Ένα ανώνυμο email προς την Άννα Διαμαντοπούλου, με έκκληση «μην μας αφήνετε μόνους, στο Ιράν υπάρχει ελπίδα», φωτίζει από προσωπική, ανθρώπινη γωνία τον αγώνα των Ιρανών – κυρίως των γυναικών – απέναντι σε ένα σκληρό θεοκρατικό καθεστώς. Η πρώην υπουργός συνδέει την προσωπική της εμπειρία με έναν Ιρανό διανοούμενο, την εξαφάνισή του και ένα τραγούδι-φόρο τιμής στη Μαχσά Αμινί και τον ράπερ Τοομάτζ Σαλεχί.
Η δημόσια ανάρτηση της Άννας Διαμαντοπούλου, με αφορμή ένα email από άγνωστο αποστολέα, επαναφέρει στο προσκήνιο την άλλη, λιγότερο ορατή όψη της ιρανικής κρίσης: τις προσωπικές ιστορίες ανθρώπων που ρισκάρουν τη ζωή τους για να μιλήσουν, να γράψουν, να αγαπήσουν. Το μήνυμα «Άννα μίλα, στο Ιράν υπάρχει ελπίδα, μην μας αφήνετε μόνους» λειτουργεί ως κραυγή βοήθειας αλλά και ως υπενθύμιση ότι πίσω από τους γεωπολιτικούς τίτλους υπάρχει μια κοινωνία σε ζύμωση.
Η φιλία με Ιρανό καθηγητή και η σιωπή του καθεστώτος
Η Διαμαντοπούλου περιγράφει τη γνωριμία της, πριν από οκτώ χρόνια στην Κωνσταντινούπολη, με έναν Ιρανό καθηγητή φιλοσοφίας. Η σχέση τους, όπως την αφηγείται, οικοδομήθηκε πάνω σε συζητήσεις για τη δημοκρατία και τον πολιτισμό, κι εξελίχθηκε σε μια σπάνια διανοητική φιλία. Ο καθηγητής τής εμπιστεύθηκε ότι έγραφε ένα μυθιστόρημα, το οποίο και της έστειλε ηλεκτρονικά.
Το βιβλίο, όπως το περιγράφει, είναι μια ερωτική ιστορία ανάμεσα σε έναν νεαρό, σκληρό άνθρωπο του καθεστώτος και μια γιατρό, μοντέρνα και ανυπότακτη. Μέσα από αυτή τη σχέση ξεδιπλώνονται τα υπόγεια ρεύματα της ιρανικής κοινωνίας: η πλύση εγκεφάλου, ο φόβος, οι σιωπές, και κυρίως η συστηματική καταπίεση των γυναικών. Ο συγγραφέας γνώριζε ότι το καθεστώς θα στρέψει πάνω του την «προσοχή» του. Έτσι, πριν καν διακινήσει το βιβλίο – αρχικά στους φοιτητές του – φρόντισε να στείλει τη σύζυγό του στο εξωτερικό. Λίγο μετά, χάθηκε κάθε επαφή. Η εξαφάνισή του, χωρίς εξηγήσεις, είναι τυπική πρακτική ενός συστήματος που στοχοποιεί διανοούμενους και αντιφρονούντες.
Από τη διπλωματία στο τραγούδι: η φωνή της ελευθερίας
Η Διαμαντοπούλου σημειώνει ότι συμμετέχει σε επιτροπή Ευρωπαίων γυναικών για τις γυναίκες στο Αφγανιστάν και στο Ιράν, μαζί με προσωπικότητες όπως η Margot Walström, και ότι διατηρεί διεθνές δίκτυο επαφών για το ζήτημα. Ωστόσο δηλώνει πως θέλει να κάνει και κάτι «πιο απλό, πιο ανθρώπινο»: να αναδείξει ένα τραγούδι που έγραψε ο γιος της, μετά τη δολοφονία της Μαχσά Αμινί επειδή φάνηκαν τα μαλλιά της, και τη σύλληψη και καταδίκη σε θάνατο του ράπερ Τοομάτζ Σαλεχί επειδή υπερασπίστηκε τις γυναίκες που βγήκαν στους δρόμους.
Οι στίχοι του τραγουδιού, που καλούν την Αμινί να αφήσει «τα μαύρα της μαλλιά ελεύθερα να πέσουν» και εξυμνούν τη «λευτεριά με όνειρα μεγάλα», λειτουργούν ως ποιητική καταγγελία της θεοκρατικής βίας. Η αντίθεση ανάμεσα στο «μαύρο πέπλο» και στη λάμψη της ελευθερίας συμπυκνώνει το δίλημμα μιας ολόκληρης γενιάς Ιρανών. Η Διαμαντοπούλου καταλήγει με τη φράση-καταπέλτη: «Η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα. Είναι συνενοχή».
Το μήνυμα προς την Ευρώπη και την ελληνική κοινή γνώμη
Πέρα από τη συναισθηματική φόρτιση, η ανάρτηση έχει και σαφή πολιτική διάσταση. Υπογραμμίζει ότι στο εσωτερικό του Ιράν υπάρχουν ακόμη δυνάμεις αλλαγής, μορφωμένα στρώματα, γυναίκες και νέοι που αμφισβητούν ανοιχτά τους μουλάδες. Το ανώνυμο email δείχνει ότι αυτοί οι άνθρωποι αναζητούν διεθνή στήριξη, αλλά και ορατότητα στα ευρωπαϊκά ΜΜΕ και πολιτικά φόρα.
Για την Ελλάδα, μια χώρα με παράδοση στις δημοκρατικές ευαισθησίες και ενεργό ρόλο σε διεθνείς οργανισμούς, τέτοιες μαρτυρίες υπενθυμίζουν ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Μέση Ανατολή δεν είναι αφηρημένη ατζέντα, αλλά ζήτημα ζωής και θανάτου. Η πολιτική, όσο και αν δεσμεύεται από γεωπολιτικούς υπολογισμούς, δεν μπορεί να αγνοεί τις κοινωνίες πίσω από τα καθεστώτα.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η παρέμβαση της Άννας Διαμαντοπούλου δείχνει ότι η πραγματική πίεση στα αυταρχικά καθεστώτα δεν ασκείται μόνο με κυρώσεις και δηλώσεις, αλλά και με τη διαρκή ανάδειξη των προσώπων και των ιστοριών που αυτά προσπαθούν να εξαφανίσουν. Όσο η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη βλέπει στο Ιράν όχι μόνο πυρηνικά και πετρέλαιο, αλλά και την Αμινί, τον Σαλεχί και τον ανώνυμο καθηγητή φιλοσοφίας, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τη Δύση να συμβιβάζεται με τη βία στο όνομα της «σταθερότητας».
#Ιράν #Γυναίκες #ΑνθρώπιναΔικαιώματα #ΑνναΔιαμαντοπούλου
