Πέντε ευρωπαϊκές χώρες κατηγορούν ευθέως τη Ρωσία ότι δολοφόνησε τον Αλεξέι Ναβάλνι με ένα εξαιρετικά σπάνιο νευροτοξικό δηλητήριο, ανατρέποντας οριστικά τον ισχυρισμό της Μόσχας περί «φυσικών αιτιών». Η υπόθεση επανεκκινεί τη συζήτηση για τη χρήση χημικών όπλων από το ρωσικό κράτος και την ατιμωρησία του Κρεμλίνου.
Σε κοινή, ιδιαίτερα αιχμηρή δήλωση στο περιθώριο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, Ηνωμένο Βασίλειο, Σουηδία, Γαλλία, Γερμανία και Ολλανδία ανακοίνωσαν ότι είναι «βέβαιες» πως ο Ρώσος αντιπολιτευόμενος Αλεξέι Ναβάλνι δηλητηριάστηκε το 2024 με θανατηφόρο τοξίνη. Η ουσία, σύμφωνα με τις ίδιες, είναι ένα σπάνιο νευροτοξικό δηλητήριο που απαντάται σε βέλη – βολίδες κυνηγιού ιθαγενών βατράχων της Νότιας Αμερικής, γνωστή ως επιμπατιδίνη.
Ο Ναβάλνι πέθανε τον Φεβρουάριο του 2024 σε αποικία καταναγκαστικής εργασίας στον Αρκτικό Κύκλο, όπου εξέτιε ποινή 19 ετών. Η Μόσχα επέμεινε τότε ότι ο θάνατος οφειλόταν σε «φυσικά αίτια». Ωστόσο, οι πέντε χώρες, επικαλούμενες αναλύσεις δειγμάτων από τη σορό του, υποστηρίζουν ότι η τοξικότητα της επιμπατιδίνης και τα αναφερόμενα συμπτώματα καθιστούν τη δηλητηρίαση «εξαιρετικά πιθανή» αιτία θανάτου.
Πολιτική ευθύνη και κατηγορία για παραβίαση της Σύμβασης Χημικών Όπλων
Στη δήλωση υπογραμμίζεται ότι ο Ναβάλνι πέθανε ενώ βρισκόταν υπό την πλήρη φύλαξη του ρωσικού κράτους: «Η Ρωσία είχε τα μέσα, το κίνητρο και την ευκαιρία να του χορηγήσει το δηλητήριο», σημειώνουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, αποδίδοντας ουσιαστικά πολιτική ευθύνη στο Κρεμλίνο. Η υπόθεση παραπέμφθηκε στον Οργανισμό για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων (OPCW), με τις χώρες να εκφράζουν ανησυχία ότι η Ρωσία δεν έχει καταστρέψει όλα τα χημικά της όπλα, όπως υποχρεούται από τη Σύμβαση Χημικών Όπλων.
Η καταγγελία αυτή έρχεται να προστεθεί στο ιστορικό προηγούμενο της δηλητηρίασης του Ναβάλνι με τον σοβιετικής προέλευσης νευροπαραλυτικό παράγοντα Novichok το 2020, όταν εκείνος πραγματοποιούσε προεκλογική εκστρατεία στη Σιβηρία. Τότε είχε διασωθεί χάρη σε επείγουσα αερομεταφορά του στη Γερμανία, όπου και ανάρρωσε μετά από μήνες νοσηλείας.
Η χήρα Ναβάλνι και η μάχη για την πολιτική κληρονομιά
Η Γιούλια Ναβάλναγια, χήρα του Ρώσου αντιφρονούντα, μίλησε επίσης στο Μόναχο, υποστηρίζοντας ότι πλέον είναι «επιστημονικά αποδεδειγμένο» πως ο σύζυγός της δολοφονήθηκε. «Πριν από δύο χρόνια ανέβηκα στη σκηνή και είπα ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν σκότωσε τον άντρα μου. Τότε ήταν μόνο λόγια. Σήμερα αυτά τα λόγια έχουν γίνει επιστημονικά τεκμηριωμένα γεγονότα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η ίδια είχε ήδη από τον Σεπτέμβριο αναφερθεί σε εργαστηριακές αναλύσεις «λαθραία εξαγόμενων» βιολογικών δειγμάτων, που, σύμφωνα με την ίδια, έδειχναν δηλητηρίαση. Στο πλευρό της, η Βρετανίδα υπουργός Εξωτερικών Γιβέτ Κούπερ έκανε λόγο για «βάρβαρη συνωμοσία του Κρεμλίνου για να σιγήσει η φωνή του».
Ο Ναβάλνι, χαρισματικός αντικαθεστωτικός ακτιβιστής και επικεφαλής αντιδιαφθοράς, είχε κινητοποιήσει εκατοντάδες χιλιάδες Ρώσους σε διαδηλώσεις κατά του Κρεμλίνου, αποκαλύπτοντας, μέσω ερευνών, τα περιουσιακά στοιχεία και την πολυτελή ζωή του στενού κύκλου εξουσίας γύρω από τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Η υπόθεση της δολοφονίας του, όπως πλέον τη χαρακτηρίζουν ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, βαθαίνει το ρήγμα μεταξύ Ρωσίας και Δύσης και αναζωπυρώνει τα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των διεθνών μηχανισμών λογοδοσίας.
Σχόλιο 
: Η ευθεία απόδοση ευθύνης στη Ρωσία για χρήση σπάνιας νευροτοξικής ουσίας δεν είναι απλώς μια ακόμη καταγγελία κατά του Κρεμλίνου· αποτελεί βήμα κλιμάκωσης με πιθανές συνέπειες σε επίπεδο κυρώσεων και διεθνούς απομόνωσης. Αν ο OPCW επιβεβαιώσει τα ευρήματα, η Μόσχα θα βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρή κρίση αξιοπιστίας στο πεδίο των διεθνών συνθηκών ασφάλειας, ενώ η υπόθεση Ναβάλνι κινδυνεύει να εξελιχθεί σε εμβληματικό case study για την αδυναμία της διεθνούς κοινότητας να προστατεύει τους πολιτικούς αντιφρονούντες από κρατική βία.
#Ναβάλνι #Ρωσία #Κρεμλίνο #ΧημικάΌπλα #Μόναχο #ΑνθρώπιναΔικαιώματα
