Νέα μελέτη της διαΝΕΟσις σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ χαρτογραφεί τη στεγαστική κρίση και προτείνει δέσμη παρεμβάσεων από τον έλεγχο ενοικίων έως την αξιοποίηση της δημόσιας γης. Στόχος είναι η μείωση του κόστους στέγασης που σήμερα «ροκανίζει» πάνω από το ένα τρίτο του εισοδήματος των ελληνικών νοικοκυριών.
Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα παύει να είναι απλώς κοινωνικό πρόβλημα και εξελίσσεται σε μακροοικονομικό κίνδυνο. Σύμφωνα με νέα μελέτη της διαΝΕΟσις, σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ, τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν κατά μέσο όρο το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση – ενοίκιο ή δόση στεγαστικού, φόρους και ενέργεια – έναντι μόλις 19,2% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η έρευνα προτείνει ένα συνεκτικό πλαίσιο πολιτικής που υπερβαίνει τα αποσπασματικά μέτρα και στοχεύει σε δομική αποκλιμάκωση των τιμών.
Εθνική στρατηγική και νέος φορέας στέγασης
Κεντρική πρόταση της μελέτης είναι η διαμόρφωση Εθνικής Στρατηγικής για τη Στέγαση με θεσμική κατοχύρωση του κοινωνικού και «προσιτού» σκέλους της. Για την υλοποίησή της, προκρίνεται η δημιουργία ενός κεντρικού κρατικού φορέα, αρμόδιου για τον συντονισμό όλων των υφιστάμενων μέτρων αλλά και για ενεργητικές παρεμβάσεις στην αγορά.
Ο φορέας αυτός θα πρέπει, σύμφωνα με τη διαΝΕΟσις, να μπορεί να αξιοποιεί δημόσια γη, να ανακαινίζει και να κατασκευάζει κατοικίες, να συνεργάζεται με τους δήμους και να κλιμακώνει πιλοτικά προγράμματα όπως αυτά που «τρέχουν» σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Παράλληλα, η μελέτη εισηγείται ένα πιο ισορροπημένο μείγμα ενίσχυσης υπέρ των ενοικιαστών, που σήμερα σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος της κρίσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, τίθεται επί τάπητος και η εξέταση ενός πλαισίου ελέγχου ενοικίων σε περιοχές με οξυμένο πρόβλημα, με χαρακτηριστικά ευελιξίας και στόχο την αποφυγή απότομων μεταβολών. Η πρόταση συνοδεύεται από ρητή ανάγκη ενίσχυσης της προστασίας της ιδιοκτησίας, ώστε να αποφευχθούν αντικίνητρα για προσφορά κατοικιών στην αγορά.
Κενές κατοικίες, βραχυχρόνια μίσθωση και κίνητρα
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα αφορά το απόθεμα κενών κατοικιών. Η απογραφή του 2021 κατέγραψε 2.277.615 κενά σπίτια – κύριες, δευτερεύουσες και εξοχικές κατοικίες – που αντιστοιχούν στο 35% του στεγαστικού αποθέματος. Παρότι μεγάλο μέρος τους βρίσκεται στην επαρχία και δεν είναι άμεσα κατοικήσιμο, το στοιχείο αυτό δείχνει τον όγκο «κρυμμένης» προσφοράς που μπορεί να ενεργοποιηθεί με στοχευμένα κίνητρα.
Η μελέτη εισηγείται αναβάθμιση προγραμμάτων όπως το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», με ανώτατο όριο μίσθωσης και ελάχιστη διάρκεια συμβολαίων, καθώς και φοροελαφρύνσεις σε ιδιοκτήτες και κατασκευαστές που προσφέρουν κατοικίες σε μειωμένο ενοίκιο. Παράλληλα, προτείνεται επέκταση των περιορισμών στη βραχυχρόνια μίσθωση και στη Χρυσή Βίζα, προσαρμοσμένη στις ανάγκες κάθε περιοχής, καθώς και ενισχυμένες πολιτικές για τη φοιτητική στέγαση.
Μείωση γραφειοκρατίας και αξιοποίηση της τηλεργασίας
Στο μέτωπο της ζήτησης, η διαΝΕΟσις υπογραμμίζει τη σημασία κινήτρων αποκέντρωσης, με αιχμή την ενίσχυση της τηλεργασίας. Η αποσυμφόρηση της Αττικής – που εμφανίζει το μικρότερο ποσοστό κενών κατοικιών (24%) αλλά τη μεγαλύτερη επενδυτική πίεση – θα μπορούσε να αμβλύνει τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
Προτείνονται επίσης: σαφές θεσμικό πλαίσιο για ακίνητα σε πλειστηριασμό, δραστική μείωση γραφειοκρατίας στις μεταβιβάσεις, παρεμβάσεις για ενίσχυση ρευστότητας στην αγορά ακινήτων και διευκόλυνση της εξυγίανσης μη εξυπηρετούμενων στεγαστικών δανείων με διαφάνεια. Συμπληρωματικά, επενδύσεις σε μεταφορικές και συγκοινωνιακές υποδομές μπορούν να επαναχαρτογραφήσουν τον στεγαστικό χάρτη, καθιστώντας πιο ελκυστικές περιοχές εκτός κέντρου.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η μελέτη της διαΝΕΟσις λειτουργεί ως άτυπος «οδικός χάρτης» για μια αγορά κατοικίας που έχει εκτροχιαστεί. Αν η κυβέρνηση επιλέξει να υιοθετήσει μόνο αποσπασματικά μέτρα, η κρίση θα διαιωνιστεί. Η πραγματική τομή βρίσκεται στον συνδυασμό: ενεργητική κρατική πολιτική στέγασης, φορολογικά κίνητρα για αξιοποίηση κενών ακινήτων, στοχευμένοι περιορισμοί σε βραχυχρόνιες μισθώσεις και γενναία μείωση της γραφειοκρατίας. Χωρίς αυτά, οι τιμές δύσκολα θα «πέσουν» – απλώς θα αλλάζουν χέρια οι λίγες διαθέσιμες κατοικίες.
#στεγαστική_κρίση #ακίνητα #ενοίκια #διαΝΕΟσις #ΙΟΒΕ
