Ο Βούλγαρος διπλωμάτης Νικολάι Μλαντένοφ αναλαμβάνει διευθυντής του αμερικανικού Board of Peace και Ύπατος Εκπρόσωπος για τη Γάζα. Η αποστολή του θεωρείται κομβική αλλά σχεδόν αδύνατη, σε ένα εξαιρετικά πολωμένο περιβάλλον.
Ο Νικολάι Μλαντένοφ, μια από τις πιο έμπειρες και αναγνωρίσιμες διπλωματικές φιγούρες της Ανατολικής Ευρώπης στη Μέση Ανατολή, τοποθετήθηκε γενικός διευθυντής του αμερικανικού «Board of Peace» και Ύπατος Εκπρόσωπος για τη Γάζα. Η αποστολή του συνδέεται άμεσα με την εφαρμογή του αμερικανικής μεσολάβησης ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα, σε μια συγκυρία όπου η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς δοκιμάζεται καθημερινά.
Αποστολή υψηλού ρίσκου στη Γάζα
Ο Μλαντένοφ καλείται να επιβλέψει την τήρηση της εκεχειρίας, την υλοποίηση ενός 20σημείου ειρηνευτικού σχεδίου, την ανοικοδόμηση της Γάζας, τον αφοπλισμό της Χαμάς και τη στήριξη της μετάβασης σε μια παλαιστινιακή τεχνοκρατική κυβέρνηση. Πρόκειται για έναν ρόλο που συνδυάζει στρατιωτική ασφάλεια, πολιτική διαχείριση και οικονομική ανασυγκρότηση, υπό το βλέμμα όχι μόνο των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αλλά και των αραβικών κρατών και της Ευρώπης.
Παρά το πλαίσιο που ορίζεται από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, δεν είναι ακόμη σαφές πόσο βαθμό αυτονομίας θα διαθέτει ο ίδιος στις αποφάσεις. Ωστόσο, η ευθύνη για τη «Δεύτερη Φάση» της εκεχειρίας –που περιλαμβάνει τον αφοπλισμό «μη εξουσιοδοτημένων» ενόπλων στη Γάζα και την επιτήρηση της ασφάλειας και της ανοικοδόμησης– θα βαρύνει άμεσα τον Μλαντένοφ. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Χαμάς εξακολουθεί να δείχνει πρόθεση παραμονής στην πολιτική εξουσία, ενώ αμοιβαίες κατηγορίες για παραβιάσεις της εκεχειρίας υπονομεύουν το κλίμα εμπιστοσύνης.
Διπλωμάτης με βαθιά γνώση της Μέσης Ανατολής
Ο Μλαντένοφ ξεκίνησε την πολιτική του διαδρομή στη Βουλγαρία, ως βουλευτής του κεντροδεξιού UDF και αργότερα του GERB, και υπήρξε από τους πρώτους Βούλγαρους ευρωβουλευτές. Διετέλεσε υπουργός Άμυνας και κατόπιν Υπουργός Εξωτερικών (2010-2013), περίοδο κατά την οποία, σύμφωνα με συνεργάτες του, διεύρυνε θεαματικά το βουλγαρικό αποτύπωμα στη Μέση Ανατολή, ενισχύοντας σχέσεις με Τυνησία, Αίγυπτο, Ιράκ και άλλες χώρες.
Το 2012 βρέθηκε αντιμέτωπος με τη χειρότερη τρομοκρατική επίθεση στη σύγχρονη ιστορία της Βουλγαρίας, με έξι νεκρούς (πέντε Ισραηλινούς τουρίστες και τον οδηγό λεωφορείου) στο αεροδρόμιο του Μπουργκάς, γεγονός που οδήγησε σε στενή συνεργασία με το Ισραήλ και στην απόδοση ευθυνών στη Χεζμπολάχ.
Σε διεθνές επίπεδο, ο Μλαντένοφ υπηρέτησε ως Ειδικός Εκπρόσωπος του ΟΗΕ στο Ιράκ και στη συνέχεια ως Ειδικός Συντονιστής για τη Διαδικασία Ειρήνης στη Μέση Ανατολή (2015-2020. Στην Ιερουσαλήμ οικοδόμησε δίαυλους εμπιστοσύνης με Ισραηλινούς, Παλαιστινίους, την Αίγυπτο, τα ΗΑΕ και, σε λειτουργικό επίπεδο, ακόμη και με τη Χαμάς. Υπερασπίστηκε τη λύση των δύο κρατών, στήριξε τις Συμφωνίες του Αβραάμ του 2020 και δεν δίστασε να επικρίνει τόσο την επέκταση των ισραηλινών εποικισμών όσο και τις ρουκέτες κατά αμάχων από παλαιστινιακές οργανώσεις.
