Ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι προειδοποιεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να «διαμελιστεί» γεωπολιτικά και οικονομικά αν δεν προχωρήσει σε βαθιά ενοποίηση με ομοσπονδιακά χαρακτηριστικά. Το διακύβευμα, όπως το περιγράφει, είναι η ικανότητα της Ευρώπης να σταθεί ως αυτόνομος πόλος ισχύος απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.
Ο Μάριο Ντράγκι, μία από τις πλέον βαρύνουσες φωνές της ευρωπαϊκής οικονομικής αρχιτεκτονικής, επανέρχεται δυναμικά στη δημόσια συζήτηση, καλώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση να κινηθεί προς ένα μοντέλο «ομοσπονδίας». Στόχος, όπως τονίζει, είναι να αποφευχθεί ο κίνδυνος οι επιμέρους ευρωπαϊκές χώρες να «στοχοποιούνται και να εξουδετερώνονται» χωριστά από τις δύο μεγάλες υπερδυνάμεις, τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Η προειδοποίηση Ντράγκι για τον κατακερματισμό της Ευρώπης
Η παρέμβαση Ντράγκι έρχεται σε μια συγκυρία έντονης γεωπολιτικής ρευστότητας, με τον εμπορικό και τεχνολογικό ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας να διαμορφώνει νέους κανόνες στο παγκόσμιο σύστημα. Στο πλαίσιο αυτό, ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη, με 27 διαφορετικά φορολογικά, βιομηχανικά και αμυντικά καθεστώτα, δεν μπορεί να διαπραγματευθεί από θέση ισχύος ούτε να προστατεύσει κρίσιμες αλυσίδες αξίας.
Η έννοια της «ομοσπονδίας» που προβάλλει ο Ντράγκι δεν αφορά μόνο θεσμική ενοποίηση, αλλά κυρίως την ικανότητα της ΕΕ να μιλά με μία φωνή στα μεγάλα διακυβεύματα: βιομηχανική πολιτική, ενέργεια, άμυνα, τεχνολογία. Χωρίς κοινά εργαλεία χρηματοδότησης και συντονισμένες επενδύσεις σε κλάδους όπως οι ημιαγωγοί, η τεχνητή νοημοσύνη και οι πράσινες τεχνολογίες, η Ευρώπη κινδυνεύει να καταλήξει αγορά κατανάλωσης για αμερικανικά και κινεζικά προϊόντα, όχι παραγωγός τεχνολογίας αιχμής.
Οικονομική κυριαρχία και στρατηγική αυτονομία
Στο επίκεντρο της ανάλυσης Ντράγκι βρίσκεται η έννοια της «στρατηγικής αυτονομίας», όχι ως αποσύνδεση από τις ΗΠΑ, αλλά ως απαραίτητη προϋπόθεση για ισότιμη συνεργασία. Η σημερινή εξάρτηση της Ευρώπης από ξένες τεχνολογίες, πρώτες ύλες και αμυντικά συστήματα περιορίζει τη διαπραγματευτική της ισχύ και εκθέτει την ήπειρο σε πιέσεις και εκβιασμούς.
Για να αλλάξει αυτό, απαιτείται –σύμφωνα με τη λογική της παρέμβασής του– ένα νέο ευρωπαϊκό «κοινωνικό συμβόλαιο»: κοινή βιομηχανική στρατηγική, εμβάθυνση της τραπεζικής και κεφαλαιαγοράς ένωσης, καθώς και ενίσχυση του κοινού προϋπολογισμού για επενδύσεις σε άμυνα, καινοτομία και υποδομές. Η διάσταση αυτή είναι κρίσιμη και για χώρες όπως η Ελλάδα, που εξαρτώνται από την πρόσβαση σε ευρωπαϊκούς πόρους για να χρηματοδοτήσουν τον παραγωγικό τους μετασχηματισμό.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα και την ευρωπαϊκή περιφέρεια
Η πρόταση για μια πιο ομοσπονδιακή Ευρώπη δημιουργεί ευκαιρίες αλλά και προκλήσεις για τα κράτη-μέλη της περιφέρειας. Από τη μία πλευρά, η κοινή χρηματοδότηση και οι πανευρωπαϊκές βιομηχανικές πολιτικές μπορούν να μειώσουν τα κόστη δανεισμού, να ενισχύσουν τις επενδύσεις και να προσφέρουν κλίμακα σε επιχειρήσεις που διαφορετικά θα έμεναν εγκλωβισμένες στις μικρές εθνικές αγορές. Από την άλλη, προϋποθέτουν παραχώρηση πρόσθετων αρμοδιοτήτων σε κοινοτικά όργανα και αυστηρότερη πειθαρχία σε κοινούς κανόνες.
Για την Ελλάδα, η συζήτηση αυτή συνδέεται άμεσα με το μέλλον των ευρωπαϊκών ταμείων, την ενεργειακή ασφάλεια, την αμυντική συνεργασία και τη θέση της στη νέα βιομηχανική γεωγραφία της ΕΕ. Η στάση που θα κρατήσει η Αθήνα στις επόμενες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις θα καθορίσει αν θα βρεθεί στον πυρήνα ή στην περιφέρεια της υπό διαμόρφωση «ομοσπονδιακής» Ευρώπης.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση Ντράγκι λειτουργεί ως καμπανάκι ότι το σημερινό, ημιτελές μοντέλο ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης δεν επαρκεί στον σκληρό ανταγωνισμό με ΗΠΑ και Κίνα. Για χώρες όπως η Ελλάδα, το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει περισσότερη Ευρώπη, αλλά αν θα διαμορφώσουν έγκαιρα εθνική στρατηγική ώστε η εμβάθυνση να γίνει μοχλός ανάπτυξης και όχι μηχανισμός παγίωσης ανισορροπιών.
#ΕΕ #Draghi #Γεωπολιτική #ΗΠΑ #Κίνα
