Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μετσόλα καλεί σε «επαναφορά» των σχέσεων ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου, με ρεαλιστικό πραγματισμό και απομάκρυνση από τα τραύματα του Brexit. Η παρέμβασή της έρχεται την ώρα που ο Κιρ Στάρμερ επιδιώκει βαθύτερη πρόσβαση της βρετανικής οικονομίας στην ενιαία αγορά και στα αμυντικά προγράμματα της ΕΕ.
Σε μια σαφώς συμβολική αλλά και πολιτικά φορτισμένη παρέμβαση, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μετσόλα ζήτησε «εξορκισμό των φαντασμάτων του παρελθόντος» στις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το Ηνωμένο Βασίλειο. Μιλώντας στη Γερουσία της Ισπανίας, σχεδόν δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του 2016, υπογράμμισε ότι Λονδίνο και Βρυξέλλες χρειάζονται «έναν νέο τρόπο συνεργασίας» σε εμπόριο, τελωνεία, έρευνα, κινητικότητα, ασφάλεια και άμυνα.
Σήμα πολιτικής επαναπροσέγγισης με το Λονδίνο
Η Μετσόλα έκανε λόγο για ανάγκη «reset» στη σχέση ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου, στο πλαίσιο ενός «ρεαλιστικού πραγματισμού, αγκυρωμένου σε κοινές αξίες» που θα επιτρέψει σε όλες τις πλευρές «να προχωρήσουν μαζί». Αν και οι αποφάσεις για οποιαδήποτε αναθεώρηση των συμφωνιών με το Λονδίνο ανήκουν στα 27 κράτη-μέλη και όχι στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο λόγος της σηματοδοτεί αλλαγή τόνου στις Βρυξέλλες, σε μια περίοδο αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Το μήνυμα αυτό συναντά τις επιδιώξεις της κυβέρνησης του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, ο οποίος έχει καταστήσει σαφές ότι θέλει στενότερη οικονομική και θεσμική διασύνδεση με την ΕΕ, χωρίς επιστροφή στην πλήρη ένταξη. Ο Στάρμερ έχει ήδη δηλώσει ότι επιδιώκει βαθύτερη ενσωμάτωση στην ενιαία αγορά και καλύτερους όρους πρόσβασης για τις βρετανικές επιχειρήσεις, ειδικά σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Η μάχη για πρόσβαση στο ταμείο SAFE και η διάσταση άμυνας
Κεντρικό πεδίο της νέας διαπραγμάτευσης αποτελεί το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE, ένα χρηματοδοτικό εργαλείο ύψους 150 δισ. ευρώ που στοχεύει στην ενίσχυση των αμυντικών προμηθειών και της βιομηχανικής βάσης της ΕΕ. Το Λονδίνο πιέζει για συμμετοχή, ώστε οι βρετανικές αμυντικές βιομηχανίες να έχουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση και στα κοινά έργα.
Παρά το γεγονός ότι η Γαλλία –η οποία παραδοσιακά αντιτίθεται στη συμμετοχή τρίτων χωρών σε ευρωπαϊκά αμυντικά σχήματα– φέρεται να στηρίζει αυτή τη φορά τη βρετανική ένταξη στο SAFE, πρόσφατη συνεδρίαση των κυβερνήσεων των κρατών-μελών δεν κατάφερε να εγκρίνει την πρόσβαση του Ηνωμένου Βασιλείου. Η διστακτικότητα πολλών πρωτευουσών να ανοίξουν ξανά το συνολικό πλαίσιο των σχέσεων με το Λονδίνο μόλις έξι χρόνια μετά την έξοδο παραμένει ισχυρή.
Ωστόσο, η πραγματικότητα της ευρωπαϊκής ασφάλειας ωθεί προς μεγαλύτερο πραγματισμό. Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εξακολουθούν να βασίζονται στις βρετανικές υπηρεσίες πληροφοριών, στις στρατιωτικές δυνατότητες του Ηνωμένου Βασιλείου και στην ισχυρή του βιομηχανική βάση σε κρίσιμους τομείς, την ώρα που οι σχέσεις με τις ΗΠΑ εμφανίζουν περιόδους έντασης και αβεβαιότητας.
Ευρωπαϊκή άμυνα και ΝΑΤΟ: συμπληρωματικότητα, όχι υποκατάσταση
Η Μετσόλα συνέδεσε την ανάγκη επαναπροσέγγισης με το Λονδίνο με τον ευρύτερο στόχο μιας ισχυρότερης ευρωπαϊκής άμυνας. Τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να κάνει «τα επόμενα βήματα» για την ενίσχυση των δυνατοτήτων και της συνεργασίας της στον τομέα της άμυνας, «σε στενή συνεργασία με τους συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ», ώστε να μπορεί να προστατεύει καλύτερα τους πολίτες της.
Η τοποθέτηση αυτή εντάσσεται στη συνεχιζόμενη συζήτηση για το πώς η ΕΕ μπορεί να αναπτύξει αυτόνομη στρατηγική ικανότητα, χωρίς να υπονομεύει τον ρόλο του ΝΑΤΟ. Σε αυτό το πλαίσιο, η συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου σε επιλεγμένα προγράμματα, ιδίως αμυντικά, αντιμετωπίζεται ολοένα και περισσότερο ως εργαλειακή αναγκαιότητα και λιγότερο ως ιδεολογική επιλογή.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση Μετσόλα λειτουργεί ως προσεκτικό «καλιμπράρισμα» του κλίματος στις Βρυξέλλες: δεν ανοίγει ευθέως τις συνθήκες, αλλά προετοιμάζει πολιτικά έδαφος για στοχευμένη εμβάθυνση με το Λονδίνο σε άμυνα, ασφάλεια και αγορά, όπου τα συμφέροντα ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου συγκλίνουν αντικειμενικά, ανεξάρτητα από τις πληγές του Brexit.
#ΕΕ #ΗνωμένοΒασίλειο #Brexit #Μετσόλα #Στάρμερ #άμυνα
