Μετά από δύο χρόνια εντάσεων, Ινδία και Μπανγκλαντές αρχίζουν να αποκαθιστούν διαύλους, ξεκινώντας από τις θεωρήσεις εισόδου. Η επανεκκίνηση όμως γίνεται σε κλίμα αμοιβαίας καχυποψίας και με βαριά εκκρεμή διμερή ζητήματα.
Η Ινδία και το Μπανγκλαντές επιχειρούν σταδιακά επανεκκίνηση των διμερών σχέσεων, μετά τη βαθιά κρίση που πυροδότησε η ανατροπή της πρωθυπουργού Σέιχ Χασίνα το 2024, τα αιματηρά επεισόδια στο εσωτερικό του Μπανγκλαντές και η φυγή της στην Ινδία. Πρώτο χειροπιαστό βήμα αποτελεί η επαναλειτουργία των προξενικών υπηρεσιών θεωρήσεων και από τις δύο πλευρές, με στόχο την αποκατάσταση της διασυνοριακής κινητικότητας πολιτών.
Αποδέσμευση θεωρήσεων και άρση «πάγου» στα προξενεία
Τα διπλωματικά γραφεία του Μπανγκλαντές στην Ινδία επαναφέρουν πλήρως τις τουριστικές θεωρήσεις, τις οποίες είχαν παγώσει τον Δεκέμβριο 2025. Η απόφαση εκείνη είχε συνδεθεί με βίαιες διαδηλώσεις έξω από αποστολές του Μπανγκλαντές σε ινδικές πόλεις, μετά τον θάνατο Ινδού Ινδουιστή, που φέρεται να δολοφονήθηκε από ισλαμιστικό όχλο στο Μπανγκλαντές, καθώς και με τις ευαισθησίες γύρω από τις εκλογές του Φεβρουαρίου.
Η ινδική πλευρά, η οποία είχε ήδη περιορίσει δραστικά τις θεωρήσεις για πολίτες του Μπανγκλαντές στα τέλη 2024 και είχε κλείσει κέντρα θεώρησης σε Ντάκα και Τσιταγκόνγκ το 2025, επανεκκινεί τώρα σταδιακά τις υπηρεσίες: δίνονται εκ νέου ιατρικές και διπλής εισόδου επαγγελματικές θεωρήσεις, με στόχο σε επόμενο στάδιο να ακολουθήσουν τουριστικές, φοιτητικές και εργασιακές κατηγορίες.
Η κίνηση θεωρείται «people-centric», ιδίως για τους εκατοντάδες χιλιάδες Μπανγκλαντεσιανούς που ταξιδεύουν στην Ινδία για νοσηλεία, αλλά και για το διασυνοριακό εμπόριο και την επιχειρηματική κοινότητα.
Νέα κυβέρνηση στη Ντάκα, παλιά βαρίδια στην ατζέντα
Η σχετική εξομάλυνση ξεκίνησε μετά την ανάληψη της εξουσίας από τη νέα κυβέρνηση του Τάρικ Ραχμάν και του Εθνικού Κόμματος του Μπανγκλαντές (BNP), που διαδέχθηκε το κόμμα Awami League της Χασίνα. Ο Ραχμάν μίλησε για «προσανατολισμένη στο μέλλον» σχέση με το Νέο Δελχί, στη βάση αμοιβαίου σεβασμού και εθνικού συμφέροντος, σηματοδοτώντας προτίμηση στον διάλογο έναντι της αντιπαράθεσης.
Ωστόσο, τα βαριά ανοιχτά ζητήματα είναι πολλά: από τις χρονίζουσες διαμάχες για τη διαχείριση υδάτινων πόρων και τις ανισορροπίες στο διμερές εμπόριο, μέχρι το καυτό θέμα της πολιτικής τύχης του Awami League. Η καταδίκη της Χασίνα σε θάνατο για την καταστολή των διαδηλώσεων με πάνω από 1.400 νεκρούς, η παραμονή της σε εξορία στην Ινδία και η δημόσια παρουσία της από το ινδικό έδαφος, τροφοδοτούν την καχυποψία της Ντάκα ότι το Νέο Δελχί παραμένει ευθυγραμμισμένο με το παλιό καθεστώς.
