Παρά την εκεχειρία, το σύστημα υγείας στη Γάζα παραμένει σχεδόν κατεστραμμένο, με τεράστιες ελλείψεις σε φάρμακα, εξοπλισμό και προσωπικό. Παλαιστίνιοι αξιωματούχοι και διεθνείς ειδικοί μιλούν για σκόπιμη, μεθοδική αποδόμηση μιας βασικής υποδομής ζωής.
Η μερική επαναλειτουργία του περάσματος της Ράφα μεταξύ Γάζας και Αιγύπτου έστρεψε προσωρινά τα βλέμματα στις περιορισμένες ιατρικές διακομιδές τραυματιών και σοβαρά ασθενών. Ωστόσο, για τους ανθρώπους της υγείας στη Γάζα, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η έξοδος λίγων ασθενών, αλλά η ίδια η ανασυγκρότηση ενός συστήματος υγείας που –όπως υποστηρίζουν– έχει στοχοποιηθεί και διαλυθεί από τον ισραηλινό στρατό μεθοδικά και σε βάθος χρόνου.
Κατάρρευση υποδομών και θανατηφόρες ελλείψεις φαρμάκων
Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας της Γάζας, Ζάχερ αλ-Ουαχίντι, περιγράφει ένα τοπίο υγειονομικής καταστροφής μετά από 28 μήνες αποκλεισμού, βομβαρδισμών και μαζικών δολοφονιών, που συνεχίστηκαν ακόμη και μετά την εκεχειρία που μεσολάβησαν οι ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον ίδιο, το σύστημα υγείας αντιμετωπίζει πέντε κεντρικές προκλήσεις: σχεδόν πλήρη απουσία ιατρικών διακομιδών, έλλειψη εξοπλισμού, σοβαρή ανεπάρκεια φαρμάκων, καταστροφή νοσοκομειακών δομών και έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού.
Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά. Πριν από τον πόλεμο, στη Γάζα υπήρχαν 1.244 νεφροπαθείς· σήμερα έχουν απομείνει 622. Τουλάχιστον 30 σκοτώθηκαν απευθείας από ισραηλινά πλήγματα, ενώ εκατοντάδες εκτιμάται ότι έχασαν τη ζωή τους λόγω αδυναμίας πρόσβασης σε αιμοκάθαρση. Το έλλειμμα φαρμάκων έχει εκτιναχθεί στο 52%, ποσοστό που –όπως τονίζει ο αλ-Ουαχίντι– είναι το υψηλότερο από την έναρξη του πολέμου, παρά τη μείωση του αριθμού νέων τραυματισμών.
Ιδιαίτερα δραματική είναι η εικόνα για τους 350.000 χρόνιους ασθενείς. Η έλλειψη φαρμάκων για χρόνιες παθήσεις φθάνει το 62%, πράγμα που σημαίνει ότι η πλειονότητα δεν λαμβάνει συστηματικά τη θεραπεία της, με αποτέλεσμα επιδείνωση της υγείας και αυξημένη θνησιμότητα. Οι συνεχείς μετακινήσεις πληθυσμού και οι επιθέσεις σε ιατρικά κέντρα έχουν καταστήσει σχεδόν αδύνατη τη σταθερή παρακολούθηση ασθενών, ακόμη και για «απλές» παθήσεις όπως η υπέρταση.
Νοσοκομεία ως στόχος και εργαλείο εκτοπισμού
Σύμφωνα με το Γραφείο Τύπου της κυβέρνησης της Γάζας, 22 νοσοκομεία έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας και 211 ασθενοφόρα έχουν υποστεί ζημιές από ισραηλινές επιθέσεις. Στον βόρειο τομέα δεν λειτουργεί πλέον κανένα νοσοκομείο, με τους κατοίκους να αναγκάζονται να περπατούν χιλιόμετρα για να φθάσουν στο αλ-Σίφα ή στο αλ-Άχλι στη Γάζα Σίτι.
