Το υπουργείο Εργασίας ετοιμάζει νέο νομοσχέδιο που αναβαθμίζει τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης σε ουσιαστικό δεύτερο πυλώνα του συνταξιοδοτικού συστήματος. Στόχος είναι η ενίσχυση των μελλοντικών συντάξεων μισθωτών και ελεύθερων επαγγελματιών υπό την πίεση του δημογραφικού.
Σε φάση βαθιάς αναδιάρθρωσης εισέρχεται το ελληνικό συνταξιοδοτικό σύστημα, καθώς το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης προετοιμάζει δέσμη ρυθμίσεων για την ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα, δηλαδή των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ). Το νέο πλαίσιο στοχεύει να δημιουργήσει έναν συμπληρωματικό μηχανισμό παροχών για τους νεότερους ασφαλισμένους, μισθωτούς και ελεύθερους επαγγελματίες, σε ένα περιβάλλον έντονων δημογραφικών πιέσεων.
Τι αλλάζει στα επαγγελματικά ταμεία
Τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα λειτουργούν με δύο βασικά μοντέλα: καθορισμένων παροχών, όπου προδιαγράφεται το ποσό της σύνταξης βάσει χρόνου ασφάλισης και αποδοχών, και καθορισμένων εισφορών, όπου η τελική παροχή εξαρτάται από τις καταβληθείσες εισφορές και τις επενδυτικές αποδόσεις, με τον επενδυτικό κίνδυνο να βαραίνει τον ασφαλισμένο. Σήμερα, οι παροχές για 20–25 έτη ασφάλισης κινούνται ενδεικτικά στα 200–300 ευρώ μηνιαίως.
Παρά την ψήφιση του νόμου 5078/2023, που απλοποίησε θεωρητικά τη σύσταση ΤΕΑ ακόμη και με 100 υπογραφές εργαζομένων, η αγορά παραμένει ουσιαστικά στάσιμη: δεν έχει δημιουργηθεί κανένα νέο ταμείο πέραν των 28 ήδη λειτουργούντων, τα οποία καλύπτουν κυρίως εργαζομένους του ίδιου κλάδου. Βασικά αντικίνητρα θεωρούνται η αδυναμία μεταφοράς δικαιωμάτων από ταμείο σε ταμείο και η ενιαία, σχετικά υψηλή φορολογία των παροχών.
Το νέο νομοσχέδιο, σύμφωνα με τις πληροφορίες, επιχειρεί να σπάσει αυτό το αδιέξοδο με τέσσερις κρίσιμες παρεμβάσεις: πρώτον, επιτρέπει τη σύσταση ταμείων από ομοειδείς κλάδους, στα οποία όμως θα μπορούν να ενταχθούν και εργαζόμενοι από άλλους τομείς. Δεύτερον, θεσπίζει ελεύθερη μεταφορά συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων μεταξύ ιδιωτικής ασφάλισης και ΤΕΑ, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό στις παροχές. Τρίτον, ανοίγει τον δρόμο για την είσοδο των τραπεζών μέσω επενδυτικών ταμείων επαγγελματικής ασφάλισης. Τέταρτον, προβλέπει μείωση της φορολογίας των παροχών, η οποία σήμερα ξεκινά από 20% για έως 5 έτη ασφάλισης και υποχωρεί σταδιακά σε 5% μετά τα 20 έτη, αποθαρρύνοντας ιδιαίτερα μεγαλύτερους σε ηλικία ασφαλισμένους.
Ο νέος τριπλός πυλώνας και το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Με την ενεργοποίηση των ρυθμίσεων, το συνταξιοδοτικό σχήμα διαμορφώνεται σε τρεις διακριτούς πυλώνες: ο πρώτος είναι το δημόσιο σύστημα κύριας και επικουρικής ασφάλισης, με κρατική εγγύηση· ο δεύτερος, τα ΤΕΑ, χωρίς εγγύηση αλλά υπό κρατικό έλεγχο· και ο τρίτος, η ιδιωτική ασφάλιση μέσω συνταξιοδοτικών προγραμμάτων ασφαλιστικών εταιρειών.
Η στροφή αυτή ευθυγραμμίζεται με τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (Μάιος 2025) υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη επαγγελματικών ταμείων μπορεί να ελαφρύνει τον πρώτο πυλώνα από το βάρος του δημογραφικού και των δημοσιονομικών περιορισμών, καλώντας τα κράτη-μέλη να θεσπίσουν ευνοϊκά πλαίσια για τη δημιουργία τους.
Παρά ταύτα, η Ελλάδα παραμένει ουραγός: η συνολική αξία του ενεργητικού των ΤΕΑ ανήλθε στο τέλος του β΄ τριμήνου 2025 σε 2,63 δισ. ευρώ, περίπου στο 1% του ΑΕΠ, όταν σε χώρες όπως η Ολλανδία και η Δανία τα αντίστοιχα ποσοστά φθάνουν το 147,1% και 189,1% του ΑΕΠ. Ένας λόγος είναι το υψηλό ποσοστό αναπλήρωσης από κύρια και επικουρική σύνταξη, που στην Ελλάδα φτάνει το 78%, το δεύτερο υψηλότερο στην Ε.Ε. μετά την Ισπανία, μειώνοντας την πίεση για συμπληρωματική αποταμίευση.
Ιδιαίτερα για τους ελεύθερους επαγγελματίες, που σήμερα λαμβάνουν από τις χαμηλότερες συντάξεις λόγω περιορισμένων εισφορών, τα ΤΕΑ μπορούν να εξελιχθούν σε κρίσιμο εργαλείο ενίσχυσης των μελλοντικών παροχών, εφόσον το νέο πλαίσιο καταφέρει να άρει τα θεσμικά και φορολογικά αντικίνητρα και να κερδίσει την εμπιστοσύνη της αγοράς.
Σχόλιο 
: Η κυβέρνηση επιχειρεί μια σιωπηρή αλλά δομική μετατόπιση του συστήματος από την αποκλειστική κρατική ευθύνη σε ένα μικτό, κεφαλαιοποιητικό μοντέλο. Η επιτυχία όμως θα κριθεί στην πράξη: από το αν οι νέοι εργαζόμενοι και οι ελεύθεροι επαγγελματίες πειστούν ότι ο δεύτερος πυλώνας δεν είναι απλώς ένα ακόμη θεωρητικό σχήμα, αλλά ένα διαφανές, αποδοτικό και φορολογικά δίκαιο εργαλείο πραγματικής συμπλήρωσης της σύνταξής τους.
#συντάξεις #ασφαλιστικό #επαγγελματικάΤαμεία #οικονομία
