Η αναβολή της παρουσίασης του σχεδίου «Made in Europe» αποκαλύπτει βαθύ ρήγμα στην ΕΕ για την κατεύθυνση της πράσινης βιομηχανικής πολιτικής. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο ορισμός του «ευρωπαϊκού περιεχομένου», ο κίνδυνος προστατευτισμού και οι συνέπειες για χώρες όπως η Ελλάδα.
Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να μεταθέσει για τις 4 Μαρτίου την παρουσίαση του σχεδίου «Made in Europe», που αρχικά είχε προγραμματιστεί για τα τέλη Φεβρουαρίου, λειτουργεί ως καμπανάκι για την εσωτερική συνοχή της Ένωσης. Δεν πρόκειται για τεχνική λεπτομέρεια, αλλά για ένδειξη βαθιάς πολιτικής διαφωνίας γύρω από το πόσο «προστατευτική» μπορεί να γίνει η νέα πράσινη βιομηχανική στρατηγική της Ευρώπης.
Το διακύβευμα της βιομηχανικής πολιτικής και ο κίνδυνος προστατευτισμού
Το «Made in Europe» σχεδιάζεται ως μηχανισμός τοπικού περιεχομένου: σε κρίσιμους κλάδους, όπως μπαταρίες, ηλεκτρικά οχήματα, ΑΠΕ και στρατηγικές βιομηχανικές αλυσίδες, ένα ελάχιστο ποσοστό της αξίας προϊόντων και έργων που χρηματοδοτούνται με δημόσιο χρήμα θα πρέπει να παράγεται εντός Ευρώπης. Στόχος είναι η ενίσχυση της παραγωγικής βάσης και η μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες, χωρίς τυπικό αποκλεισμό εισαγωγών.
Ωστόσο, το πού ακριβώς μπαίνει η γραμμή χωρίζει τα κράτη-μέλη. Χώρες όπως η Γαλλία πιέζουν για αυστηρό ορισμό «ευρωπαϊκού» προμηθευτή, εστιασμένο στον στενό πυρήνα της ΕΕ. Αντίθετα, πιο εξωστρεφείς και φιλελεύθερες οικονομίες, όπως η Σουηδία και η Τσεχία, φοβούνται αύξηση κόστους, περιορισμό ανταγωνισμού και κίνδυνο εμπορικών αντιποίνων, αν η Ευρώπη διολισθήσει σε σκληρό προστατευτισμό.
Η καθυστέρηση στέλνει διπλό αρνητικό μήνυμα: πρώτον, αβεβαιότητα προς τη βιομηχανία σε μια συγκυρία όπου οι ΗΠΑ εφαρμόζουν επιθετική πολιτική επιδοτήσεων και η Κίνα στηρίζει συστηματικά τους δικούς της «πρωταθλητές». Δεύτερον, αποκαλύπτει ότι η ΕΕ δεν έχει ακόμη αρθρώσει κοινή γραμμή για την ισορροπία ανάμεσα στην ανταγωνιστικότητα και την προστασία της εγχώριας παραγωγής.
Αυτοκινητοβιομηχανία, «αξιόπιστοι εταίροι» και ελληνικό αποτύπωμα
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η αυτοκινητοβιομηχανία, ο κατεξοχήν κλάδος με βαθιά διασυνδεδεμένες, διασυνοριακές αλυσίδες εφοδιασμού. Ένα «ευρωπαϊκό» αυτοκίνητο ενσωματώνει εξαρτήματα και υπηρεσίες από χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Τουρκία. Αν ο ορισμός ευρωπαϊκού περιεχομένου περιοριστεί αυστηρά στην ΕΕ, το κόστος παραγωγής θα εκτοξευθεί, υπονομεύοντας την ανταγωνιστικότητα έναντι κινεζικών και αμερικανικών οχημάτων. Γι’ αυτό οι μεγάλες εταιρείες πιέζουν να αναγνωριστούν ως «αξιόπιστοι εταίροι» ορισμένες τρίτες χώρες, ώστε να συνυπολογίζονται στο απαιτούμενο ποσοστό.
