Ο ζωολογικός κήπος του Κιέβου λειτουργεί στα όρια των αντοχών του, προσπαθώντας να προστατεύσει 3.000 ζώα μέσα σε έναν από τους πιο σκληρούς χειμώνες, υπό συνεχή ρωσικά πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές. Ξυλόσομπες, γεννήτριες και ανθρώπινη αυταπάρνηση αντικαθιστούν το ηλεκτρικό ρεύμα που λείπει για πολλές ώρες την ημέρα.
Στην καρδιά του Κιέβου, ο δημοτικός ζωολογικός κήπος έχει μετατραπεί σε μικρογραφία της αντοχής της ουκρανικής κοινωνίας. Με τις ρωσικές επιθέσεις να έχουν καταστρέψει κρίσιμες ενεργειακές υποδομές και την πόλη να ζει με μόλις τρεις έως τέσσερις ώρες κανονικής ηλεκτροδότησης ημερησίως, η επιβίωση των ζώων έχει γίνει καθημερινός αγώνας δρόμου.
Κεντρικό σύμβολο αυτής της μάχης είναι ο Τόνι, ο μοναδικός γορίλας της Ουκρανίας και «σταρ» του ζωολογικού κήπου εδώ και 25 χρόνια. Στα 52 του, χρειάζεται σταθερή θερμοκρασία, πολύ υψηλότερη από τον παγωμένο ουκρανικό χειμώνα που φέτος κατέγραψε θερμοκρασίες έως και -22°C.
Αυτοσχέδιο ενεργειακό σύστημα για να μην παγώσουν τα ζώα
Μετά την καταστροφή θερμικού σταθμού στην αριστερή όχθη του Δνείπερου και τις εκτεταμένες διακοπές ρεύματος, η διοίκηση του ζωολογικού κήπου αναγκάστηκε να στήσει ένα παράλληλο, σχεδόν «πολεμικό» ενεργειακό σύστημα. Γεννήτριες, ξυλόσομπες και ένας μεγάλος θερμοαεροθάλαμος τύπου Bullerjan κρατούν την εσωτερική θερμοκρασία στο κτίριο του Τόνι γύρω στους 17°C.
Το καύσιμο είναι κυριολεκτικά τα ξύλα από τα 40 εκτάρια του πάρκου, τα οποία οι εργαζόμενοι συλλέγουν και τροφοδοτούν στις σόμπες ακόμη και σε νυχτερινές βάρδιες. Παρόμοιες εγκαταστάσεις έχουν τοποθετηθεί για πιθήκους, εξωτικά πτηνά, ερπετά και μικρά θηλαστικά, που δεν μπορούν να αντέξουν τις πολικές θερμοκρασίες.
Ο διευθυντής του ζωολογικού κήπου, Κύριλο Τράντιν, εξηγεί ότι έχει μελετήσει ιστορικές μαρτυρίες από τους ζωολογικούς κήπους του Βερολίνου και του Λένινγκραντ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: «Χρησιμοποιούμε τις ίδιες τεχνικές. Ο πόλεμος και ο ζωολογικός κήπος είναι έννοιες ασύμβατες, αλλά κάνουμε τα πάντα ώστε για τα ζώα ο πόλεμος να μένει έξω από την περίφραξη».
Συνεχής απειλή από βομβαρδισμούς και στήριξη από την Ευρώπη
Πέρα από το κρύο, ο ζωολογικός κήπος βρίσκεται κοντά σε συνοικία που αποτελεί τακτικό στόχο ρωσικών επιθέσεων. Πρόσφατη έκρηξη έσπασε τζάμια στο τερράριο δίπλα στον χώρο του Τόνι, τραυματίζοντας κροκόδειλο, χελώνα και ένα μικρό ελάφι. Οι ζημιές μπαλώθηκαν πρόχειρα με κόντρα πλακέ, ενώ, όπως λέει ο Τράντιν, «ήδη το μισό γυαλί του ζωολογικού κήπου έχει χαθεί».
Η διοίκηση υπογραμμίζει ότι αρκούν τρεις-τέσσερις ώρες χωρίς θέρμανση για να πέσει επικίνδυνα η θερμοκρασία σε κλειστούς χώρους. Γι’ αυτό 20 έως 40 εργαζόμενοι –φροντιστές, τεχνικοί, ηλεκτρολόγοι– βρίσκονται σε διαρκή επιφυλακή, ώστε σε κάθε αεροπορικό συναγερμό να μπορούν να αντιδράσουν άμεσα, τόσο για την προστασία των ζώων όσο και για τη μείωση του στρες τους.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η διεθνής αλληλεγγύη παίζει κρίσιμο ρόλο. Ευρωπαϊκοί ζωολογικοί κήποι έχουν στείλει περίπου 40 τόνους ξηράς τροφής, ενώ ιδιώτες στηρίζουν οικονομικά αγοράζοντας διαδικτυακά εισιτήρια. Ο ζωολογικός κήπος έχει εγκαταστήσει επίσης φωτοβολταϊκά και ένα πιο αποδοτικό σύστημα αερισμού για τα φλαμίνγκο, που καταναλώνει λιγότερο ντίζελ από τις κλασικές γεννήτριες.
Κοινωνικός ρόλος μέσα στον πόλεμο
Παρά τις αντιξοότητες, ο ζωολογικός κήπος συνεχίζει να υποδέχεται πάνω από μισό εκατομμύριο επισκέπτες τον χρόνο. Ανάμεσά τους παιδιά που έχουν απομακρυνθεί από τα μέτωπα, αλλά και Ουκρανοί στρατιώτες που απελευθερώθηκαν από ρωσική αιχμαλωσία και επισκέπτονται τον χώρο στο πλαίσιο προγραμμάτων αποκατάστασης.
Για πολλούς κατοίκους του Κιέβου, η βόλτα στον ζωολογικό κήπο λειτουργεί ως ψυχολογική ανάσα. «Έχουμε συνηθίσει τις διακοπές ρεύματος. Οι Ουκρανοί είναι δυνατός λαός», λέει μια μητέρα που επισκέπτεται τον Τόνι με τον γιο της, ενώ οι εικόνες λιονταριών στο χιόνι και καμήλων ατάραχων στο λευκό τοπίο αποτυπώνουν το παράδοξο ενός πολέμου που διεξάγεται μέσα σε έναν κατά τα άλλα ειδυλλιακό χειμώνα.
Σχόλιο 
: Η περίπτωση του ζωολογικού κήπου του Κιέβου φωτίζει μια λιγότερο ορατή, αλλά κρίσιμη διάσταση των πολέμων: την ανθεκτικότητα των αστικών υποδομών και των θεσμών καθημερινότητας υπό ενεργειακή πολιορκία. Η ανάγκη για αποκεντρωμένα, ανθεκτικά ενεργειακά συστήματα –από γεννήτριες και φωτοβολταϊκά μέχρι απλές ξυλόσομπες– δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα, αλλά στοιχείο κοινωνικής και ηθικής άμυνας, με την προστασία των ζώων να γίνεται σύμβολο πολιτισμού απέναντι στη βαρβαρότητα.
#Ουκρανία #Κίεβο #Ενέργεια #Πόλεμος #ΖωολογικόςΚήπος
