Το παραδοσιακό σαρακοστιανό τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας στήνεται φέτος με φειδώ, καθώς οι αυξήσεις στα τρόφιμα πιέζουν τα νοικοκυριά. Τα θαλασσινά πρωταγωνιστούν στις ανατιμήσεις, ενώ οι ελεγκτικοί μηχανισμοί βρίσκονται σε πλήρη κινητοποίηση.
Η φετινή Καθαρά Δευτέρα βρίσκει τα ελληνικά νοικοκυριά να ισορροπούν ανάμεσα στην ανάγκη διατήρησης του εθίμου και στην πραγματικότητα ενός διαρκώς ακριβότερου τραπεζιού. Παρά το εορταστικό κλίμα, η οικονομική κόπωση και ο «επίμονος» πληθωρισμός, με τον δείκτη τροφίμων να αυξάνεται κατά 4,5%, περιορίζουν τις επιλογές και μετατρέπουν τη σύνθεση του σαρακοστιανού μενού σε άσκηση αυστηρού προϋπολογισμού.
Θαλασσινά: ο μεγάλος «πρωταγωνιστής» των ανατιμήσεων
Στο επίκεντρο της ακρίβειας βρίσκονται τα θαλασσινά, παραδοσιακό βασικό στοιχείο του τραπεζιού της Καθαράς Δευτέρας. Η νέα Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή καταγράφει αυξήσεις σε γαρίδες, καλαμάρια και χταπόδια, που φθάνουν έως και το 15%, λόγω μειωμένης προσφοράς και δυσμενών καιρικών συνθηκών στην Ελλάδα αλλά και σε βασικές χώρες προέλευσης εισαγωγών όπως η Αργεντινή, η Ισπανία, το Μαρόκο και ο Ισημερινός.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα που μεταφέρουν οι καταναλωτικές οργανώσεις. Σύμφωνα με την Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας, τα φρέσκα θαλασσινά εμφανίζονται ακριβότερα έως και 20% σε σχέση με πέρυσι, ενώ στα κατεψυγμένα καταγράφονται αυξήσεις που, ανάλογα με το προϊόν, κυμαίνονται από περίπου 18% έως και σχεδόν 67%. Το κρας τεστ τιμών αναδεικνύει ωστόσο σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ σημείων πώλησης: ενδεικτικά, το φρέσκο χταπόδι πωλείται στα 24–26 ευρώ το κιλό στα ιχθυοπωλεία, αλλά στα 20 ευρώ στη Βαρβάκειο, ενώ τα καλαμάρια από 22–24 ευρώ πέφτουν στα 14 ευρώ στη κεντρική αγορά.
Η διοίκηση της Ιχθυαγοράς Βαρβακείου επιχειρεί να λειτουργήσει ως «βαλβίδα ασφαλείας» για τα νοικοκυριά, δηλώνοντας ότι στόχος είναι με περίπου 50 ευρώ μια οικογένεια να μπορεί να προμηθευτεί 4–5 ψάρια, ουσιαστικά θέτοντας ένα άτυπο πλαφόν προσιτότητας.
Παραδοσιακά εδέσματα, σούπερ μάρκετ και στοχευμένες κινήσεις
Πιο ήπια είναι η εικόνα σε άλλα βασικά είδη του σαρακοστιανού τραπεζιού. Σύμφωνα με τη νέα Αρχή, οι τιμές σε λαγάνα και χαλβά εμφανίζονται φέτος σταθερές, ενώ οι ελιές καταγράφουν μείωση περίπου 10% σε σχέση με το 2025. Στα ράφια των σούπερ μάρκετ, ωστόσο, οι ανατιμήσεις δεν λείπουν: ο ταραμάς φθάνει στα 16,5 ευρώ το κιλό από 15,5 ευρώ πέρυσι, ενώ ο χαλβάς σοκολάτα σε συσκευασία 250 γραμμαρίων αυξάνεται από 3,13 σε 3,28 ευρώ.
Στα οπωροκηπευτικά, τα τελευταία στοιχεία του Οργανισμού Κεντρικών Αγορών και Αλιείας δείχνουν μια μικτή εικόνα: ορισμένα προϊόντα, όπως αγγούρια και κολοκύθια, κινούνται στα περσινά επίπεδα ή και χαμηλότερα, άλλα όμως, όπως το κουνουπίδι και ιδιαίτερα τα μαρούλια, εμφανίζουν σημαντικές αυξήσεις στη χονδρική, που αναμένεται να μετακυλιστούν στη λιανική. Σε μια προσπάθεια να απορροφηθεί μέρος της πίεσης, αλυσίδες σούπερ μάρκετ, όπως η Lidl Ελλάς, ανακοινώνουν στοχευμένες κινήσεις, όπως η απορρόφηση του ΦΠΑ 13% σε επιλεγμένα κατεψυγμένα λαχανικά και ρύζια.
Εντατικοί έλεγχοι και η «πολιτική οικονομία» της Καθαράς Δευτέρας
Η νέα Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή επιχειρεί να θωρακίσει τον ανταγωνισμό και να περιορίσει φαινόμενα αισχροκέρδειας. Ήδη έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 500 έλεγχοι σε όλη τη χώρα, με τη δέσμευση ότι η παρακολούθηση της αγοράς θα συνεχιστεί εντατικά καθ’ όλη τη διάρκεια της Σαρακοστής.
Η φετινή Καθαρά Δευτέρα λειτουργεί έτσι ως μικρογραφία της ευρύτερης μάχης με τον πληθωρισμό στα τρόφιμα: τα νοικοκυριά αναγκάζονται να προσαρμόσουν την κατανάλωσή τους, να αναζητήσουν φθηνότερες εναλλακτικές και να μετακινηθούν σε αγορές όπως η Βαρβάκειος, ενώ το κράτος και οι επιχειρήσεις δοκιμάζουν στοχευμένες παρεμβάσεις για να μετριάσουν το κόστος στο καλάθι της Σαρακοστής.
Σχόλιο 
: Το σαρακοστιανό τραπέζι αναδεικνύει πόσο επίμονος και κοινωνικά άνισος είναι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα: οι αυξήσεις συγκεντρώνονται σε προϊόντα «υποχρεωτικά» λόγω παράδοσης, περιορίζοντας την πραγματική ελευθερία επιλογών των καταναλωτών. Η πολιτεία οφείλει να μετατρέψει τους ελέγχους από συγκυριακό μέτρο εορταστικών περιόδων σε μόνιμο μηχανισμό διαφάνειας στην αλυσίδα αξίας τροφίμων, ενώ η ενίσχυση ανταγωνιστικών αγορών, όπως οι κεντρικές αγορές, μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στην ακρίβεια.
#ΚαθαράΔευτέρα #σαρακοστιανά #ακρίβεια #πληθωρισμός #θαλασσινά #καταναλωτές