Δημόσιοι υγειονομικοί αναλυτές μιλούν για «απο-υγειονομικοποίηση» της Γάζας, δηλαδή για μια στρατηγική αποδόμησης των δομών υγείας, που ξεπερνά την απλή παράπλευρη ζημιά. Η Παλαιστίνια-Αμερικανίδα ειδικός στη δημόσια υγεία, Γιάρα Άσι, επισημαίνει ότι τα νοσοκομεία και οι κλινικές είναι θεμέλιο μιας βιώσιμης κοινωνίας και ότι η συστηματική στοχοποίησή τους συνιστά εργαλείο εκτοπισμού: όταν κλείνει και η τελευταία κλινική, οι άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις γειτονιές τους.
Επιπλέον, καταγγέλλεται ότι γιατροί, νοσηλευτές και οι δομές τους αντιμετωπίστηκαν ως «μαχητές», με συλλήψεις, δολοφονίες και επιθέσεις σε νοσοκομεία υπό τον ισχυρισμό ότι χρησιμοποιούνται ως κέντρα διοίκησης από τη Χαμάς. Ο ερευνητής Λέιθ Μάλχις κάνει λόγο για μακρόχρονη πολιτική που στοχεύει να καταστήσει την παλαιστινιακή ζωή «ανίατη και ευάλωτη», χτυπώντας όσους κρατούν ζωντανή την κοινωνική ανθεκτικότητα.
Επαναφορά υπηρεσιών και ανάγκη διεθνούς πίεσης
Παρά τη σχεδόν απόλυτη καταστροφή, ο αλ-Ουαχίντι υπογραμμίζει ότι ο τομέας υγείας προσπαθεί να σταθεί ξανά στα πόδια του, αξιοποιώντας τοπικά υλικά και πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση κτιρίων. Το Υπουργείο Υγείας ξεκινά εκστρατείες εμβολιασμού, ανοίγει νέες κλινικές και διευρύνει υπηρεσίες στα εναπομείναντα νοσοκομεία. Ενδεικτικά, στο νοσοκομείο αλ-Κούντς επανεκκίνησαν επεμβάσεις ανοικτής καρδιάς για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, ενώ σε 19 ιατρικά κέντρα σε όλη τη Λωρίδα ενεργοποιήθηκαν ξανά μαιευτικές υπηρεσίες.
Την ίδια στιγμή, γιατροί όπως ο τραυματοχειρουργός Μοχάμεντ Ταχίρ τονίζουν ότι οι ιατρικές διακομιδές παραμένουν ζωτικής σημασίας: αφενός για να σωθούν ασθενείς με πολύπλοκα περιστατικά που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν εντός Γάζας, αφετέρου για να αποσυμφορηθούν οι εναπομείνασες δομές ώστε να καλύπτουν τις καθημερινές ανάγκες υγείας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ζητά άνοιγμα ευρύτερων διαύλων παραπομπής, πέρα από τη Ράφα, προς την Ιερουσαλήμ, τη Δυτική Όχθη και άλλες χώρες, με τελικό στόχο την ανασυγκρότηση ενός λειτουργικού συστήματος υγείας εντός της Γάζας.
Καθώς η διεθνής προσοχή απομακρύνεται, η Άσι προειδοποιεί ότι η κρίση δεν έχει λήξει: δεκάδες χιλιάδες τραυματίες παραμένουν με μη επουλωμένες κακώσεις, ενώ οι υγειονομικοί της Γάζας, παρά τις απώλειες και τον συνεχιζόμενο κίνδυνο, συνεχίζουν να αποτελούν –όπως λέει– μικρογραφία της παλαιστινιακής αντοχής.
Σχόλιο 
: Η συστηματική αποδόμηση του συστήματος υγείας στη Γάζα δεν είναι μόνο ανθρωπιστική τραγωδία, αλλά και πολιτικό εργαλείο: η υγεία χρησιμοποιείται ως μοχλός πίεσης και εκτοπισμού, ενώ η αδράνεια μεγάλου μέρους της διεθνούς ιατρικής κοινότητας αποκαλύπτει τα όρια της παγκόσμιας ηθικής ευαισθησίας όταν η γεωπολιτική υπερισχύει του ανθρωπιστικού δικαίου.
#Γάζα #Υγεία #Ισραήλ #ΑνθρωπιστικήΚρίση
