Ένα πολυεπίπεδο πακέτο δράσεων για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια ετοιμάζει το ΥΠΕΝ, με αιχμή τα προγράμματα «Εξοικονομώ» και ειδικές ρυθμίσεις για ευάλωτα νοικοκυριά, φοιτητές και παλαιά ακίνητα. Η κίνηση συνδέεται με την υποχρεωτική ενσωμάτωση της νέας ευρωπαϊκής Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση Κτιρίων έως τον Μάιο του 2026.
Ένα νέο, διευρυμένο πλαίσιο πολιτικών για την ενεργειακή αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος της χώρας διαμορφώνει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με αφετηρία την ενσωμάτωση της αναθεωρημένης Οδηγίας EPBD (2024/1275) στο εθνικό δίκαιο. Ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται σε ένα ακόμη «Εξοικονομώ», αλλά σε ένα πλέγμα παρεμβάσεων που επιχειρεί να συνδυάσει κλιματικούς στόχους, κοινωνική προστασία και τόνωση της αγοράς κατασκευών και εξοπλισμού.
Φιλόδοξοι στόχοι, χωρίς «τιμωρητική» εφαρμογή
Κεντρικός πυλώνας παραμένουν τα προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ», τα οποία αναδεικνύονται σε βασικό εργαλείο υλοποίησης των ευρωπαϊκών υποχρεώσεων. Σχεδιάζεται πρόγραμμα που θα καλύψει την ενεργειακή ανακαίνιση περίπου 60.000 κατοικιών και την εγκατάσταση γύρω στις 380.000 νέες, αποδοτικότερες μονάδες θέρμανσης. Το πακέτο στοχεύει τόσο στη μείωση κατανάλωσης όσο και στη δημιουργία σταθερής ζήτησης για την εγχώρια αγορά υλικών, εξοπλισμού και τεχνικών υπηρεσιών.
Η νέα EPBD θέτει αυστηρούς στόχους: μείωση της χρήσης πρωτογενούς ενέργειας στις κατοικίες κατά 16% έως το 2030 και 20–22% έως το 2035, με έμφαση στην ανακαίνιση του 43% των κτιρίων με τις χειρότερες ενεργειακές επιδόσεις. Επιπλέον, από την 1η Ιανουαρίου 2028 όλα τα νέα δημόσια κτίρια και από την 1η Ιανουαρίου 2030 όλα τα νέα κτίρια θα πρέπει να έχουν μηδενικές εκπομπές από ορυκτά καύσιμα. Πηγές του ΥΠΕΝ, ωστόσο, διαμηνύουν ότι η εφαρμογή δεν θα είναι «οριζόντια ή τιμωρητική», αναγνωρίζοντας ότι πάνω από το 50% των ελληνικών κατοικιών έχει ανεγερθεί πριν από το 1980, χωρίς σύγχρονες προδιαγραφές.
Κοινωνική στόχευση και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία
Η συμμόρφωση με την Οδηγία θα συνοδευθεί από οικονομική και τεχνική στήριξη, με προτεραιότητα στα ευάλωτα νοικοκυριά και την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας. Προβλέπονται εξαιρέσεις για ειδικές κατηγορίες κτιρίων, χρήση πρόσθετων δεικτών όπως οι εκπομπές CO₂ και απλοποιημένες διαδικασίες ένταξης.
Καθοριστικό ρόλο θα παίξει το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, από το οποίο η Ελλάδα αναμένεται να αξιοποιήσει περίπου 2 δισ. ευρώ την περίοδο 2026–2032, στο πλαίσιο του Κοινωνικού Κλιματικού Σχεδίου. Οι πόροι αυτοί προστίθενται στα ήδη διαθέσιμα κονδύλια για «Εξοικονομώ» και αντικατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού, δημιουργώντας ένα σημαντικό επενδυτικό πακέτο για τον κτιριακό τομέα.
Στρατηγική επιλογή του ΥΠΕΝ είναι η μετάβαση από σποραδικές, μεμονωμένες παρεμβάσεις σε ομαδοποιημένα έργα, με τυποποίηση λύσεων και αξιοποίηση οικονομιών κλίμακας. Θα δοθούν κίνητρα σε εταιρείες της ενεργειακής και κατασκευαστικής αγοράς να αναπτύξουν «πακέτα» παρεμβάσεων ειδικά για ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά.
Κλειστά ακίνητα, φοιτητική στέγη και τεχνική υποστήριξη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επενδυτική δράση για την «Ανακαίνιση κλειστών ιδιωτικών ακινήτων με υποχρέωση για μακροχρόνια μίσθωση σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά και ευάλωτους φοιτητές». Οι ιδιοκτήτες θα χρηματοδοτούνται για λειτουργική και ενεργειακή αναβάθμιση κλειστών κατοικιών, με αντάλλαγμα την υποχρέωση μακροχρόνιας μίσθωσης σε χαμηλότερο ενοίκιο. Η ρύθμιση επιχειρεί ταυτόχρονα να «ξεκλειδώσει» ανενεργό απόθεμα ακινήτων και να απαντήσει στην κρίση στέγης για φοιτητές και χαμηλά εισοδήματα.
Για να αρθούν πρακτικά εμπόδια συμμετοχής, προβλέπεται δωρεάν παροχή υπηρεσιών πιστοποιημένων μηχανικών για την έκδοση Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης σε ευάλωτα νοικοκυριά, που αδυνατούν να επωμιστούν το σχετικό κόστος. Η κίνηση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς το ΠΕΑ αποτελεί τυπική προϋπόθεση για ένταξη στα περισσότερα προγράμματα.
Σχόλιο SBCTV.gr: Το νέο πακέτο του ΥΠΕΝ δείχνει ότι η ενεργειακή αναβάθμιση περνά από το στάδιο των επιδοτούμενων «μερεμετιών» σε πιο δομημένη, μακροπρόθεσμη πολιτική με έντονη κοινωνική στόχευση. Η επιτυχία του, όμως, θα κριθεί στην πράξη: στην ταχύτητα προκήρυξης, στην απλοποίηση των διαδικασιών, στη δυνατότητα της αγοράς να ανταποκριθεί σε τόσο μεγάλο όγκο έργων και –κυρίως– στο αν οι ενισχύσεις θα φτάσουν πραγματικά στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και όχι μόνο σε όσους έχουν ήδη πρόσβαση σε τεχνική και τραπεζική υποστήριξη.
#Εξοικονομώ #Ενέργεια #Κτίρια #ΥΠΕΝ #ΚοινωνικόΚλιματικόΤαμείο
