Σε τεταμένο κλίμα συναντώνται στην Ουάσινγκτον ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Γουστάβο Πέτρο, με αντικρουόμενες στρατηγικές για την εξάλειψη των καλλιεργειών κόκας στην Κολομβία. Η διαμάχη δεν αφορά μόνο τα ναρκωτικά, αλλά και τη γεωπολιτική επιρροή και το μέλλον της αγροτικής Κολομβίας.
Η Κολομβία, ο μεγαλύτερος παραγωγός κοκαΐνης παγκοσμίως, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ Μπογκοτά και Ουάσινγκτον. Καθώς ο πρόεδρος Γουστάβο Πέτρο ετοιμάζεται για την πρώτη του δια ζώσης συνάντηση με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, η στρατηγική του για τα ναρκωτικά αμφισβητείται σφοδρά από τον Λευκό Οίκο.
Από τη βίαιη εκρίζωση στη «εθελοντική υποκατάσταση»
Επί δεκαετίες, η κολομβιανή πολιτική κατά των ναρκωτικών βασιζόταν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις και αναγκαστική εκρίζωση των καλλιεργειών κόκας, συχνά με τη συμμετοχή στρατού και αστυνομίας. Το μοντέλο αυτό θεωρήθηκε πως χτυπά δυσανάλογα τους φτωχούς αγρότες, χωρίς να μειώνει ουσιαστικά την παραγωγή κοκαΐνης.
Ο Πέτρο, ο πρώτος αριστερός πρόεδρος της χώρας και πρώην αντάρτης, επιχείρησε ρήξη με το παρελθόν. Στηρίζεται στο πρόγραμμα εθελοντικής αντικατάστασης καλλιεργειών PNIS, που δημιουργήθηκε μετά τη συμφωνία ειρήνης του 2016 με τις FARC. Μικροκαλλιεργητές που ξεριζώνουν την κόκα λαμβάνουν οικονομική βοήθεια, σπόρους και τεχνική υποστήριξη για να στραφούν σε νόμιμες καλλιέργειες, όπως μπανάνα, κασάβα ή κακάο.
Για κοινότητες όπως οι ιθαγενείς Awa στο Ναρίνιο, η κόκα ήταν συχνά η μοναδική πηγή εισοδήματος, αλλά και η αιτία αιματηρής βίας. Αγρότισσες όπως η Γιούλι Καϊσέδο, που έχασε τον πατέρα της από ένοπλες ομάδες συνδεδεμένες με το εμπόριο ναρκωτικών, συμμετέχουν σήμερα σε συλλογικά εγχειρήματα εκρίζωσης, ελπίζοντας σε μια πιο ασφαλή, νόμιμη οικονομική βάση.
Πίεση από Ουάσινγκτον και αμφισβητούμενα στατιστικά
Παρά τις επιχειρήσεις κατά των κυκλωμάτων – η κυβέρνηση Πέτρο κάνει λόγο για 276.000 κιλά κατασχεμένης κοκαΐνης, 18.000 κατεστραμμένα εργαστήρια και 164.000 συλλήψεις – ο Τραμπ καταγγέλλει την Μπογκοτά ως «μαλθακή» στον πόλεμο κατά των ναρκωτικών. Ο Λευκός Οίκος έχει ήδη «απο-πιστοποιήσει» την Κολομβία ως αξιόπιστο εταίρο και ο ίδιος ο Τραμπ έχει εξαπολύσει προσωπικές επιθέσεις στον Πέτρο, τον οποίο παρουσιάζει ως ηγέτη που «θέλει να πουλά κοκαΐνη στις ΗΠΑ».
Η διαμάχη οξύνθηκε όταν η κυβέρνηση Πέτρο αμφισβήτησε τα στοιχεία του ΟΗΕ, που καταγράφουν αύξηση της καλλιέργειας κόκας κατά περίπου 10% το 2023 και άνοδο της δυνητικής παραγωγής κοκαΐνης κατά 53%, στους 2.600 τόνους. Η Μπογκοτά ανακοίνωσε ότι θα πάψει να χρησιμοποιεί τη μεθοδολογία του ΟΗΕ, κάνοντας λόγο για «σκοτεινή στατιστική μέθοδο».