Για την Ελλάδα, το «Made in Europe» είναι ταυτόχρονα ευκαιρία και πρόκληση. Από τη μία πλευρά, μπορεί να ανοίξει χώρο για εγχώριους παραγωγούς σε ΑΠΕ, εξοπλισμό και βιομηχανική συναρμολόγηση, αν μέρος της παραγωγής επανατοποθετηθεί στην ευρωπαϊκή περιφέρεια. Δημόσια χρηματοδοτούμενα έργα ενέργειας και υποδομών με υψηλότερη απαίτηση ευρωπαϊκού περιεχομένου θα μπορούσαν να ενισχύσουν ελληνικές εταιρείες.
Από την άλλη, αυστηροί κανόνες μπορεί να ακριβύνουν κρίσιμες τεχνολογίες, όπως φωτοβολταϊκά και μπαταρίες, αυξάνοντας το κόστος της ενεργειακής μετάβασης σε μια οικονομία που εξαρτάται από εισαγόμενη τεχνολογία και επιδιώκει ταχεία απολιγνιτοποίηση. Η Ελλάδα έχει συμφέρον να παραμείνουν ανοικτές οι αλυσίδες εφοδιασμού, χωρίς όμως να χαθεί η ευκαιρία για προσέλκυση νέων βιομηχανικών δραστηριοτήτων.
«Made in Europe» έναντι «Buy European» και η γεωοικονομική ισορροπία
Κομβική είναι και η διάκριση με το υπό συζήτηση «Buy European». Το «Made in Europe» θέτει όριο ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας, χωρίς απόλυτο αποκλεισμό τρίτων χωρών. Το «Buy European» παραπέμπει σε προτίμηση ή και αποκλεισμό μη ευρωπαϊκών προϊόντων στις δημόσιες συμβάσεις, κατά τα αμερικανικά πρότυπα, με σαφώς πιο επιθετικό προστατευτικό χαρακτήρα και αυξημένο νομικό ρίσκο.
Στην πράξη, το «Made in Europe» επιχειρεί να λειτουργήσει ως συμβιβασμός: ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας χωρίς πλήρη αποκοπή από την παγκόσμια αγορά. Η αναβολή της παρουσίασης δείχνει ότι η Ευρώπη δεν έχει ακόμη βρει το σημείο ισορροπίας ανάμεσα στη βιομηχανική κυριαρχία και την ανοιχτή οικονομία. Το τελικό πλαίσιο θα καθορίσει όχι μόνο την πορεία της πράσινης μετάβασης, αλλά και τη θέση της ΕΕ στο νέο, έντονα ανταγωνιστικό γεωοικονομικό περιβάλλον.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση γύρω από το «Made in Europe» είναι στην ουσία μια μάχη για την ψυχή της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής: αν η ΕΕ θα απαντήσει στον αμερικανικό και κινεζικό κρατικό παρεμβατισμό με σκληρό προστατευτισμό ή με έναν πιο ευέλικτο, έξυπνο επανασχεδιασμό των αλυσίδων αξίας. Για χώρες όπως η Ελλάδα, το στοίχημα είναι διπλό: να μη χαθεί η ανταγωνιστικότητα μέσω ακριβότερης τεχνολογίας, αλλά και να αξιοποιηθούν οι πιθανές μετατοπίσεις παραγωγής προς την περιφέρεια. Η τελική ισορροπία θα αναδείξει αν η Ευρώπη μπορεί να συνδυάσει πράσινη μετάβαση, βιομηχανική ισχύ και εμπορική ανοικτότητα χωρίς να διαρραγεί η ενιαία αγορά.
#ΕΕ #MadeInEurope #ΠράσινηΜετάβαση #Βιομηχανία #Ελλάδα