Από την άλλη πλευρά, στην Ινδία κυριαρχούν ανησυχίες για την ασφάλεια της ινδουιστικής μειονότητας στο Μπανγκλαντές, για τα εσωτερικά πολιτικά ισοζύγια στη Ντάκα και για τον έλεγχο των συνόρων σε θέματα παράτυπης μετανάστευσης και ασφάλειας.
Ευκαιρίες επαναπροσέγγισης και μακρύς δρόμος εμπιστοσύνης
Αναλυτές που μιλούν στη DW επισημαίνουν ότι η επανεκκίνηση των θεωρήσεων είναι ένδειξη πολιτικής βούλησης, αλλά μόνο η αρχή. Ο Avinash Paliwal, από το SOAS του Λονδίνου, κάνει λόγο για «recalibration» των σχέσεων, αλλά προειδοποιεί ότι διαπραγματεύσεις για επιμέρους θέματα –όπως η κατανομή υδάτων, η εμπορική ασυμμετρία και η θέση του Awami League– θα κρίνουν αν πρόκειται για πραγματικό reset ή απλώς για τακτική αναδίπλωση.
Παράλληλα, ο πρώην Ινδός ύπατος αρμοστής στο Μπανγκλαντές, Πινακ Ραντζάν Τσακραβαρτί, υπογραμμίζει τη σημασία συμπληρωματικών βημάτων: επανεκκίνηση διασυνοριακών λεωφορειακών και σιδηροδρομικών δρομολογίων, άρση ορισμένων μη δασμολογικών φραγμών, επανεκκίνηση έργων που «πάγωσαν» από την υπηρεσιακή κυβέρνηση και ενεργοποίηση άνω των 60 υπαρχόντων διμερών μηχανισμών για ζητήματα από τα ποτάμια και την παράτυπη μετανάστευση έως την προστασία μειονοτήτων και την αντιτρομοκρατική συνεργασία.
Η ειδικός Σριράντα Ντάτα σημειώνει ότι ο Ραχμάν πρέπει να πείσει εσωτερικά ότι μια στενότερη σχέση με την Ινδία μπορεί να αποδειχθεί επωφελής, σε μια «αμοιβαία εξαρτημένη σχέση», όπου η Ινδία μπορεί να προσφέρει οικονομική στήριξη, αλλά οφείλει παράλληλα να λαμβάνει υπόψη τις ευαισθησίες της Ντάκα.
Το συμπέρασμα των περισσότερων παρατηρητών είναι κοινό: δεν χρειάζεται βιασύνη, αλλά και οι δύο πλευρές πρέπει να είναι απολύτως συνειδητές των αναγκών και των προσδοκιών της άλλης, διαφορετικά η σημερινή αποκλιμάκωση μπορεί εύκολα να αναστραφεί με την επόμενη κρίση.
Σχόλιο 
: Η σταδιακή αποκατάσταση των θεωρήσεων Ινδίας – Μπανγκλαντές δείχνει πόσο κρίσιμη είναι η «ήπια» διπλωματία των ανθρώπινων ροών για να ξεμπλοκάρουν βαθύτερες γεωπολιτικές εκκρεμότητες. Για την Ευρώπη –και ειδικά για χώρες όπως η Ελλάδα που στηρίζονται σε σταθερές ισορροπίες στον Ινδοειρηνικό για εμπόριο και ενέργεια– η εξέλιξη υπενθυμίζει ότι η διαχείριση μειονοτήτων, συνόρων και οικονομικής αλληλεξάρτησης μπορεί είτε να σταθεροποιήσει ολόκληρες περιφέρειες είτε να πυροδοτήσει νέους κύκλους αστάθειας.
#Ινδία #Μπανγκλαντές #Διπλωματία #ΝότιαΑσία
