Νέα μεγάλη καναδική μελέτη καταγράφει θεαματική αύξηση των ψυχωτικών διαταραχών σε ηλικίες 14-20 ετών, με τις νεότερες γενιές να διαγιγνώσκονται νωρίτερα και συχνότερα. Στο επίκεντρο βρίσκονται κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες, τραυματικές εμπειρίες και η αυξημένη χρήση ουσιών.
Μια από τις μεγαλύτερες επιδημιολογικές μελέτες για την ψυχική υγεία καταγράφει ανησυχητική άνοδο των ψυχωτικών διαταραχών – όπως η σχιζοφρένεια – στους εφήβους και στους πολύ νεαρούς ενήλικες. Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Canadian Medical Association Journal (CMAJ), βασίστηκε σε δεδομένα άνω των 12 εκατ. ατόμων που γεννήθηκαν στο Οντάριο του Καναδά μεταξύ 1960 και 2009.
Από το τεράστιο αυτό δείγμα, 152.587 άτομα διαγνώστηκαν με κάποια μορφή ψυχωτικής διαταραχής. Τα ευρήματα δείχνουν σαφή «μετατόπιση» του βάρους της νόσου προς τις νεότερες γενιές και προς μικρότερες ηλικίες διάγνωσης.
Θεαματική αύξηση στα 14-20 έτη και γενεακή μετατόπιση
Μεταξύ 1997 και 2023, η ετήσια συχνότητα εμφάνισης ψυχωτικών διαταραχών αυξήθηκε κατά 60% στα άτομα ηλικίας 14-20 ετών. Αντίθετα, στους ενήλικες 21-50 ετών παρέμεινε σταθερή ή και μειώθηκε, στοιχείο που υπογραμμίζει ότι το πρόβλημα συγκεντρώνεται πλέον στον πυρήνα της νεότητας.
Η ανάλυση ανά έτος γέννησης δείχνει ότι τα ποσοστά νέων κρουσμάτων αρχίζουν να ανεβαίνουν αισθητά για όσους γεννήθηκαν από τη δεκαετία του 1980 και μετά. Ενδεικτικά, όσοι γεννήθηκαν την περίοδο 2000-2004 είχαν εκτιμώμενο 70% υψηλότερο ρυθμό νέων διαγνώσεων ψυχωτικών διαταραχών σε σχέση με την ομάδα που γεννήθηκε το 1975-1979.
Αντίστοιχα, ο συνολικός αριθμός όσων είχαν διαγνωστεί με ψυχωτική διαταραχή μέχρι τα 30 τους χρόνια αυξήθηκε κατά 37,5% για τη γενιά 1990-1994, σε σύγκριση με τη γενιά 1975-1979. Η τάση είναι ξεκάθαρα ανοδική για τους νεότερους, υποδηλώνοντας τόσο πιθανή αύξηση πραγματικών περιστατικών όσο και ενδεχομένως καλύτερη ανίχνευση από τα συστήματα υγείας.
Ποιοι είναι πιο ευάλωτοι και τι «δείχνουν» οι παράγοντες κινδύνου
Η αύξηση καταγράφεται και στα δύο φύλα, με τους άνδρες να παραμένουν συνολικά σε υψηλότερο κίνδυνο. Για τις μη συναισθηματικού τύπου ψυχωτικές διαταραχές – όπως η κλασική σχιζοφρένεια – οι ασθενείς ήταν συχνότερα άνδρες, κάτοικοι περιοχών χαμηλού εισοδήματος, μακροχρόνιοι κάτοικοι του Καναδά και άτομα που είχαν ήδη λάβει φροντίδα για προβλήματα ψυχικής υγείας ή χρήσης ουσιών.
Οι ερευνητές δεν αποδίδουν την αύξηση σε έναν μόνο παράγοντα. Σημειώνουν τη μεγαλύτερη ηλικία γονέων, την ένταση του κοινωνικοοικονομικού στρες, τις αρνητικές ή τραυματικές εμπειρίες στην παιδική ηλικία, καθώς και την αυξημένη χρήση ουσιών – από κάνναβη και διεγερτικά μέχρι παραισθησιογόνα και συνθετικά ναρκωτικά – στον καναδικό πληθυσμό τις δύο τελευταίες δεκαετίες.
Την εικόνα ενισχύουν δύο πρόσφατες μελέτες από Δανία και Αυστραλία, που επίσης εντοπίζουν αυξήσεις με την πάροδο του χρόνου στις διαγνώσεις σχιζοφρένειας σε νεότερες ηλικίες. Η σύγκλιση των στοιχείων από διαφορετικά συστήματα υγείας υποδηλώνει μια ευρύτερη διεθνή τάση και όχι ένα μεμονωμένο καναδικό φαινόμενο.
Σχόλιο 
: Η μελέτη λειτουργεί ως έγκαιρη προειδοποίηση για κυβερνήσεις και συστήματα υγείας: η ψυχική υγεία των νέων εξελίσσεται σε στρατηγικό ρίσκο με κοινωνικό και οικονομικό κόστος. Η στοχευμένη πρόληψη (ουσίες, παιδικά τραύματα, φτώχεια) και η έγκαιρη πρόσβαση σε δομές ψυχιατρικής φροντίδας δεν είναι πια θέμα ηθικής ευαισθησίας, αλλά αναγκαία επένδυση βιωσιμότητας.
#ψυχική_υγεία #ψυχωτικές_διαταραχές #νέοι #ιατρική_έρευνα
