαφή κοινωνικό και περιβαλλοντικό στόχο –θεματικά clusters, living labs για κλιματικά ουδέτερες πόλεις, πλατφόρμες κυκλικής οικονομίας, λύσεις για ευάλωτες ομάδες– ευθυγραμμίζεται με την Πράσινη Συμφωνία και το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη».
Ως προς τα εμπόδια, ο υφυπουργός αναφέρεται στην ανάγκη απλούστευσης και ψηφιοποίησης διαδικασιών, στην υποστήριξη των μικρομεσαίων για συμμόρφωση με τα ESG και στην αξιολόγηση των δημόσιων πολιτικών με κριτήριο τον κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Κεντρικό στοιχείο, τέλος, θεωρεί τη σταθερή συνεργασία με την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα ώστε η ΕΚΕ να είναι «ουσιαστική, μετρήσιμη και μετασχηματιστική».
Σχόλιο SBCTV.gr: Η τοποθέτηση Καλαφάτη αποτυπώνει τη σταδιακή μετατόπιση της ΕΚΕ από «κόστος προβολής» σε μοχλό ανταγωνιστικότητας, όμως η επιτυχία θα κριθεί στην πράξη: από το αν τα κίνητρα θα είναι επαρκή, οι θεσμικές εγγυήσεις πειστικές και –κυρίως– αν οι ελληνικές επιχειρήσεις, ιδίως οι μικρομεσαίες, θα μπορέσουν να περάσουν από τη συμμόρφωση στο πραγματικό, μετρήσιμο κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτέλεσμα.
