Σε κλίμα ανοικτής ρήξης εξελίσσεται η σχέση της κυβέρνησης με τον Ευάγγελο Βενιζέλο, με αφορμή την πρωτοβουλία για τη Συνταγματική Αναθεώρηση και ειδικά το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών. Οι εκατέρωθεν αιχμηρές παρεμβάσεις αποκαλύπτουν βαθιά θεσμική καχυποψία και υπονομεύουν εκ των προτέρων τις προοπτικές συναίνεσης.
Η κυβερνητική πρωτοβουλία για τη Συνταγματική Αναθεώρηση έχει ήδη μετατραπεί σε πεδίο οξείας πολιτικής αντιπαράθεσης, με πρωταγωνιστές το Μέγαρο Μαξίμου και τον Ευάγγελο Βενιζέλο. Ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Σαμαρά – Βενιζέλου, συνταγματολόγος και κατεξοχήν αρχιτέκτονας της προηγούμενης αναθεώρησης του άρθρου 86, επέλεξε από την πρώτη στιγμή μετωπική στάση απέναντι στην πρωτοβουλία του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Με αρχική δήλωσή του, σχολιάζοντας το διάγγελμα του πρωθυπουργού, ο Ευάγγελος Βενιζέλος υπογράμμισε ότι «ο σεβασμός του Συντάγματος προηγείται της αναθεώρησής του», αφήνοντας σαφείς αιχμές ότι η κυβέρνηση δεν διαθέτει την απαιτούμενη θεσμική αξιοπιστία για να οδηγήσει μια τόσο κρίσιμη διαδικασία. Στην πράξη, προανήγγειλε και τη στάση «όχι» του ΠΑΣΟΚ στη συναίνεση.
Η κριτική Βενιζέλου: «Αναθεωρητικός λαϊκισμός» και θεσμική αλαζονεία
Η κριτική κλιμακώθηκε με άρθρο του στην «Καθημερινή» υπό τον τίτλο «Η παγίδα του αναθεωρητικού λαϊκισμού», όπου ο Ευάγγελος Βενιζέλος κατηγορεί την κυβέρνηση για πολυετή αλαζονική συμπεριφορά έναντι των θεσμών. Επικαλείται σειρά πρακτικών: από τη συστηματική παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως το απόρρητο των επικοινωνιών, μέχρι την υποβάθμιση ανεξάρτητων αρχών και την ευτελιστική – κατά την άποψή του – διαχείριση των κοινοβουλευτικών διαδικασιών για εξεταστικές επιτροπές, ιδίως στις υποθέσεις υποκλοπών και ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην κριτική του για τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι αγνόησε τις νομοθετημένες γνώμες των ολομελειών των ανωτάτων δικαστηρίων. Καταλήγει ότι «θα ήταν επικίνδυνο και βλαπτικό για τους θεσμούς να αφήσουμε να εξελιχθεί η αναθεώρηση σε μια παγίδα συνταγματικού λαϊκισμού», ουσιαστικά μπλοκάροντας την προοπτική αναθεωρητικής συναίνεσης από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ.
Η αντεπίθεση του Μαξίμου και το επίμαχο άρθρο 86
Το Μέγαρο Μαξίμου αντέδρασε σπάνιας έντασης. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, απέρριψε τον χαρακτηρισμό «λαϊκισμός» και υποστήριξε ότι η κυβέρνηση «εκκινεί την κορυφαία διαδικασία βάζοντας σημαντικά ζητήματα στην ατζέντα που θα έπρεπε να έχουν τεθεί δεκαετίες πριν».
Παράλληλα, «σήκωσε» το γάντι στο πεδίο όπου ο Ευάγγελος Βενιζέλος θεωρείται πιο ευάλωτος: το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών. Υπενθύμισε ότι «ειδικό καθεστώς υπήρχε και πριν από το 2001», αλλά τότε – με πρωτεργάτη τον Ευάγγελο Βενιζέλο – προστέθηκαν κρίσιμες ρυθμίσεις, όπως το «αμελλητί», που στην πράξη επιτρέπει την παύση της έρευνας μόλις η δικαιοσύνη «πέσει» σε όνομα κυβερνητικού στελέχους, καθώς και η αποσβεστική προθεσμία και η προκαταρκτική εξέταση.
Ο Παύλος Μαρινάκης τόνισε ότι ήδη από το 2006 ο Κυριάκος Μητσοτάκης συγκέντρωνε υπογραφές για την αλλαγή του άρθρου 86, χαρακτηρίζοντας «οξύμωρο ο εμπνευστής του αμελλητί να κατηγορεί την κυβέρνηση που έχει επικεφαλής αυτόν που ζητάει αλλαγή από το 2006».
Θεσμική συζήτηση με έντονο πολιτικό υπόβαθρο
Στο παρασκήνιο της κλιμάκωσης, κυβερνητικές πηγές αποδίδουν τη στάση Βενιζέλου και σε προσωπική πικρία, καθώς – όπως «ψιθυρίζεται» – δεν προτάθηκε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη για την Προεδρία της Δημοκρατίας, παρά τις σχετικές προσδοκίες.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος συνέχισε την αντεπίθεσή του, μιλώντας σε εκδήλωση του «Κύκλου Ιδεών», παρουσία του Νίκου Ανδρουλάκη και με συμμετοχή του Ευριπίδη Στυλιανίδη. Προειδοποίησε ότι «οδηγούμαστε σε μία προσωρινή αναστολή της αυστηρότητος του Συντάγματος», σημειώνοντας ότι το Σύνταγμα «ξαναεπικοινωνεί με την Ιστορία και κινδυνεύει να καταστραφεί μέσα στην περιδίνηση της συγκυρίας», ιδίως αν δεν είναι βέβαιο ότι η χώρα μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση.
Η αντιπαράθεση αναδεικνύει το κεντρικό διακύβευμα της αναθεώρησης: αν θα εξελιχθεί σε μια ουσιαστική, θεσμικά ώριμη διαδικασία που θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών, ή σε ακόμη ένα πεδίο κομματικής πόλωσης, με το άρθρο 86 να λειτουργεί ως σύμβολο αλλά και ως εργαλείο πολιτικού συμψηφισμού.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση κυβέρνησης – Βενιζέλου απογυμνώνει την πραγματική αδυναμία του πολιτικού συστήματος: όλοι αναγνωρίζουν ότι το άρθρο 86 και ο θεσμικός εκφυλισμός των τελευταίων ετών υπονομεύουν την αξιοπιστία των θεσμών, αλλά κανείς δεν είναι διατεθειμένος να αποδεχθεί το δικό του μερίδιο ευθύνης. Αν η αναθεώρηση εγκλωβιστεί σε αυτό το παιχνίδι επίρριψης, η χώρα θα χάσει ξανά μια ιστορική ευκαιρία για ουσιαστική θεσμική επανεκκίνηση.
#ΣυνταγματικήΑναθεώρηση #Βενιζέλος #Κυβέρνηση #Άρθρο86 #Πολιτική