Αναλυτές, όπως ο Μάικλ Βάιντραουμπ από το Πανεπιστήμιο των Άνδεων, αναγνωρίζουν πως οι δείκτες για τη «δυνητική παραγωγή» ενσωματώνουν πολλές υποθέσεις και έχουν περιορισμούς. Ωστόσο, επισημαίνουν ότι η μακροχρόνια τάση είναι σαφής: η καλλιέργεια κόκας αυξάνεται, τροφοδοτούμενη από ισχυρή ζήτηση στη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και τις αναδυόμενες αγορές της Ασίας και της Αφρικής.
Ασφάλεια, ανισότητες και γεωπολιτική διάσταση
Η σύγκρουση δεν είναι μόνο τεχνοκρατική. Ο Τραμπ χρησιμοποιεί την Κολομβία ως παράδειγμα σκληρής γραμμής, προβάλλοντας στρατιωτικές επιχειρήσεις – ακόμη και φονικές επιθέσεις σε ταχύπλοα που μεταφέρουν ναρκωτικά – παρότι, όπως σημειώνουν ειδικοί, το μεγαλύτερο μέρος της κοκαΐνης εισέρχεται στις ΗΠΑ μέσω εμπορευματοκιβωτίων. Ο Βάιντραουμπ χαρακτηρίζει τέτοιες επιχειρήσεις «συμβολικές», υποστηρίζοντας ότι αν η Ουάσινγκτον ήθελε πραγματικά να περιορίσει τη ροή, θα επένδυε πιο συστηματικά σε τελωνειακούς ελέγχους στα λιμάνια.
Στο εσωτερικό της Κολομβίας, η δεξιά αντιπολίτευση επιχειρεί να εκμεταλλευτεί την άνοδο των καλλιεργειών και τα κενά της πολιτικής «Ολικής Ειρήνης» του Πέτρο, που επιδίωξε διαπραγμάτευση με ένοπλες ομάδες. Η κριτική εστιάζει ότι η μείωση της στρατιωτικής πίεσης σε ισχυρούς ένοπλους παράγοντες διευκόλυνε την επέκταση της κόκας.
Την ίδια στιγμή, οι τοπικές κοινότητες ζητούν κάτι βαθύτερο από απλή αλλαγή καλλιεργειών: επενδύσεις σε υποδομές, στέγαση, υγιεινή και μακροπρόθεσμο αγροτικό αναπτυξιακό σχέδιο. Η υποκατάσταση, προειδοποιούν αναλυτές, «δεν είναι χρυσό εισιτήριο»· χωρίς ισχυρότερη πολιτική ασφάλειας και αντιμετώπιση της αγροτικής φτώχειας, η κόκα θα παραμένει δελεαστική επιλογή.
Καθώς Τραμπ και Πέτρο συναντώνται στην Ουάσινγκτον, και οι δύο πλευρές θα επιδιώξουν να εμφανιστούν νικητές. Ωστόσο, για τους αγρότες στα βουνά της Κολομβίας, η πραγματική «νίκη» θα κριθεί από το αν η γη τους μπορεί να στηρίξει ένα βιώσιμο, ειρηνικό μέλλον χωρίς την τοξική εξάρτηση από την κόκα.
Σχόλιο 
: Η κόντρα Τραμπ – Πέτρο φωτίζει τα όρια του κλασικού «πολέμου κατά των ναρκωτικών»: χωρίς μείωση της διεθνούς ζήτησης, σοβαρό έλεγχο στα σύνορα και πραγματικές αγροτικές μεταρρυθμίσεις, η μετατόπιση από τη βίαιη καταστολή στην εθελοντική υποκατάσταση κινδυνεύει να μείνει περισσότερο πολιτικό αφήγημα παρά δομική λύση.
#Κολομβία #Τραμπ #Πέτρο #Κοκαΐνη #Ναρκωτικά #ΛατινικήΑμερική
