Υπερ-πρωτογενές πλεόνασμα 8,01 δισ. ευρώ εμφάνισε η κεντρική κυβέρνηση το 2025, ξεπερνώντας τον στόχο κατά περίπου 2,7 δισ. ευρώ. Κλειδί ήταν η υπέρβαση στα φορολογικά έσοδα και η σημαντική υποεκτέλεση δαπανών, με «τεχνικούς» όμως παράγοντες να μετριάζουν την πραγματική υπεραπόδοση.
Η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού 2025 σε ταμειακή βάση αποτυπώνει μια εικόνα ισχυρής δημοσιονομικής επίδοσης: το συνολικό ισοζύγιο της κεντρικής κυβέρνησης γύρισε από προβλεπόμενο έλλειμμα 2,59 δισ. ευρώ σε οριακό πλεόνασμα 17 εκατ. ευρώ, ενώ το πρωτογενές αποτέλεσμα διαμορφώθηκε σε 8,01 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 5,33 δισ. ευρώ. Πίσω από τους αριθμούς, ωστόσο, κρύβονται τόσο θεμελιώδεις τάσεις (υψηλά φορολογικά έσοδα) όσο και συγκυριακοί ή λογιστικοί παράγοντες (υποεκτέλεση δαπανών, χρονικές μετατοπίσεις).
Φορολογικά έσοδα πάνω από τον στόχο, επενδυτικά έσοδα κάτω
Τα έσοδα από φόρους στο δωδεκάμηνο Ιανουαρίου–Δεκεμβρίου 2025 ανήλθαν σε 71,97 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 451 εκατ. ευρώ ή 0,6%. Η υπέρβαση αυτή επιβεβαιώνει τη διατηρήσιμη τάση υψηλών εισπράξεων από ΦΠΑ, φόρο εισοδήματος και λοιπούς έμμεσους φόρους, σε ένα περιβάλλον αυξημένων τιμών αλλά και βελτιωμένης εισπραξιμότητας.
Παρά την καλή πορεία των φόρων, τα συνολικά καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκαν σε 76,94 δισ. ευρώ, 921 εκατ. ευρώ ή 1,2% κάτω από τον στόχο. Η υστέρηση αποδίδεται κυρίως σε δύο παράγοντες: πρώτον, στη διαφοροποίηση ύψους 591 εκατ. ευρώ μεταξύ προβλεπόμενων και τελικά πραγματοποιηθέντων εσόδων από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, χωρίς όμως δημοσιονομική επίπτωση για το 2025· δεύτερον, στα μειωμένα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), τα οποία έφτασαν τα 3,52 δισ. ευρώ, υπολείποντας του στόχου κατά 692 εκατ. ευρώ.
Τον Δεκέμβριο ειδικά, τα καθαρά έσοδα (8,16 δισ. ευρώ) εμφανίζονται σημαντικά χαμηλότερα του στόχου, κυρίως επειδή η έκτη δόση του Ταμείου Ανάκαμψης, ύψους 2,11 δισ. ευρώ, εισπράχθηκε τελικά τον Νοέμβριο και όχι τον Δεκέμβριο, όπως είχε εγγραφεί στη στοχοθεσία.
Υποεκτέλεση δαπανών και ο ρόλος της Εγνατίας
Στο σκέλος των δαπανών, οι πληρωμές του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 76,92 δισ. ευρώ, δηλαδή 3,52 δισ. ευρώ ή 4,4% κάτω από τον στόχο των 80,45 δισ. ευρώ. Η απόκλιση αυτή εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από υποεκτέλεση και ετεροχρονισμό μεταβιβάσεων σε φορείς της γενικής κυβέρνησης (περίπου 1,23 δισ. ευρώ) και από καθυστερήσεις στις ταμειακές πληρωμές εξοπλιστικών προγραμμάτων (περίπου 705 εκατ. ευρώ.
Το υπουργείο επισημαίνει ότι ποσό 1,93 δισ. ευρώ αφορά ακριβώς σε τέτοιες μετατοπίσεις πληρωμών, που δεν επηρεάζουν το αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης σε δημοσιονομικούς όρους. Εξαιρώντας αυτό το στοιχείο, η πραγματική υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος έναντι του στόχου περιορίζεται σε περίπου 749 εκατ. ευρώ.
Κομβικός παράγοντας για την ταμειακή εικόνα του 2025 ήταν η ολοκλήρωση της σύμβασης παραχώρησης της Εγνατίας Οδού. Το τίμημα των 1,28 δισ. ευρώ, επιβαρυμένο με ΦΠΑ 24% (306 εκατ. ευρώ), οδήγησε στην απόδοση 759 εκατ. ευρώ στον Ειδικό Λογαριασμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους στις 31/12/2025, με επιπλέον 180 εκατ. ευρώ να δεσμεύονται για τον εκσυγχρονισμό σηράγγων και 30 εκατ. ευρώ για έξοδα συναλλαγής. Ωστόσο, η δημοσιονομική επίπτωση της συναλλαγής, βάσει ESA, θα αρχίσει να καταγράφεται από το 2026 και μετά, με εκτιμώμενη ετήσια επίπτωση 38,6 εκατ. ευρώ.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η εικόνα «υπερ-πλεονάσματος» του 2025 είναι θετική για τις αγορές και τη διαχείριση του χρέους, αλλά στηρίζεται σε μείγμα αυξημένης φορολογικής επιβάρυνσης και συγκυριακής συμπίεσης δαπανών, ιδίως μεταβιβάσεων και εξοπλιστικών. Το πραγματικό δημοσιονομικό περιθώριο είναι σαφώς μικρότερο από τα 8 δισ. ευρώ, γεγονός που περιορίζει τον χώρο για μόνιμες παροχές και μειώσεις φόρων χωρίς προσεκτικό σχεδιασμό, ειδικά ενόψει πιθανής επιβράδυνσης της οικονομίας και αυξημένων κοινωνικών πιέσεων.
#προϋπολογισμός #πρωτογενές_πλεόνασμα #φορολογικά_έσοδα #Εγνατία_Οδός
