Η Κόστα Ρίκα οδηγείται σε εκλογές με φαβορί την υποψήφια του απερχόμενου προέδρου Ροντρίγκο Τσάβες, σε ένα σκηνικό πολιτικού αναπροσανατολισμού και αυξημένης ανησυχίας για την ασφάλεια. Η κατακερματισμένη αντιπολίτευση και η υψηλή αποχή/αδιαφορία των πολιτών δημιουργούν, ωστόσο, περιθώρια για ανατροπές.
Η Κόστα Ρίκα, μία από τις πιο σταθερές δημοκρατίες της Λατινικής Αμερικής, προσέρχεται σήμερα στις κάλπες για να εκλέξει νέο πρόεδρο, δύο αντιπροέδρους και τα 57 μέλη της Εθνοσυνέλευσης. Το διακύβευμα είναι αν θα συνεχιστεί η κεντροδεξιά, λαϊκιστική πορεία που χάραξε ο απερχόμενος πρόεδρος Ροντρίγκο Τσάβες ή αν η χώρα θα επιστρέψει σε πιο παραδοσιακά πολιτικά σχήματα.
Φαβορί η υποψήφια της συνέχειας, αλλά με μεγάλο ποσοστό αναποφάσιστων
Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση του Πανεπιστημίου της Κόστα Ρίκα (CIEP) της 28ης Ιανουαρίου, η πρώην υπουργός και στενή συνεργάτις του Τσάβες, Λάουρα Φερνάντες, συγκεντρώνει πρόθεση ψήφου 43,8%. Αν επιβεβαιωθεί στην κάλπη, θα ξεπεράσει το όριο του 40% που απαιτείται για να αποφευχθεί δεύτερος γύρος – εξέλιξη σπάνια για τα πρόσφατα εκλογικά δεδομένα της χώρας.
Ο κεντροαριστερός οικονομολόγος Άλβαρο Ράμος, υποψήφιος του παραδοσιακά ισχυρού αλλά πλέον αποδυναμωμένου Εθνικού Απελευθερωτικού Κόμματος, έρχεται δεύτερος με 9,2%. Ακολουθεί η πρώην πρώτη κυρία Κλαούντια Ντόμπλες, ως επικεφαλής της συμμαχίας Citizen Agenda Coalition, με 8,6%, ενώ ο 34χρονος βουλευτής Αριέλ Ρόμπλες του αριστερού Μετώπου των Ευρέων (Broad Front) καταγράφει 3,8%.
Παρά τη φαινομενική άνεση της Φερνάντες, περίπου το 26% των ερωτηθέντων δηλώνει ακόμη αναποφάσιστο, ποσοστό που αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο αιφνιδιασμών. Η πρόσφατη εμπειρία είναι χαρακτηριστική: πριν από τις εκλογές του 2022, ο Τσάβες καταγραφόταν μόλις στο 7%, αλλά τελικά κέρδισε την προεδρία.
Από την οικονομία στην ασφάλεια: νέα ιεράρχηση προτεραιοτήτων
Ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχεία αυτής της εκλογικής αναμέτρησης είναι η μετατόπιση των ανησυχιών των ψηφοφόρων. Οι έρευνες δείχνουν ότι η ασφάλεια έχει ξεπεράσει την οικονομία ως κορυφαία προτεραιότητα. Η Κόστα Ρίκα, που παραδοσιακά προβαλλόταν ως όαση σταθερότητας, αντιμετωπίζει πλέον κλιμάκωση ανθρωποκτονιών και οργανωμένου εγκλήματος. Τα προκαταρκτικά στοιχεία για το 2025 καταγράφουν 873 δολοφονίες, ελαφρώς μειωμένες σε σχέση με το ιστορικό υψηλό των 907 το 2023, αλλά ακόμη σε ανησυχητικά επίπεδα.
Σε αυτό το πλαίσιο, σχεδόν όλοι οι υποψήφιοι υιοθετούν σκληρές θέσεις για την εγκληματικότητα. Η Φερνάντες προτείνει την ολοκλήρωση της μέγιστης ασφαλείας «μεγα-φυλακής» που ξεκίνησε ο Τσάβες τον Αύγουστο, με σκοπό την πλήρη απομόνωση των ηγετών του οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και υποχρεωτική εργασία κρατουμένων και αυστηρότερες ποινές. Η ρητορική αυτή συντονίζεται με τάσεις σε άλλες χώρες της περιοχής, όπως το Ελ Σαλβαδόρ, ο Ισημερινός και η Χιλή, όπου δεξιοί ή αυταρχικοί ηγέτες κεφαλαιοποίησαν την αγωνία για την ασφάλεια.
Ο ρόλος Τσάβες και οι θεσμικές ανησυχίες
Τυπικά, ο Τσάβες δεν μπορεί να διεκδικήσει δεύτερη συνεχόμενη θητεία. Ωστόσο, στην πράξη, οι εκλογές λειτουργούν ως έμμεσο δημοψήφισμα για την προεδρία του και για την απαξίωση των παραδοσιακών κομμάτων. Η Φερνάντες έχει ταυτίσει την καμπάνια της με τη διακυβέρνησή του, προβάλλοντας τη θητεία της ως διευθύντρια του γραφείου του και υπουργός Εθνικού Σχεδιασμού και Οικονομικής Πολιτικής, ενώ έχει δεσμευτεί να τον τοποθετήσει στο υπουργικό της συμβούλιο.
Ο απερχόμενος πρόεδρος κατηγορείται για παράτυπη εμπλοκή στην προεκλογική διαδικασία, με την επικεφαλής του Ανώτατου Εκλογικού Δικαστηρίου να τον κατηγορεί ότι «απειλεί την ειρήνη και την πολιτική σταθερότητα της χώρας». Η δημόσια εμφάνισή του μαζί με τον πρόεδρο του Ελ Σαλβαδόρ, Ναΐμπ Μπουκέλε, στην υπό κατασκευή «μεγα-φυλακή», καθώς και οι κατηγορίες της κυβέρνησής του κατά ακτιβιστή ανθρωπίνων δικαιωμάτων για δήθεν σχέδιο δολοφονίας του, θεωρούνται από αναλυτές εργαλεία για την όξυνση του φόβου και την πόλωση του εκλογικού σώματος.
Παρά την κόπωση των πολιτών – σε δημοσκόπηση της 21ης Ιανουαρίου το 79% δήλωνε μικρό ή καθόλου ενθουσιασμό για τις εκλογές – περισσότεροι από τους μισούς εμφανίζονται αποφασισμένοι να ψηφίσουν. Το αν αυτό θα μεταφραστεί σε καθαρή νίκη της «συνέχειας» ή σε ακόμη μία λατινοαμερικανική ανατροπή της τελευταίας στιγμής, θα κρίνει και τη μελλοντική πορεία της δημοκρατίας της Κόστα Ρίκα.
Σχόλιο 
: Η εκλογική αναμέτρηση στην Κόστα Ρίκα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η ασφάλεια μετατρέπεται σε κεντρικό πολιτικό νόμισμα στη Λατινική Αμερική, ενισχύοντας ηγεσίες με προσωπικό, συγκρουσιακό στιλ και δοκιμάζοντας τα όρια των θεσμών· μια δυναμική με ευρύτερο ενδιαφέρον και για την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή.
#ΚόσταΡίκα #Εκλογές #ΛάουραΦερνάντες #ΡοντρίγκοΤσάβες #ΛατινικήΑμερική
