Μια φαινομενικά τυπική φωτογραφία από συνάντηση στο τουρκικό υπουργείο Άμυνας εξελίχθηκε σε πολιτική κρίση στην Άγκυρα, με στοχοποίηση του Αμερικανού πρεσβευτή. Η υπόθεση αποκαλύπτει βαθύτερα σύνδρομα εθνικής ευαισθησίας, εσωτερικών αντιπαραθέσεων και καχυποψίας απέναντι στη Δύση.
Μια φωτογραφία που δόθηκε στη δημοσιότητα από τις ίδιες τις τουρκικές αρχές και απεικονίζει τον πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ, να κάθεται στην κεντρική πολυθρόνα σε αίθουσα συσκέψεων του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, άναψε φωτιές στο εσωτερικό της Τουρκίας. Η εικόνα, στην οποία ο υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ και ανώτατοι στρατιωτικοί εμφανίζονται πλάγια, δεξιά και αριστερά του Αμερικανού διπλωμάτη, ερμηνεύτηκε από επικριτές ως συμβολική «υποβάθμιση» της τουρκικής κρατικής ιεραρχίας.
Εθνική ευαισθησία και αντιαμερικανικό υπόστρωμα
Η πρώτη πολιτική βολή ήρθε από τον Λουτφού Τουρκάν, βουλευτή του εθνικιστικού Iyi Parti, ο οποίος διερωτήθηκε στο Χ: «Αυτός ο άνθρωπος είναι πρεσβευτής ή αποικιακός κυβερνήτης;». Χαρακτήρισε μάλιστα τη φωτογραφία «ταπεινωτική για το τουρκικό έθνος», δίνοντας στον συμβολισμό της διάσταση εθνικής προσβολής και ξένης κηδεμονίας.
Η κριτική βρήκε γρήγορα αντήχηση σε ευρύτερα στρώματα, τροφοδοτώντας το ήδη ισχυρό αντιαμερικανικό υπόστρωμα στην τουρκική κοινή γνώμη. Η εικόνα ενός Αμερικανού αξιωματούχου –και μάλιστα στενού συμμάχου του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ– να φαίνεται σαν να «προεδρεύει» σε σύσκεψη στο ΥΠΑΜ, λειτούργησε ως εύκολο αφήγημα για όσους καταγγέλλουν εξάρτηση της Άγκυρας από την Ουάσινγκτον.
Το πρωτόκολλο υπό αμφισβήτηση
Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επιχείρησε να σβήσει τη φωτιά, υπενθυμίζοντας –μέσω διαρροών σε τοπικά ΜΜΕ– ότι το ίδιο πρωτόκολλο ακολουθείται για όλους τους υψηλούς ξένους προσκεκλημένους. Πράγματι, σε αντίστοιχες φωτογραφίες, στην κεντρική πολυθρόνα είχαν καθίσει ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ της Ιορδανίας, ο υπουργός Άμυνας του Ουζμπεκιστάν, αλλά και άλλοι πρεσβευτές στο παρελθόν.
Ωστόσο, η επιχειρηματολογία αυτή δεν έπεισε. Η έμπειρη δημοσιογράφος Μπάρτσιν Γινάνζ, με 35 χρόνια στο διπλωματικό ρεπορτάζ, δήλωσε ότι δεν έχει ξαναδεί τέτοιο πρωτόκολλο «πουθενά αλλού στον κόσμο», υπογραμμίζοντας πως είναι ακόμη πιο παράδοξο να εφαρμόζεται σε ένα υπουργείο Άμυνας, θεσμό συνώνυμο με αυστηρή ιεραρχία.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Νακίν Ταν, αντιπρόεδρος του CHP και πρώην πρεσβευτής στην Ουάσινγκτον, κατηγόρησε το υπουργείο ότι έχει τοποθετήσει «ανειδίκευτους» σε κρίσιμες υπηρεσίες πρωτοκόλλου, αφήνοντας αιχμές για ερασιτεχνισμό που εκθέτει τη χώρα.
Ρήγματα και στην κυβερνητική πλευρά
Ενδεικτικό του μεγέθους της εσωτερικής αναστάτωσης είναι ότι η κριτική δεν περιορίστηκε στην αντιπολίτευση. Ο Μπουλέντ Αρίντς, ιδρυτικό στέλεχος του κυβερνώντος AKP και πρώην πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης, μίλησε για «παραβίαση του πρωτοκόλλου που είναι δύσκολο να δικαιολογηθεί». Υπογράμμισε ότι η εικόνα πρεσβευτή να εμφανίζεται να προεδρεύει σύσκεψης με υπουργό Άμυνας και στρατιωτική ηγεσία είναι αντίθετη με τις αρχές του κρατικού πρωτοκόλλου και ζήτησε άμεση αναθεώρηση, εάν έχει καταστεί πάγια πρακτική.
Η υπόθεση αναδεικνύει την ένταση ανάμεσα στην ανάγκη της Άγκυρας να διατηρήσει στενούς δεσμούς με τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα στο συριακό μέτωπο όπου ο Μπάρακ ενεργεί και ως ειδικός απεσταλμένος, και στην εσωτερική πολιτική πίεση για επίδειξη «κυριαρχικής αξιοπρέπειας». Σε ένα περιβάλλον όπου η εικόνα και ο συμβολισμός συχνά μετρούν περισσότερο από την ουσία, μια καρέκλα μπορεί να γίνει πεδίο σκληρής πολιτικής αντιπαράθεσης.
Σχόλιο SBCTV.gr: Το επεισόδιο δεν είναι απλώς μια «παρεξήγηση πρωτοκόλλου», αλλά σύμπτωμα της βαθιάς ανασφάλειας της τουρκικής ελίτ ανάμεσα στη Δύση και τον εθνικισμό. Όταν η εσωτερική νομιμοποίηση ρηγματώνεται, ακόμη και η διάταξη των καθισμάτων μετατρέπεται σε εργαλείο για να μετρηθεί ποιος πραγματικά «κάθεται στο κέντρο» της εξουσίας.
#Τουρκία #ΗΠΑ #Διπλωματία #ΥπουργείοΆμυνας
