Η άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στο Νταβός, με φόντο την αμφιλεγόμενη προσπάθειά του να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, οξύνει την κρίση εμπιστοσύνης στις διατλαντικές σχέσεις. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, επιχειρεί να αποτρέψει μια στρατηγική ρήξη, υπογραμμίζοντας ότι «ΗΠΑ και Ευρώπη χρειάζονται η μία την άλλη».
Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός μετατρέπεται φέτος σε σκηνή ανοιχτής αντιπαράθεσης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ και την Ευρώπη. Η άφιξη του Αμερικανού προέδρου με ελικόπτερο στις ελβετικές Άλπεις συνοδεύεται από την επιμονή του στο δόγμα «Πρώτα η Αμερική» και από την πολιτικά εκρηκτική προσπάθειά του να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, δανικής επικράτειας με τεράστια γεωστρατηγική σημασία στην Αρκτική.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, παρεμβαίνει δημόσια καλώντας σε αποκλιμάκωση. Το μήνυμά του είναι σαφές: παρά τις εντάσεις, η ασφάλεια της Δύσης εξακολουθεί να στηρίζεται στην αλληλεξάρτηση ΗΠΑ και Ευρώπης.
Η Γροιλανδία ως σύμβολο νέας γεωπολιτικής σύγκρουσης
Οι διεκδικήσεις του Τραμπ επί της Γροιλανδίας έχουν κυριαρχήσει στην ατζέντα του Νταβός. Η Ουάσινγκτον δεν κρύβει ότι βλέπει το νησί ως κρίσιμο κόμβο στον ανταγωνισμό με τη Ρωσία και την Κίνα για τον έλεγχο της Αρκτικής, των νέων θαλάσσιων διαδρομών και των ενεργειακών πόρων που αποδεσμεύονται λόγω κλιματικής αλλαγής.
Για την Ευρώπη –και ειδικά για τη Δανία– οι αμερικανικές κινήσεις αγγίζουν κόκκινες γραμμές κυριαρχίας και διεθνούς δικαίου. Η προσπάθεια του Τραμπ να εμφανίσει τη Γροιλανδία ως αντικείμενο συναλλαγής, έστω και χωρίς χρήση βίας όπως διαβεβαίωσε, τροφοδοτεί φόβους ότι η Ουάσινγκτον υιοθετεί μια «διαφορετική λογική ισχύος», λιγότερο δεσμευμένη από τους παραδοσιακούς κανόνες της μεταπολεμικής τάξης.
Το αποτέλεσμα είναι μια πρωτοφανής ψυχρότητα στις διατλαντικές σχέσεις, που δεν περιορίζεται στο συμβολικό επίπεδο, αλλά ακουμπά ζητήματα εμπορίου, κυρώσεων, ακόμη και μελλοντικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη.
Ο ρόλος του ΝΑΤΟ και οι κίνδυνοι για την ευρωπαϊκή ασφάλεια
Σε αυτό το περιβάλλον, ο Ρούτε επιχειρεί να επαναφέρει τη συζήτηση στη στρατηγική πραγματικότητα: η ευρωπαϊκή άμυνα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αμερικανικές δυνατότητες, ενώ οι ΗΠΑ χρειάζονται την πολιτική νομιμοποίηση και το γεωπολιτικό βάθος που τους προσφέρει η Ευρώπη μέσω του ΝΑΤΟ.
Η δημόσια επισήμανσή του ότι «ΗΠΑ και Ευρώπη χρειάζονται η μία την άλλη» λειτουργεί ως προειδοποίηση προς τις δύο πλευρές: ένα γεωπολιτικό διαζύγιο θα άνοιγε κενό ισχύος που θα έσπευδαν να καλύψουν ανταγωνιστές όπως η Ρωσία και η Κίνα. Παράλληλα, η κλιμάκωση των εμπορικών διαφορών και η αμφισβήτηση βασικών αρχών του διεθνούς δικαίου από την Ουάσινγκτον αποσταθεροποιούν όχι μόνο την Ευρώπη, αλλά συνολικά την παγκόσμια οικονομική τάξη.
Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, το μήνυμα είναι διπλό: αφενός, ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας, αφετέρου, αποφυγή κινήσεων που θα οδηγούσαν σε οριστική ρήξη με την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Σχόλιο SBCTV.gr: Το Νταβός αποκαλύπτει ότι η κρίση στις διατλαντικές σχέσεις δεν είναι συγκυριακή, αλλά δομική: σύγκρουση ανάμεσα σε έναν πιο μονομερή αμερικανικό ρεαλισμό και σε μια Ευρώπη που παραμένει προσκολλημένη σε πολυμερή σχήματα και κανόνες. Το ερώτημα δεν είναι αν ΗΠΑ και Ευρώπη «χρειάζονται η μία την άλλη» –αυτό είναι δεδομένο– αλλά αν διαθέτουν ακόμη την πολιτική βούληση να επαναπροσδιορίσουν τη συμμαχία τους πριν η φθορά γίνει μη αναστρέψιμη.
#ΝΑΤΟ #ΗΠΑ #Ευρώπη #Τραμπ #Γροιλανδία #Νταβός
