Η πρέσβειρα της ΕΕ στο Κίεβο περιγράφει στοχευμένα πλήγματα στην ουκρανική ενεργειακή υποδομή ως «έγκλημα πολέμου». Την ίδια ώρα, οι Βρυξέλλες αναζητούν δημιουργικές φόρμουλες για την ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας.
Η πρέσβειρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ουκρανία, Καταρίνα Ματερνόβα, κατηγόρησε ανοικτά τη Μόσχα για «έγκλημα πολέμου», περιγράφοντας μια κλιμακούμενη ανθρωπιστική τραγωδία στο Κίεβο, όπου εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες μένουν χωρίς θέρμανση και ρεύμα σε πολικές θερμοκρασίες λόγω των ρωσικών επιθέσεων στην ενεργειακή υποδομή της χώρας.
Κίεβο-«γραμμή μετώπου» και ενεργειακός πόλεμος
Μιλώντας στο podcast «EU Confidential», η Ματερνόβα τόνισε: «Ας το πούμε καθαρά – είναι πραγματικό έγκλημα πολέμου να χτυπάς και να παγώνεις ανθρώπους στα ίδια τους τα σπίτια, απλούς πολίτες». Η τοποθέτησή της συγκαταλέγεται στις πιο σκληρές δηλώσεις Ευρωπαίας αξιωματούχου από τότε που ο Βλαντίμιρ Πούτιν ξεκίνησε τη χειμερινή εκστρατεία εναντίον του ουκρανικού ηλεκτρικού δικτύου.
Η συστηματική στοχοποίηση θερμοηλεκτρικών σταθμών και υποσταθμών έχει μετατρέψει, όπως είπε, την ουκρανική πρωτεύουσα σε «πόλη πρώτης γραμμής». Η εικόνα που περιγράφει είναι μιας μητρόπολης διάστικτης από χιλιάδες σκηνές του Ερυθρού Σταυρού, όπου οι κάτοικοι βρίσκουν ζεστό τσάι, φορτίζουν τα κινητά τους, κοιμούνται σε ράντζα, κάνουν τηλεργασία και τα παιδιά διαβάζουν τα μαθήματά τους για να αντέξουν τις παγωμένες νύχτες.
Ενδεικτικό του μεγέθους της καταστροφής ήταν η επίθεση της 3ης Φεβρουαρίου, όταν πέντε ρωσικοί βαλλιστικοί πύραυλοι κατέστρεψαν έναν από τους μεγαλύτερους θερμοηλεκτρικούς σταθμούς της πόλης, αφήνοντας περίπου 350.000 ανθρώπους χωρίς θέρμανση, με τη θερμοκρασία να πέφτει έως και στους -20 βαθμούς Κελσίου. Η ίδια η πρεσβεία της ΕΕ στο Κίεβο έχει δεχθεί πλήγματα, ενώ οι συνεχείς αεροπορικοί συναγερμοί –ένας από τους οποίους διέκοψε και τη συνέντευξη– έχουν επιφέρει, όπως αναγνωρίζει η Ματερνόβα, συλλογικό μετατραυματικό στρες: «Νομίζω ότι όλοι υποφέρουμε από PTSD πλέον».
Η πρέσβειρα μιλά για ένα «πέπλο πληροφόρησης» που κρύβει από την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη το πραγματικό μέγεθος της δοκιμασίας του Κιέβου, καθιστώντας κεντρική αποστολή της να μεταφέρει την ουκρανική οπτική στις Βρυξέλλες με ακριβή, συχνά ωμή, καταγραφή των ρωσικών πληγμάτων.