Αποδοχή από αραβικές χώρες και ευρωπαϊκή διάσταση
Η επιλογή του Μλαντένοφ θεωρείται «λογική» από ειδικούς της περιοχής, ιδιαίτερα μετά την απόρριψη –από αραβικές πρωτεύουσες– της αρχικής ιδέας να αναλάβει ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ. Ο Βούλγαρος διπλωμάτης αντιμετωπίζεται ως η λιγότερο αμφιλεγόμενη λύση, με θετική εικόνα στον αραβικό κόσμο και φήμη ανθρώπου που φέρνει κοντά φαινομενικά ασυμβίβαστες πλευρές.
Πριν τη νέα του θέση, ήταν γενικός διευθυντής της διπλωματικής ακαδημίας Anwar Gargash στα ΗΑΕ, γεγονός που τροφοδότησε ερωτήματα για τον βαθμό εγγύτητάς του με την ενεργή εξωτερική πολιτική του Άμπου Ντάμπι σε Γάζα και Ισραήλ. Παράλληλα, περιγράφεται ως ένθερμος υποστηρικτής της ΕΕ, κάτι που προσδίδει ευρωπαϊκή διάσταση σε έναν κατά βάση αμερικανικό μηχανισμό. Παρότι τα περισσότερα κράτη-μέλη της ΕΕ επέλεξαν ρόλο παρατηρητή στο Board of Peace, ο Μλαντένοφ ενημέρωσε τους Ευρωπαίους ΥΠΕΞ, επιδιώκοντας συντονισμό για τη σταθεροποίηση της Γάζας.
Η σκιά της Ουάσιγκτον και το στοίχημα αξιοπιστίας
Παρά την ευρεία διεθνή εκτίμηση, αναλυτές προειδοποιούν ότι το γεγονός πως ο θεσμός του Board of Peace είναι δημιούργημα της σημερινής αμερικανικής διοίκησης θα «πλανάται σαν σύννεφο» πάνω από τον ρόλο του Μλαντένοφ. Ο ίδιος καλείται να διατηρήσει την εικόνα του τεχνοκράτη που αποφασίζει βάσει εμπειρίας και όχι πολιτικών πιέσεων, σε ένα πλαίσιο όπου κάθε κίνηση θα ερμηνεύεται μέσα από τον φακό των αμερικανικών συμφερόντων.
Ο ίδιος δηλώνει ότι η προτεραιότητά του είναι να αποτραπεί η «παγίωση» της σημερινής κατάστασης επί του εδάφους: όχι μόνο ο διαχωρισμός Γάζας – Δυτικής Όχθης και Παλαιστινιακής Αρχής, αλλά και η εσωτερική διχοτόμηση της ίδιας της Γάζας σε ζώνες επιρροής. Χωρίς γρήγορη πρόοδο στην ασφάλεια, τη διακυβέρνηση και την ανοικοδόμηση, προειδοποιεί, ο κίνδυνος επιστροφής στη βία παραμένει ορατός.
Σχόλιο 
: Η επιλογή Μλαντένοφ δείχνει ότι Ουάσιγκτον και βασικοί περιφερειακοί παίκτες αναζητούν τεχνοκρατική, όχι θεαματική, διαχείριση της Γάζας. Ωστόσο, ακόμη και ο πιο ικανός διαμεσολαβητής δύσκολα θα αντισταθμίσει τις αντικρουόμενες ατζέντες Ισραήλ, Χαμάς, αραβικών κρατών και διεθνούς κοινότητας. Η επιτυχία του θα κριθεί από το αν θα μπορέσει να μετατρέψει ένα αμερικανοκεντρικό σχήμα σε πλατφόρμα με ευρύτερη νομιμοποίηση και ουσιαστικά αποτελέσματα στο πεδίο.
#ΜέσηΑνατολή #Γάζα #Μλαντένοφ #ΗΠΑ #Ισραήλ #Παλαιστίνη #Διπλωματία
