Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης καταγράφει τον πιο θανατηφόρο ξεκίνημα χρονιάς στη Μεσόγειο για πρόσφυγες και μετανάστες. Τα στοιχεία έρχονται την ώρα που η ΕΕ προωθεί πολιτικές περιορισμού αφίξεων και εξωτερίκευσης της διαχείρισης ασύλου.
Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) του ΟΗΕ κρούει ξανά τον κώδωνα του κινδύνου για τη μεταναστευτική διαδρομή της κεντρικής Μεσογείου, κάνοντας λόγο για «πρωτοφανή» αριθμό θυμάτων στις αρχές του 2026. Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση εστιάζει στην αυστηροποίηση της πολιτικής αποτροπής, επιχειρώντας να μειώσει τις αφίξεις και να μεταφέρει εκτός ευρωπαϊκού εδάφους κρίσιμα στάδια της διαδικασίας ασύλου.
Ρεκόρ θανάτων στις αρχές του 2026
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΔΟΜ, τουλάχιστον 606 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη Μεσόγειο από την 1η Ιανουαρίου έως τις 24 Φεβρουαρίου 2026. Ο οργανισμός χαρακτηρίζει τον αριθμό αυτό «χωρίς προηγούμενο» για τους πρώτους μήνες ενός έτους, σημειώνοντας ότι η πραγματική έκταση της τραγωδίας πιθανότατα είναι μεγαλύτερη.
Ο ΔΟΜ αναφέρεται σε «εκατοντάδες ακόμη αγνοούμενους στη θάλασσα» για τους οποίους δεν υπάρχουν ακόμη πλήρως επιβεβαιωμένα στοιχεία, ενώ μόνο τις τελευταίες δύο εβδομάδες 23 σοροί έχουν ξεβραστεί σε ακτές της Ιταλίας και της Λιβύης. Για το 2025, ο οργανισμός εκτιμά ότι τουλάχιστον 2.185 άνθρωποι πέθαναν ή αγνοήθηκαν προσπαθώντας να διασχίσουν τη Μεσόγειο – αριθμός που επίσης θεωρείται υποεκτιμημένος, καθώς περίπου 270 ανθρώπινα λείψανα που βρέθηκαν σε ακτές δεν κατέστη δυνατό να συνδεθούν με γνωστά ναυάγια.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο ΔΟΜ κατέγραψε τουλάχιστον 7.667 νεκρούς ή αγνοουμένους σε μεταναστευτικές διαδρομές το 2025, επιβεβαιώνοντας ότι το μεταναστευτικό παραμένει πρωτίστως ανθρωπιστική κρίση, πέρα από πολιτικό και διαχειριστικό ζήτημα για τις χώρες υποδοχής.
Ανάγκη για νόμιμες οδούς και κριτική στα δίκτυα διακινητών
Ο οργανισμός υπογραμμίζει ότι το επίμονα υψηλό ανθρώπινο κόστος καταδεικνύει την ανάγκη για ασφαλείς, τακτικές οδούς μετανάστευσης και ουσιαστικά μέτρα προστασίας. Σε αντίθετη περίπτωση, προειδοποιεί, η «αυξανόμενη εμβέλεια των δικτύων διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων» θα συνεχίσει να εκμεταλλεύεται απελπισμένους ανθρώπους που δεν έχουν νόμιμες εναλλακτικές.
«Όταν οι ασφαλείς διαδρομές είναι εκτός εμβέλειας, οι άνθρωποι εξωθούνται σε επικίνδυνα ταξίδια και στα χέρια διακινητών και δουλεμπόρων», δηλώνει η γενική διευθύντρια του ΔΟΜ, Amy Pope, προσθέτοντας ότι οι θάνατοι μεταναστών «δεν είναι αναπόφευκτοι» αλλά «μια παγκόσμια αποτυχία που δεν μπορούμε να αποδεχτούμε ως κανονικότητα».
Ταυτόχρονα, ο ΔΟΜ επισημαίνει ότι η «αυξανόμενη περιοριστικοποίηση της πληροφόρησης για επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης» στη θάλασσα σημαίνει πως «ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό περιστατικών δεν μπορεί να επαληθευθεί», αφήνοντας κενά στα επίσημα στατιστικά και δυσχεραίνοντας την άσκηση λογοδοσίας.
Η απάντηση της ΕΕ: αποτροπή, εξωτερίκευση και νέα στρατηγική
Σε αντιπαραβολή με τα στοιχεία του ΔΟΜ, η ΕΕ κινείται σε μια στρατηγική που δίνει έμφαση στη μείωση των αφίξεων. Στο επίκεντρο βρίσκονται μέτρα για ταχύτερη απομάκρυνση όσων αποτυγχάνουν να λάβουν άσυλο, αλλά και συμφωνίες με τρίτες χώρες ώστε να δημιουργηθούν εκεί κέντρα υποδοχής και επεξεργασίας αιτημάτων, ανεξαρτήτως δεσμών των μετακινούμενων με τις χώρες αυτές.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μετανάστευσης Magnus Brunner έχει δηλώσει ότι προτεραιότητα της Ένωσης είναι «να μειωθούν στο ελάχιστο οι παράτυπες αφίξεις και να παραμείνουν εκεί», όχι «ως αυτοσκοπός», αλλά για να μειωθεί η πίεση στα κράτη-μέλη, να αποτραπεί η κατάχρηση του συστήματος, να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών και να σωθούν ζωές: «Κάθε ταξίδι διακίνησης που αποτρέπεται είναι δυνητικά μια ζωή που σώζουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η αντιμετώπιση της μετανάστευσης «σε όλο το μήκος της διαδρομής», με έμφαση στην προστασία όσων χρήζουν διεθνούς προστασίας «πιο κοντά στο σημείο αναχώρησης». Η προσέγγιση αυτή όμως εγείρει ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα και τη συμβατότητά της με το διεθνές δίκαιο προστασίας προσφύγων.
Παρά τη θεαματική μείωση των καταγεγραμμένων αφίξεων στην Ιταλία –από 6.358 στο πρώτο δίμηνο του 2025 σε 2.465 την ίδια περίοδο φέτος– η Μεσόγειος παραμένει η πλέον θανατηφόρα θαλάσσια μεταναστευτική διαδρομή, κάτι που, όπως δείχνουν τα στοιχεία του ΔΟΜ, δεν αλλάζει εύκολα με πολιτικές αποκλειστικά αποτροπής.
Σχόλιο 
: Η αντίστιξη ανάμεσα στο «ιστορικό» ύψος των απωλειών στη Μεσόγειο και στη ρητορική της ΕΕ για ελαχιστοποίηση των αφίξεων αναδεικνύει ένα δομικό δίλημμα της ευρωπαϊκής πολιτικής: όσο οι νόμιμες οδοί παραμένουν περιορισμένες, η μείωση των ροών συνδέεται αναπόφευκτα με υψηλότερο κόστος σε ανθρώπινες ζωές. Για χώρες πρώτης γραμμής όπως η Ελλάδα, η συζήτηση αυτή δεν είναι αφηρημένη· αφορά το πώς μοιράζονται ευθύνες, πόροι και, τελικά, ο κίνδυνος ανάμεσα σε Βορρά και Νότο, αλλά και το κατά πόσο η Ένωση μπορεί να συνδυάσει αποτελεσματική διαχείριση με πραγματική προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα.
#Μεσόγειος #Μετανάστευση #ΕΕ #ΑνθρώπιναΔικαιώματα
