Η πλήρης ψηφιοποίηση των ενσήμων ανατρέπει το καθεστώς των προσωρινών συντάξεων. Στόχος η άμεση απονομή οριστικών κύριων συντάξεων.
Μια από τις πιο ριζικές αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα της χώρας φέρνει η ψηφιοποίηση των ενσήμων του ΕΦΚΑ, καθώς ανοίγει τον δρόμο για τη σταδιακή κατάργηση των προσωρινών συντάξεων και της προκαταβολής σύνταξης. Πέντε χρόνια μετά τη θέσπιση του μέτρου, που ήρθε ως «ανάχωμα» στις τεράστιες καθυστερήσεις απονομής, το νέο ψηφιακό υπόβαθρο επιτρέπει πλέον την έκδοση οριστικών συντάξεων σε χρόνο-ρεκόρ.
Από την προσωρινή στην άμεση οριστική σύνταξη
Σήμερα, ειδικά στο Δημόσιο, η προσωρινή σύνταξη χορηγείται αυτομάτως με την αίτηση συνταξιοδότησης. Οι υπάλληλοι που αποχωρούν λόγω γήρατος λαμβάνουν το 50% των αποδοχών που τους αναλογούν με βάση το μισθολόγιο του 2011, ποσό που συχνά υπολείπεται σημαντικά της τελικής σύνταξης. Βάσει νόμου, η προσωρινή καταβάλλεται για τρεις μήνες, διάστημα εντός του οποίου θα έπρεπε να εκδίδεται η οριστική απόφαση· στην πράξη όμως, οι καθυστερήσεις συχνά ξεπερνούσαν κατά πολύ αυτό το όριο.
Η ψηφιοποίηση των ενσήμων αλλάζει ριζικά αυτή την εικόνα. Για τους δημοσίους υπαλλήλους με πλήρη ασφαλιστική ιστορία στο Δημόσιο –χωρίς διαδοχική ή παράλληλη ασφάλιση– οι χρόνοι απονομής έχουν ήδη συμπιεστεί σε έναν έως δύο μήνες, με πλήρως αυτοματοποιημένες διαδικασίες. Στις συντάξεις λόγω θανάτου, η μεταβίβαση πραγματοποιείται πλέον ακόμη και αυθημερόν, με την υποβολή της αίτησης.
Υπό αυτές τις συνθήκες, το μέτρο της προσωρινής σύνταξης χάνει σταδιακά τον λόγο ύπαρξής του: ο ΕΦΚΑ μπορεί να εκδώσει απευθείας την οριστική κύρια σύνταξη, περιορίζοντας δραστικά το διάστημα οικονομικής ανασφάλειας για τους νέους συνταξιούχους.
Ψηφιακό αρχείο 45ετίας και νέο πληροφοριακό σύστημα
Καθοριστικός σταθμός είναι η ολοκλήρωση, έως το καλοκαίρι του 2026, της ψηφιοποίησης 56 εκατ. σελίδων χαρτώου αρχείου του ΕΦΚΑ, που σήμερα βρίσκεται σε κούτες και προέρχεται από 28 πρώην ασφαλιστικούς φορείς. Η ψηφιοποίηση καλύπτει την περίοδο από το 1980 και θα είναι διαθέσιμη για όλα τα ταμεία μέχρι το τέλος Μαΐου 2026.
Το ψηφιακό μητρώο θα συγκεντρώνει όλη την ασφαλιστική ιστορία και τις μεταβολές των εργαζομένων για περίπου 45 χρόνια, ουσιαστικά για όσους ξεκίνησαν να ασφαλίζονται γύρω στα 20 τους. Στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου, εκκαθαρισμένου και αξιόπιστου αποθετηρίου ασφαλιστικής ιστορίας για εκατομμύρια ασφαλισμένους, που θα ενισχύσει την ταχύτητα, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα τόσο στην απονομή συντάξεων όσο και στις λοιπές ψηφιακές υπηρεσίες του ΕΦΚΑ.
Μέχρι το τέλος του 2026 το ψηφιακό μητρώο ενσήμων θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς το υφιστάμενο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (ΟΠΣ), ενώ από τις αρχές του 2027 προβλέπεται να το αντικαταστήσει πλήρως. Τότε, οι συντάξεις θα μπορούν να εκδίδονται μέσα σε λίγες ημέρες από την αίτηση, με μοναδικό ουσιαστικό έλεγχο τις ηλικιακές προϋποθέσεις.
Ακόμη και στις πιο σύνθετες περιπτώσεις –διαδοχική ή παράλληλη ασφάλιση, ελλιπή δικαιολογητικά, οφειλές προς τα ταμεία– το νέο ψηφιακό πλαίσιο εκτιμάται ότι θα μειώσει θεαματικά τους χρόνους αναμονής, περιορίζοντας το διοικητικό κόστος και τις τριβές με τους ασφαλισμένους.
Σχόλιο 
: Η κατάργηση των προσωρινών συντάξεων δεν είναι απλώς τεχνική αλλαγή αλλά βαθύς μετασχηματισμός του κοινωνικού κράτους: η μετάβαση σε πλήρως ψηφιακό ασφαλιστικό βίο περιορίζει το πεδίο αυθαιρεσίας, μειώνει τις καθυστερήσεις και βελτιώνει τη ρευστότητα των νοικοκυριών που βγαίνουν στη σύνταξη. Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι η ποιότητα των δεδομένων και η διαλειτουργικότητα με άλλες δημόσιες βάσεις, ώστε η υπόσχεση «σύνταξη σε λίγες ημέρες» να μην μείνει στα χαρτιά.
#ΕΦΚΑ #συντάξεις #ψηφιοποίηση #ασφαλιστικό #Δημόσιο
