Νέα έρευνα του Pew Research Center δείχνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπαίνει βαθιά στην καθημερινότητα των Αμερικανών εφήβων. Η χρήση της όμως για συναισθηματική στήριξη ανησυχεί γονείς και ειδικούς ψυχικής υγείας.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον μόνο εργαλείο για εργασίες και αναζητήσεις, αλλά και «συνομιλητή» για έναν σημαντικό αριθμό Αμερικανών εφήβων. Σύμφωνα με νέα έρευνα του Pew Research Center, περίπου το 12% των εφήβων στις ΗΠΑ δηλώνει ότι χρησιμοποιεί chatbots ΤΝ για συναισθηματική υποστήριξη ή για να λάβει προσωπικές συμβουλές, ενώ ένα 16% τα αξιοποιεί για απλή, καθημερινή κουβέντα.
Η ΤΝ ως «φίλος» και «εξομολόγος» των νέων
Η έρευνα καταγράφει ότι οι κυριότερες χρήσεις της ΤΝ στην εφηβική ηλικία παραμένουν πρακτικές: 57% των εφήβων τη χρησιμοποιεί για αναζήτηση πληροφοριών και 54% για βοήθεια στα σχολικά μαθήματα. Ωστόσο, η σταδιακή μετατόπιση προς πιο προσωπικές, συναισθηματικές χρήσεις αποτελεί το πιο ανησυχητικό εύρημα.
Γενικής χρήσης συστήματα όπως τα ChatGPT, Claude και Grok δεν έχουν σχεδιαστεί ως θεραπευτικά εργαλεία ή ως υποκατάστατα ψυχολόγων και οικογενειακού περιβάλλοντος. Παρ’ όλα αυτά, για ένα μέρος των εφήβων λειτουργούν ως διαθέσιμος, ανώνυμος ακροατής που δεν κρίνει και απαντά άμεσα, σε οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.
Ο καθηγητής Νικ Χέιμπερ από το Stanford, ο οποίος ερευνά τις θεραπευτικές εφαρμογές μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, προειδοποιεί ότι οι άνθρωποι είναι «κοινωνικά όντα» και η υπερβολική προσκόλληση σε τέτοιους ψηφιακούς συνομιλητές μπορεί να οδηγήσει σε απομόνωση. Όπως επισημαίνει, υπάρχει ο κίνδυνος οι χρήστες να «ξεριζωθούν» από τον πραγματικό κόσμο, τόσο σε επίπεδο γεγονότων όσο και σε επίπεδο διαπροσωπικών σχέσεων.
Σύγκρουση γενεών: τι πιστεύουν οι γονείς
Η έρευνα του Pew αναδεικνύει και μια σαφή απόσταση αντίληψης ανάμεσα σε εφήβους και γονείς. Ενώ 64% των εφήβων δηλώνει ότι χρησιμοποιεί chatbots, μόνο 51% των γονέων πιστεύει ότι τα παιδιά τους το κάνουν. Οι περισσότεροι γονείς αποδέχονται τη χρήση της ΤΝ για αναζήτηση πληροφοριών (79%) και για σχολική βοήθεια (58%).
Αντίθετα, μόλις το 28% εγκρίνει τη χρήση της για «χαλαρή κουβέντα», ενώ μόνο το 18% είναι θετικό στο να τη χρησιμοποιούν τα παιδιά τους για συναισθηματική στήριξη ή προσωπικές συμβουλές. Συνολικά, 58% των γονέων δηλώνουν ξεκάθαρα ότι δεν είναι σύμφωνοι με αυτόν τον ρόλο της ΤΝ.
Δραματικά περιστατικά και αντιδράσεις εταιρειών
Η συζήτηση για την ασφάλεια της ΤΝ οξύνεται, καθώς έρχονται στο φως υποθέσεις όπου παρατεταμένη επαφή εφήβων με chatbots φέρεται να συνδέεται με τραγικές εκβάσεις, ακόμη και αυτοκτονίες. Υπό το βάρος της κοινωνικής κατακραυγής και δικαστικών προσφυγών, η πλατφόρμα Character.AI αποφάσισε να απενεργοποιήσει πλήρως την πρόσβαση ανηλίκων στις βασικές εμπειρίες chatbot της.
Παράλληλα, άλλοι πάροχοι προχωρούν σε αναθεώρηση των μοντέλων τους. Η OpenAI, για παράδειγμα, αποσύρει ένα από τα πιο «κολακευτικά» και συναισθηματικά μοντέλα της (GPT-4o), απόφαση που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από χρήστες που είχαν αναπτύξει ισχυρό συναισθηματικό δέσιμο με τον ψηφιακό «συνομιλητή» τους.
Διχασμένοι έφηβοι για το μέλλον της ΤΝ
Παρά τη μαζική υιοθέτηση των chatbots, οι έφηβοι εμφανίζονται διχασμένοι για τον αντίκτυπο της ΤΝ στο μέλλον. Στην ερώτηση πώς θεωρούν ότι η ΤΝ θα επηρεάσει την κοινωνία τα επόμενα 20 χρόνια, το 31% απάντησε ότι ο αντίκτυπος θα είναι θετικός, ενώ το 26% τον βλέπει ως αρνητικό. Το υπόλοιπο ποσοστό εκφράζει αβεβαιότητα ή ουδέτερη στάση.
Η εικόνα που αναδύεται είναι μιας γενιάς που μεγαλώνει με την ΤΝ ως δεδομένο κομμάτι της καθημερινότητας, αλλά χωρίς ακόμα ξεκάθαρη κρίση για τα μακροπρόθεσμα ρίσκα και οφέλη.
Σχόλιο 
: Η έρευνα του Pew φωτίζει μια σιωπηλή μετατόπιση: η ΤΝ παύει να είναι απλώς εργαλείο παραγωγικότητας και γίνεται, για ένα τμήμα της νεολαίας, συναισθηματικό αποκούμπι. Αυτό ανοίγει τεράστια ερωτήματα για ρύθμιση, παιδεία και ηθική ευθύνη των εταιρειών, αλλά και για το πώς γονείς και σχολεία θα θωρακίσουν τις επόμενες γενιές, αξιοποιώντας τα οφέλη της ΤΝ χωρίς να υποκαθίσταται ο ανθρώπινος δεσμός.
#τεχνητήνοημοσύνη #έφηβοι #ψηφιακήασφάλεια #ΗΠΑ
