Με περιορισμένη συμμετοχή κρατών και εμφανή αμηχανία από την αμερικανική αντιπροσωπεία εγκαινιάστηκε στο Νταβός το νέο «συμβούλιο ειρήνης για τη Γάζα» του Ντόναλντ Τραμπ. Η ευρωπαϊκή αποστασιοποίηση και οι φόβοι για υπονόμευση του ΟΗΕ σκιάζουν από την πρώτη στιγμή την πρωτοβουλία.
Η προσπάθεια του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να παρουσιάσει στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός ένα φιλόδοξο «συμβούλιο ειρήνης για τη Γάζα» προσέκρουσε σε ψυχρή διεθνή υποδοχή. Η αίθουσα του λανσαρίσματος έμεινε εμφανώς μισοάδεια, με την Ουάσινγκτον να αναζητεί δικαιολογίες για τον μικρό αριθμό χωρών που υπέγραψαν επί τόπου.
Περιορισμένοι υπογράφοντες, απουσία Ευρώπης
Στην τελετή συμμετείχε μια μικρή ομάδα κρατών: Αργεντινή, Ιορδανία, Τουρκία, Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Πακιστάν και Ινδονησία. Από την Ευρωπαϊκή Ένωση υπέγραψαν μόνο η Ουγγαρία και η Βουλγαρία, την ώρα που η πλειονότητα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων επέλεξε να κρατήσει αποστάσεις.
Ενδεικτική ήταν η στάση του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος, παρότι μίλησε στην ίδια αίθουσα λίγα λεπτά νωρίτερα, αποχώρησε πριν ξεκινήσει η εκδήλωση. Απόντες ήταν επίσης η Ουκρανία, η Ρωσία και η Λευκορωσία, παρά τις πληροφορίες ότι εξέταζαν το ενδεχόμενο συμμετοχής.
Κεντρικό σημείο προβληματισμού για πολλές πρωτεύουσες είναι η ίδια η αρχιτεκτονική του συμβουλίου: η σύνθεσή του, η ευρύτατη ατζέντα που προτείνεται να ξεπεράσει τη στενή ανοικοδόμηση της Γάζας, αλλά και το υψηλό οικονομικό «εισιτήριο» μόνιμης συμμετοχής, που φέρεται να ανέρχεται σε δισεκατομμύρια δολάρια.
Φόβοι για παράκαμψη του ΟΗΕ
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν ότι το νέο όργανο θα μπορούσε να εξελιχθεί σε παράλληλη δομή απέναντι στα Ηνωμένα Έθνη. Η Γαλλία έχει δημοσίως επισημάνει τον κίνδυνο το συμβούλιο να επιχειρήσει να υποκαταστήσει τον ΟΗΕ στη διαχείριση διεθνών κρίσεων.
Ο ίδιος ο Τραμπ, μιλώντας στο Νταβός, έδειξε τις ευρύτερες φιλοδοξίες του: «Νομίζω ότι μπορούμε να επεκταθούμε και σε άλλα πράγματα καθώς θα πετυχαίνουμε στη Γάζα. Θα είμαστε πολύ επιτυχημένοι στη Γάζα, θα είναι κάτι σπουδαίο να το παρακολουθήσει κανείς. Και μπορούμε να κάνουμε πολλά άλλα πράγματα – μόλις αυτό το συμβούλιο ολοκληρωθεί, μπορούμε να κάνουμε σχεδόν ό,τι θέλουμε, και θα το κάνουμε σε συντονισμό με τα Ηνωμένα Έθνη», δήλωσε.
Ωστόσο, τόσο ο Τραμπ όσο και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δεν έκρυψαν την κριτική τους προς τους υφιστάμενους πολυμερείς οργανισμούς. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι ο ΟΗΕ «δεν έχει φτάσει το πλήρες δυναμικό του», ενώ ο Ρούμπιο χαρακτήρισε άλλους θεσμούς «ανίκανους να κάνουν οτιδήποτε» για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα.
Αμερικανικές εξηγήσεις και γεωπολιτικά ρίσκα
Μπροστά στα άδεια καθίσματα, η αμερικανική πλευρά επιχείρησε να εμφανίσει τη χαμηλή συμμετοχή ως τεχνικό ζήτημα. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι «σχεδόν κάθε χώρα θέλει να είναι μέρος» του συμβουλίου, αλλά απλώς δεν βρισκόταν στο Νταβός, ενώ ο Ρούμπιο μίλησε για κυβερνήσεις που χρειάζονται εσωτερικές διαδικασίες πριν επικυρώσουν την ένταξή τους.
Πίσω από τη ρητορική, όμως, διαφαίνεται βαθύτερη δυσπιστία. Πολλές χώρες φοβούνται ότι ένα πλούσια χρηματοδοτούμενο, πολιτικά ελεγχόμενο από την Ουάσινγκτον συμβούλιο θα μπορούσε να μετατραπεί σε εργαλείο αμερικανικής επιρροής στη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής, περιθωριοποιώντας υπάρχοντες μηχανισμούς διεθνούς διαμεσολάβησης.
Η διστακτικότητα της Ευρώπης, η απουσία βασικών περιφερειακών παικτών και η αμφισημία ως προς την ακριβή εντολή και διακυβέρνηση του οργάνου αφήνουν το εγχείρημα να ξεκινά με εμφανές έλλειμμα νομιμοποίησης. Το αν η Ουάσινγκτον θα καταφέρει να διευρύνει ουσιαστικά τη συμμετοχή, θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για την ικανότητά της να διαμορφώνει νέες δομές παγκόσμιας διακυβέρνησης σε μια εποχή αυξανόμενου πολυπολισμού.
Σχόλιο SBCTV.gr: Το «συμβούλιο ειρήνης για τη Γάζα» μοιάζει περισσότερο με εργαλείο αναδιαμόρφωσης της διεθνούς τάξης υπό αμερικανική αιγίδα παρά με ουδέτερη πλατφόρμα ανοικοδόμησης. Η επιφυλακτικότητα της Ευρώπης δείχνει ότι η μάχη για τη νομιμοποίηση των νέων θεσμών θα είναι εξίσου σκληρή με τη μάχη στο πεδίο.
#ΗΠΑ #Trump #Γάζα #Νταβός #Διπλωματία
