Ο Εμανουέλ Μακρόν επαναφέρει με επιτακτικό τρόπο την πρόταση για κοινό ευρωπαϊκό χρέος, ως μοναδική –κατά τον ίδιο– απάντηση στις οικονομικές και γεωπολιτικές πιέσεις από ΗΠΑ και Κίνα. Στο επίκεντρο η χρηματοδότηση μαζικών επενδύσεων σε άμυνα, τεχνολογία και ανταγωνιστικότητα της ΕΕ.
Με δραματικούς τόνους και σαφές αίσθημα κατεπείγοντος, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν επανέφερε από την Αμβέρσα την ιδέα της έκδοσης ευρωομολόγων, παρουσιάζοντάς την ως «μοναδική λύση» για να παραμείνει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην παγκόσμια κούρσα ισχύος απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Μιλώντας ενώπιον βιομηχάνων, συνέδεσε ευθέως το κοινό ευρωπαϊκό χρέος με τη δυνατότητα της Ευρώπης να χρηματοδοτήσει τις επενδύσεις που απαιτεί η νέα γεωοικονομική πραγματικότητα.
Κοινό χρέος για άμυνα, τεχνολογία και ανταγωνιστικότητα
Ο Γάλλος πρόεδρος προσδιόρισε με σαφήνεια τους τομείς όπου, κατά την άποψή του, η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω: διαστημική άμυνα και ασφάλεια, καθαρές τεχνολογίες, τεχνητή νοημοσύνη, κβαντομηχανική, αλλά και συνολικός μετασχηματισμός της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Για να χρηματοδοτηθεί αυτό το επενδυτικό άλμα, υποστήριξε ότι τα εθνικά προϋπολογιστικά περιθώρια δεν επαρκούν και πως «η μοναδική λύση είναι να καταφύγουμε στην έκδοση κοινού χρέους».
Η Γαλλία υπερασπίζεται εδώ και χρόνια την ιδέα των ευρωομολόγων, η οποία είχε βρει μερική εφαρμογή μόνο στην έκτακτη φάση της πανδημίας, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Ωστόσο, η μόνιμη θεσμοθέτηση κοινού χρέους συναντά σταθερές αντιστάσεις από τη Γερμανία και μια ομάδα βόρειων και «φειδωλών» χωρών, που φοβούνται μεταβιβαστική ένωση και χαλάρωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
«Στρατηγική αυτονομία» ή κίνδυνος ευρωπαϊκού εξευτελισμού;
Ο Μακρόν πλαισίωσε την πρότασή του σε ένα ευρύτερο αφήγημα μετατροπής της Ευρώπης σε «ανεξάρτητη δύναμη», ικανή να αμυνθεί απέναντι στις οικονομικές απειλές τόσο από την Κίνα όσο και από τις ΗΠΑ. Προειδοποίησε ότι ο σημερινός κατακερματισμός της ευρωπαϊκής πολιτικής και των αγορών «αποδυναμώνει» την Ένωση και «ενέχει τον κίνδυνο εξευτελισμού της Ευρώπης» σε έναν κόσμο όπου οι μεγάλες δυνάμεις κινητοποιούν τεράστιους δημόσιους πόρους για στρατηγικούς κλάδους.
Κάνοντας λόγο για «πρωτοφανή περίοδο», ο Γάλλος πρόεδρος κάλεσε τους εταίρους του να αποδεχθούν «κρίσιμα μέτρα που δεν είναι από τα συνηθισμένα μέσα στο κλασικό κουτί των ευρωπαϊκών εργαλείων». Ζήτησε να σταλεί σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε «κατεπείγουσα κατάσταση», προειδοποιώντας πως «σύντομα, θα είναι πολύ αργά» εάν δεν ληφθούν αποφάσεις κλίμακας αντίστοιχης με εκείνες των γεωπολιτικών ανταγωνιστών.
Πίεση για μεταρρυθμίσεις και «ενισχυμένες συνεργασίες»
Πέρα από το ζήτημα του κοινού χρέους, ο Μακρόν επιχείρησε να επιταχύνει και την ατζέντα των μεταρρυθμίσεων της ενιαίας αγοράς, που έχει προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Κάλεσε τις «πρόθυμες χώρες» να εφαρμόσουν αυτές τις μεταρρυθμίσεις ακόμη και αν δεν εγκριθούν συνολικά έως τα τέλη Ιουνίου, κάνοντας χρήση του εργαλείου των «ενισχυμένων συνεργασιών». Με αυτόν τον τρόπο, επιχειρεί να δημιουργήσει έναν πυρήνα κρατών που θα προχωρήσουν γρηγορότερα στην εμβάθυνση της οικονομικής και βιομηχανικής ολοκλήρωσης.
Η παρέμβαση Μακρόν αναδεικνύει την κλιμάκωση της συζήτησης για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομικής αρχιτεκτονικής: από την εφάπαξ διαχείριση κρίσεων, όπως η πανδημία ή ο πόλεμος στην Ουκρανία, σε μια πιο μόνιμη λογική κοινών εργαλείων χρηματοδότησης. Το ερώτημα είναι αν οι πολιτικές ισορροπίες στην ΕΕ έχουν ωριμάσει αρκετά για να αποδεχθούν ένα νέο κύμα ευρωομολόγων, αυτή τη φορά όχι ως εξαίρεση, αλλά ως κεντρικό εργαλείο της ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Σχόλιο 
: Η πρωτοβουλία Μακρόν λειτουργεί ως τεστ βούλησης για την ΕΕ: είτε θα αποδεχθεί ότι η γεωοικονομική σύγκρουση με ΗΠΑ και Κίνα απαιτεί κοινό ταμείο και ρίσκο, είτε θα περιοριστεί σε εθνικές λύσεις, με τίμημα τη σταδιακή υποβάθμιση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής ισχύος και του διεθνούς της ρόλου.
#Μακρόν #Ευρωομόλογα #ΕυρωπαϊκήΈνωση #ΚοινόΧρέος #Ανταγωνιστικότητα