Δημιουργικές φόρμουλες για την ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας
Παρά την απάνθρωπη καθημερινότητα, η Ματερνόβα εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη ότι η προοπτική ένταξης στην ΕΕ μπορεί να διατηρήσει το ηθικό της ουκρανικής κοινωνίας. Σύμφωνα με όσα έχουν διαρρεύσει, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει ρίξει στο τραπέζι την ιδέα μιας «αντίστροφης διεύρυνσης» – μιας διαδικασίας που θα κατοχυρώνει θέση της Ουκρανίας στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα έως το 2027, ακόμη κι αν δεν έχουν εκπληρωθεί όλα τα κριτήρια προσχώρησης ή συνεχίζουν να υπάρχουν βέτο, όπως αυτό της Ουγγαρίας.
Η Ματερνόβα υπενθυμίζει ότι η ΕΕ έχει ιστορικά επιδείξει «μεγάλη δημιουργικότητα» σε νομικές και θεσμικές λύσεις, επικαλούμενη τη λεγόμενη «μεταβλητή γεωμετρία» της Σένγκεν και της ευρωζώνης, όπου δεν συμμετέχουν όλα τα κράτη-μέλη. Χρησιμοποιεί την εικόνα ενός «σπιτιού» στο οποίο η Ουκρανία θα μπει, χωρίς να έχει από την πρώτη μέρα πρόσβαση σε όλα τα δωμάτια, αλλά με σαφή τελικό στόχο την πλήρη ένταξη.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει επανειλημμένα απορρίψει κάθε ιδέα «δεύτερης κατηγορίας» ένταξης, απαιτώντας πλήρη, ισότιμη συμμετοχή. Ωστόσο, η Ματερνόβα εκτιμά ότι η ουκρανική κοινωνία θα μπορούσε να αποδεχθεί μια μεταβατική φόρμουλα, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα κυριαρχήσουν παραπληροφόρηση και αφηγήματα που παρουσιάζουν τη λύση ως μόνιμα υποδεέστερη. «Αν πρόκειται για την αγκύρωση της Ουκρανίας στην ΕΕ ως μέρος ενός ειρηνικού μέλλοντος, είμαι βέβαιη ότι θα το δεχθούν», σημειώνει.
Οι ευρωπαϊκές συζητήσεις διεξάγονται σε κλίμα έντασης, καθώς η Σλοβακία και η Ουγγαρία απείλησαν πρόσφατα να διακόψουν τις επείγουσες ενεργειακές ροές προς την Ουκρανία, ενώ η Βουδαπέστη υπαναχώρησε από δέσμευση στήριξης του δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο. Αυτές οι κινήσεις ενισχύουν την πίεση για θεσμικές παρακάμψεις, ώστε η ΕΕ να διασφαλίσει μακροπρόθεσμη στήριξη σε μια χώρα που κυριολεκτικά παγώνει στην πρώτη γραμμή του πολέμου.
Σχόλιο 
: Η δημόσια χρήση του όρου «έγκλημα πολέμου» από εν ενεργεία πρέσβειρα της ΕΕ δείχνει ότι οι Βρυξέλλες εγκαταλείπουν σταδιακά τη διπλωματική γλώσσα ισορροπιών και υιοθετούν πιο συγκρουσιακή ρητορική έναντι της Μόσχας. Παράλληλα, η συζήτηση για «μεταβλητή» ή «αντίστροφη» διεύρυνση προαναγγέλλει έναν νέο θεσμικό χάρτη για την ΕΕ, με ζώνες διαφορετικών ταχυτήτων, όπου η Ουκρανία θα μπορούσε να αγκυρωθεί πολιτικά και οικονομικά πριν αποκτήσει πλήρη θεσμικά δικαιώματα. Για την Ελλάδα, μια τέτοια αρχιτεκτονική θα έχει άμεσες συνέπειες σε ενέργεια, άμυνα και κονδύλια συνοχής, καθιστώντας κρίσιμη τη συμμετοχή της Αθήνας στον σχεδιασμό των κανόνων αυτού του «πολυεπίπεδου» ευρωπαϊκού σπιτιού.
#ΕΕ #Ουκρανία #Ρωσία #Ενέργεια #Πόλεμος #ΔιεύρυνσηΕΕ
